ΜΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΝΑ ΘΥΜΑΣΑΙ ΣΧΕΔΟΝ ΤΑ ΠΑΝΤΑ

Πριν από 2.500 χρόνια ένας Έλληνας ποιητής ανέπτυξε μία μνημονική τεχνική που αποδεικνύεται εξαιρετικά χρήσιμη μέχρι σήμερα.

Πριν από 2.500 χιλιάδες χρόνια ο Σιμωνίδης ο Κείος, ένας από τους πιο δημοφιλείς ποιητές της αρχαιότητας, λόγω της εντυπωσιακής ικανότητάς του να συνθέτει και να απαγγέλει στίχους, βρέθηκε καλεσμένος σε ένα δείπνο του άρχοντα της Θεσσαλίας. Εκεί συνέβη μια τραγωδία: Κάποια στιγμή που ο ποιητής βγήκε εκτός της οικείας όπου βρισκόταν, έπεσε η οροφή του κτίσματος με αποτέλεσμα να σκοτωθούν όλοι οι παρευρισκόμενοι.

Η καταστροφή ήταν τόσο μεγάλη που όταν τα μπάζα ανασύρθηκαν ήταν αδύνατον να αναγνωριστούν τα πρόσωπα των πτωμάτων. Όμως ο Σιμωνίδης, παρόλο που δεν ήταν παρών την τραγική στιγμή, ήταν σε θέση να βοηθήσει τους συγγενείς να βρουν τους δικούς τους νεκρούς επειδή θυμόταν πού ακριβώς καθόταν ο καθένας! Πώς το θυμόταν;

Η μέθοδος των τόπων (loci): Μια μνημονική τεχνική που αξίζει να αξιοποιήσεις

Ο Σιμωνίδης, προτού συμβεί το μοιραίο, είχε παρατηρήσει τους παρευρισκόμενους και είχε καταγράψει στη μνήμη του τη θέση τους στον χώρο. Όπως ο ίδιος εξήγησε αργότερα, είχε δημιουργήσει τις κατάλληλες εικόνες και τις είχε τοποθετήσει σε συγκεκριμένα σημεία ή τόπους (loci) φτιάχνοντας έτσι έναν νοητό χάρτη στον οποίον μπορούσε να ανατρέχει για να ανασύρει πιο εύκολα πληροφορίες.

Την τεχνική αυτή την δίδασκε, μάλιστα, στους σύγχρονούς του, ενώ αυτή υπήρξε τόσο επιτυχής που διατηρήθηκε με τα χρόνια και έφτασε να προτείνεται από τους νευροεπιστήμονες μέχρι σήμερα.

Ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΘΥΜΑΤΑΙ ΤΙ ΕΧΕΙ ΔΕΙ ΚΑΙ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΒΡΕΘΕΙ.

Η οδηγία είναι απλή: Φτιάξε έναν νοητό χάρτη ενός οικείου μέρους/τόπου και στη συνέχεια δημιούργησε συσχετίσεις μεταξύ αντικειμένων και συγκεκριμένων σημείων κατά μήκος μιας διαδρομής.

Είναι εύκολο; Όχι πάρα πολύ. Αλλά υπάρχει κόλπο: Αυτό είναι το να χρησιμοποιείς τη φαντασία σου για να κάνεις αυτές τις νοητές συνδέσεις αξιομνημόνευτες. Όσο πιο παράξενες, πιο ζωντανές και πιο εξωφρενικές είναι αυτές, τόσο το καλύτερο.

Πώς θα εφαρμόσεις την τεχνική loci για να θυμάσαι τα πάντα;

Η μέθοδος των τόπων αξιοποιεί τα φυσικά δυνατά μας σημεία στη χωρική πλοήγηση και την οπτική μνήμη, δύο ικανότητες που εξελικτικά έχουν βελτιωθεί με την πάροδο των χιλιετιών.

iStock

Όπως λένε οι νευροεπιστήμονες, παρόλο που σχεδόν κανένας μας δεν είναι είναι από τη φύση του άριστος στο να θυμάται αόριστες πληροφορίες, όπως αριθμούς και λέξεις, ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι κατασκευασμένος για να θυμάται τι έχει δει και πού έχει βρεθεί.

Πρόσφατες μελέτες απεικόνισης εγκεφάλου δείχνουν ότι η χρήση της μεθόδου των τόπων δημιουργεί πιο ισχυρά δίκτυα, συνδέοντας πολλαπλά μέρη του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη: τον προμετωπιαίο φλοιό, τον ιππόκαμπο και τον οπτικό φλοιό.

iStock

Όσοι κατακτούν την τεχνική αυτή κυριολεκτικά επανασυνδέουν τον εγκέφαλό τους ώστε να είναι πιο αποτελεσματικός στη μνήμη. Έτσι, αναπτύσσουν περίτεχνα συστήματα εξατομικευμένων εικόνων για να αναπαραστήσουν π.χ. αριθμούς, μεμονωμένα τραπουλόχαρτα ή άλλες πληροφορίες που είναι δύσκολο να θυμηθούν.

Θες να μάθεις πώς; Τα βήματα έχουν ως εξής:

1. Επίλεξε μια τοποθεσία: Διάλεξε ένα μέρος που γνωρίζεις πολύ καλά, όπως το σπίτι σου, μια γνωστή διαδρομή προς τη δουλειά ή ένα αγαπημένο πάρκο.
2. Προσδιόρισε τους τόπους: Επίλεξε συγκεκριμένα, διαδοχικά σημεία (loci) μέσα σε αυτήν την τοποθεσία, όπως την κυρία πόρτα, μια συγκεκριμένη πολυθρόνα, τον νεροχύτη της κουζίνας ή ένα δέντρο στη διαδρομή σου.
3. Δημιούργησε «ζωντανές» εικόνες: Για κάθε αντικείμενο που πρέπει να θυμάσαι δημιούργησε μια παράξενη νοητή εικόνα που θα σου μείνει αξέχαστη και τοποθέτησέ την σε έναν από τους επιλεγμένους τόπους σου. Για παράδειγμα, πήγαινε στην κουζίνα: Θες να θυμηθείς να πάρεις ψωμί; Κάνε εικόνα την ψωμιέρα στην κουζίνα να μιλάει. Θες να θυμηθείς να πάρεις γάλα; Κοίτα τη βρύση και σκέψου ότι τρέχει γάλα.
4. «Περπάτησε» νοερά τη διαδρομή: Για να θυμηθείς τις πληροφορίες, π.χ. αυτά που θες να ψωνίσεις την ώρα που είσαι στο σούπερ μάρκετ, περπάτησε νοερά στην επιλεγμένη τοποθεσία (εν προκειμένω στην κουζίνα), συναντώντας κάθε αντικείμενο στη διαδρομή σου και μετατρέποντας την εικόνα του ξανά σε πληροφορίες. Φαντάσου, λοιπόν, ότι βρίσκεσαι στην κουζίνα σου και κοιτάζεις γύρω σου: Βρύση=γάλα, ψωμιέρα=ψωμί, κ.ο.κ.

Οι νευροεπιστήμονες πιστεύουν πως η τεχνική αυτή είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να εκπαιδεύουν τον εγκέφαλό τους οι ηλικιωμένοι – και όχι μόνο. Σε μια εποχή που οι οθόνες μάς έχουν κάνει να χάνουμε τη συγκέντρωσή μας με το παραμικρό, κάθε εργαλείο που μπορεί να επαναφέρει στον εγκέφαλό μας τις βασικές του δυνατότητες, είναι πολύτιμο.