6 ΣΗΜΑΔΙΑ ΠΟΥ ΜΑΡΤΥΡΟΥΝ ΟΤΙ ΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΟ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΡΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ

Αν θες να καταναλώνεις λιγότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, ο παρακάτω οδηγός με μερικά μικρά «red flags» θα σου φανεί χρήσιμος.

Μετά την είδηση για τη νέα διατροφική πυραμίδα που ήρθε από τις ΗΠΑ, η συζήτηση γύρω από το τι βάζουμε στο πιάτο μας φούντωσε ξανά. Κι ίσως αυτή να είναι μια καλή αφορμή να μιλήσουμε και πάλι για τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα: όχι για το πώς ορίζονται –αυτό πια είναι λίγο-πολύ γνωστό– αλλά για το πώς μπορούμε να τα αναγνωρίζουμε στην πράξη.

Όπως έχει ειπωθεί πολλές φορές, μια ισορροπημένη διατροφή δεν αφορά μόνο τις θερμίδες ή μεμονωμένα θρεπτικά συστατικά. Αφορά συνολικά τις διατροφικές μας συνήθειες. Και μία από τις πιο καθοριστικές παραμέτρους είναι το πόση επεξεργασία έχει υποστεί το φαγητό που καταναλώνουμε.

Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί από εμάς καταναλώνουμε καθημερινά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Πολλά από αυτά είναι σχεδιασμένα με τέτοιο τρόπο, ώστε να μας κάνουν να τα λαχταράμε και να τα καταναλώνουμε σε μεγάλες ποσότητες.

Πώς μπορούμε, λοιπόν, να τα περιορίσουμε, κάνοντας ένα ουσιαστικό βήμα υπέρ της υγείας μας; Αυτό που επαναλαμβάνουν σταθερά οι ειδικοί είναι να διαβάζουμε τις ετικέτες. Εκεί κρύβονται εξαιρετικά χρήσιμες πληροφορίες.

Παρακάτω συγκεντρώσαμε μερικά στοιχεία που λειτουργούν ως μικρά «red flags» και υποδηλώνουν ότι ένα τρόφιμο είναι πιθανότατα υπερεπεξεργασμένο.

iStock

Έχει πάνω από τρία συστατικά

Αν τα συστατικά ενός προϊόντος χρειάζονται ολόκληρη παράγραφο για να γραφτούν, τότε κάτι μάλλον δεν πάει πολύ καλά.

Αν, για παράδειγμα, μας αρέσει το ψωμί, αξίζει να επιλέξουμε ένα που περιέχει απλά υλικά: αλεύρι σίτου, αλεύρι κριθαριού, προζύμι, αλάτι (και ναι, πιθανότατα θα χαλάσει σε λίγες μέρες). Σε αντίθεση με ένα υπερεπεξεργασμένο ψωμί, το οποίο μπορεί να περιέχει π.χ. ζάχαρη, φυτικά έλαια, συντηρητικά και για το οποίο αναρωτιόμαστε πότε –και αν– θα μουχλιάσει.

«Μπορείτε να αγοράζετε τα τρόφιμα που θέλετε», λέει ο Stephen Devries, αναπληρωτής καθηγητής Διατροφής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Harvard T.H. Chan, «αλλά θα πρέπει να βρίσκετε τη λιγότερο αλλοιωμένη εκδοχή τους, με τα λιγότερα δυνατά συστατικά».

Περιέχει πυκνωτικά μέσα, σταθεροποιητές, γαλακτωματοποιητές

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συχνά περιέχουν χρωστικές για να φαίνονται πιο ελκυστικά, συντηρητικά για να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και πυκνωτικά, σταθεροποιητές ή γαλακτωματοποιητές, ώστε να βελτιώνεται η υφή τους ή να μην διαχωρίζονται τα συστατικά τους όσο μένουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Όροι όπως λεκιθίνη σόγιας, κόμμι γκουάρ, καραγενάνη (E407) κ.ά. καλό είναι να μας βάζουν σε σκέψεις. Πλέον, με ένα κινητό στο χέρι, μπορούμε εύκολα να αναζητήσουμε τι ακριβώς σημαίνει κάθε συστατικό.

iStock

Συστατικά που… γλυκαίνουν

Πέρα από τη λέξη «ζάχαρη», στις ετικέτες μπορεί να συναντήσουμε συστατικά όπως σιρόπι καλαμποκιού ή σιρόπι βύνης. Αν θέλουμε να κάνουμε πιο γλυκό αυτό που τρώμε, είναι προτιμότερο να προσθέσουμε μόνοι μας λίγη ζάχαρη ή λίγο μέλι.

Επίσης, αξίζει να προσέχουμε λέξεις όπως μαλτόζη, δεξτρόζη, φρουκτόζη (πρόκειται για διαφορετικές ονομασίες σακχάρων) και λέξεις όπως ασπαρτάμη και σουκραλόζη, που αφορούν τεχνητά γλυκαντικά.

Ισχυρισμοί και υποσχέσεις

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συχνά συνοδεύονται από ελκυστικούς διαφημιστικούς ισχυρισμούς. Πολλά προϊόντα που παρουσιάζονται ως «θρεπτικά» ή «υγιεινά» είναι στην πραγματικότητα γεμάτα γλυκαντικά και πρόσθετα.

Μπορείτε να αγοράζετε τα τρόφιμα που θέλετε, αλλά να βρίσκετε τη λιγότερο αλλοιωμένη εκδοχή τους, με τα λιγότερα δυνατά συστατικά. iStock

Στιγμιαίες και αρωματισμένες εκδοχές

«Όταν κάτι είναι στιγμιαίο, συνήθως έχει υποστεί επεξεργασία με τρόπο που το υποβαθμίζει», λέει ο Devries. Καλό είναι επίσης να μην παρασυρόμαστε από τρόφιμα που προσφέρονται σε πολλές γεύσεις, γιατί συχνά περιέχουν και άλλα συστατικά, όπως ζάχαρη. Αν π.χ. μας αρέσει το γιαούρτι με γεύση φρούτων, μπορούμε να αγοράσουμε ένα απλό γιαούρτι και να προσθέσουμε σε αυτό φρέσκα φρούτα.

Μπορούμε να το φτιάξουμε κι εμείς;

Αυτή η ερώτηση ίσως είναι ο καλύτερος οδηγός. Αν κάτι δεν μπορούμε να το φτιάξουμε στην κουζίνα μας, καλύτερα να το αφήσουμε στην άκρη. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συχνά περιέχουν πρόσθετα που δεν χρησιμοποιούμε στα σπίτια μας.