ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΜΙΛΑΜΕ ΟΛΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ

Τι συμβαίνει εκεί γύρω στην εμμηνόπαυση και πολλές γυναίκες νιώθουν έντονους πόνους σε κόκαλα και μυς; Ένας νέος όρος κάνει λόγο για σύνδρομο που ως βασική αιτία έχει την πτώση των οιστρογόνων. Τι μπορούμε να κάνουμε για να το διαχειριστούμε;

Θα έχεις παρατηρήσει κι εσύ πως όσο μεγαλώνουμε, ιδίως μετά τα 50, αρχίζουν να κάνουν την εμφάνισή τους διάφοροι πόνοι στο σώμα. Είναι, δε, πιο συνηθισμένο να ακούσεις τη μαμά σου, τη θεία σου, τις γειτόνισσες να παραπονιούνται για πόνους στη μέση, στα πόδια και στα κόκαλα παρά τους άντρες της ίδιας «σειράς».

Σήμερα, το πρόβλημα αυτό έχει όνομα. Λέγεται Μυοσκελετικό Σύνδρομο της Εμμηνόπαυσης (Musculoskeletal Syndrome of Menopause - MSM) και ο όρος χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο από την ιατρική κοινότητα για να περιγράψει το σύνολο των αλλαγών και των πόνων που εμφανίζονται στο σώμα, λόγω της μείωσης των οιστρογόνων.

Αν και για χρόνια ο πόνος στις αρθρώσεις κατά την εμμηνόπαυση θεωρούνταν απλώς «σημάδι γήρανσης», σήμερα αναγνωρίζεται ως μια συγκεκριμένη κατάσταση που επηρεάζει πάνω από το 70% των γυναικών κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση.

Γιατί δεν γνωρίζαμε το σύνδρομο αυτό;

Ο όρος απέκτησε επίσημη υπόσταση πολύ πρόσφατα. Η πιο σημαντική εξέλιξη ήρθε το 2024, όταν μια ομάδα κορυφαίων ερευνητών δημοσίευσε μια ανασκόπηση-σταθμό στο επιστημονικό περιοδικό Climacteric (της Διεθνούς Εταιρείας Εμμηνόπαυσης), προτείνοντας τον συγκεκριμένο όρο για την περιγραφή της συνδυαστικής επίδρασης της έλλειψης οιστρογόνων στα οστά, τους μυς και τις αρθρώσεις.

Η επικεφαλής της έρευνας Vonda Wright, Αμερικανίδα Ορθοπεδικός-Χειρουργός Αθλητικών Κακώσεων και οι συνεργάτες της, τονίζουν ότι το 70% των γυναικών παρουσιάζει μυοσκελετικά συμπτώματα κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, τα οποία συχνά διαγιγνώσκονται λανθασμένα ως απλή γήρανση. Ή και ως τίποτε. Πόσες γυναίκες έχουν άραγε ακούσει τη φράση «στο μυαλό σας είναι», όταν τα συμπτώματα αρχίσουν λίγο μετά τα 45, δηλαδή αρκετά νωρίς για να θεωρηθούν «γήρανση»;

iStock

Η επιστήμη μιλά για το Μυοσκελετικό Σύνδρομο Εμμηνόπαυσης

Μεταξύ των ειδικών που έχουν αναφερθεί στο σύνδρομο είναι η ερευνήτρια στο Kennedy Institute of Rheumatology Δρ Fiona Watt, η οποία έχει δημοσιεύσει σημαντικές μελέτες για τη σχέση οιστρογόνων και οστεοαρθρίτιδας, εξηγώντας γιατί οι γυναίκες παρουσιάζουν απότομη φθορά των αρθρώσεων μετά τα 50.

Ο καθηγητής Mark Brincat, ένας από τους ομιλητές της European Menopause and Andropause Society, έχει επίσης διεξάγει εκτενή έρευνα για την επίδραση της εμμηνόπαυσης στους μεσοσπονδύλιους δίσκους και το συνδετικό ιστό (κολλαγόνο).

Τέλος, η Δρ Heather Hirsch, πρώην επικεφαλής του Menopause Clinic στο Brigham and Women's Hospital, έχει δημιουργήσει ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για γιατρούς σχετικά με το MSM, τονίζοντας ότι ο μυοσκελετικός πόνος είναι το «σιωπηλό» σύμπτωμα που οδηγεί πολλές γυναίκες σε αναπηρία.

ΤΟ 70% ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ, ΑΛΛΑ ΔΙΑΓΙΓΝΩΣΚΟΝΤΑΙ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΑ ΩΣ ΑΠΛΗ ΓΗΡΑΝΣΗ.

Τι περιλαμβάνει το Μυοσκελετικό Σύνδρομο Εμμηνόπαυσης

Το σύνδρομο δεν αφορά μόνο τους πόνους, αλλά μια σειρά από αλλαγές σε διαφορετικούς ιστούς:

• Αρθραλγίες (πόνοι στις αρθρώσεις): Συχνά εμφανίζεται ως δυσκαμψία το πρωί, κυρίως στα χέρια, τα γόνατα, τους γοφούς και τη σπονδυλική στήλη.
• Σαρκοπενία: Σταδιακή απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης.
• Μείωση οστικής πυκνότητας: Οδηγεί σε οστεοπενία ή οστεοπόρωση.
• Προβλήματα σε τένοντες και συνδέσμους: Αυξημένη ευπάθεια σε τραυματισμούς (π.χ. τενοντίτιδες) ή καταστάσεις όπως ο «παγωμένος ώμος».
• Φλεγμονή: Τα οιστρογόνα έχουν αντιφλεγμονώδη δράση· όταν μειώνονται, η φλεγμονή στο σώμα μπορεί να αυξηθεί. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι πόνοι να μεγεθύνονται και να διαρκούν περισσότερο.

iStock

Γιατί πονάμε στην εμμηνόπαυση;

Ο κύριος ένοχος είναι η πτώση της οιστραδιόλης. Σχεδόν όλοι οι ιστοί του μυοσκελετικού συστήματος (κόκαλα, μύες, χόνδροι, τένοντες) διαθέτουν υποδοχείς οιστρογόνων. Όταν τα επίπεδα των ορμονών πέφτουν:

1. Ο χόνδρος στις αρθρώσεις φθείρεται πιο εύκολα.
2. Η παραγωγή κολλαγόνου μειώνεται, κάνοντας τους τένοντες λιγότερο ελαστικούς.
3. Η ικανότητα των μυών να αναπλάθονται περιορίζεται.

iStock

Υπάρχει θεραπεία;

Το Μυοσκελετικό Σύνδρομο της Εμμηνόπαυσης είναι ένα πεδίο που εξελίσσεται ραγδαία, με ορισμένους από τους κορυφαίους επιστήμονες παγκοσμίως να εργάζονται για την επίσημη αναγνώρισή του.

Πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση σε πάνω από 15.000 γυναίκες επιβεβαίωσε ότι ο μυοσκελετικός πόνος είναι ένα από τα κυρίαρχα παράπονα (έως και 76% των περιπτώσεων) κατά την κλιμακτήριο (περιεμμηνόπαυση). Η συγκεκριμένη μελέτη έδειξε επίσης ότι η χορήγηση οιστρογόνων μπορεί να μειώσει σημαντικά τον πόνο στις αρθρώσεις, αποδεικνύοντας τη βιολογική σύνδεση του συνδρόμου με τις ορμόνες.

Η θεραπεία της ορμονικής υποκατάστασης είναι μία από τις πρώτες γραμμές θεραπείας που προτείνονται από τους συγκεκριμένους ειδικούς. «Πράγματι, η αποκατάσταση των οιστρογόνων μπορεί να ανακουφίσει σημαντικά τις ασθενείς από τους πόνους, πρέπει να γίνεται όμως εξατομικευμένα βάσει ιατρικού ιστορικού και κατόπιν ιατρικής καθοδήγησης»,αναφέρει ο γυναικολόγος Στυλιανός Γρηγοράκης.

iStock

Πώς να διαχειριστούμε τους πόνους

Μια άλλη παράμετρος που πρέπει να διερευνηθεί, αν υπάρχει υποψία για το σύνδρομο αυτό, είναι τα τυχόν ρευματολογικά νοσήματα. Αν οι πόνοι και η δυσκαμψία είναι έντονα, πρέπει να απευθυνθούμε και σε ρευματολόγο, ώστε να αποκλειστούν τυχόν αυτοάνοσα νοσήματα ρευματολογικής φύσης, τα οποία μπορεί να ενεργοποιηθούν με την εμμηνόπαυση.

Επειδή το θέμα είναι νέο, πολλοί γιατροί μπορεί να μην είναι εξοικειωμένοι με τον όρο, αυτό ωστόσο δεν μας εμποδίζει να το διαχειριστούμε ολιστικά με τους παρακάτω τρόπους:

1. Άσκηση με αντιστάσεις: ενισχύει τη μυϊκή μάζα και προστατεύει τα οστά.
2. Διατροφή: δίνουμε έμφαση σε πρωτεΐνη, ασβέστιο, βιταμίνη D και ω-3 λιπαρά οξέα που έχουν αντιφλεγμονώδη δράση.
3. Φυσικοθεραπεία: απευθυνόμαστε σε κάποιον έμπειρο ειδικό, καθώς έχει αποδειχθεί ότι η φυσικοθεραπεία βελτιώνει την κινητικότητα και μειώνει τη δυσκαμψία.