ΠΟΙΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΟΥΝ ΓΙΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΠΡΙΝ

Η καρδιά σπάνια «σταματά ξαφνικά». Τι προηγείται ενός εμφράγματος, γιατί συχνά δεν το αντιλαμβανόμαστε και τι δείχνει η σύγχρονη έρευνα.

Δεν πρέπει να υπάρχει οικογένεια η οποία να μην έχει θρηνήσει μια αιφνίδια απώλεια ανθρώπου που προδόθηκε από την καρδιά του. Στη δική μου, η αιτία ήταν η στεφανιαία νόσος. Ήταν το 1989, όταν προφανώς οι επιστήμονες δεν γνώριζαν όσα γνωρίζουν τώρα για τους λόγους που μπορούν να προκαλέσουν ένα έμφραγμα.

Η αλήθεια είναι πως η καρδιά δεν φτάνει στο σημείο να σταματήσει να χτυπά από τη μια μέρα στην άλλη. Βάζουμε το χεράκι μας επί χρόνια και με πολλούς τρόπους για να φράξουν οι στεφανιαίες αρτηρίες ή να προκληθεί στένωση στις βαλβίδες. Από τα 65 και μετά, βάζει το χεράκι της και η φθορά της γήρανσης.

Αυτό που συμβαίνει είναι πως η βαλβίδα τραυματίζεται από την πίεση του αίματος που περνάει γρήγορα, μαζεύονται «λίπη», δημιουργείται φλεγμονή, τα κύτταρα παθαίνουν δυσλειτουργία και αρχίζουν να βάζουν ασβέστιο, σαν να «χτίζεται» κόκαλο πάνω στη βαλβίδα, η οποία σταδιακά γίνεται πιο σκληρή και παχιά. Δεν ανοίγει καλά και το άνοιγμα μικραίνει. Για όλα αυτά χρειάζονται από 10 έως 20 χρόνια, με την υψηλή χοληστερόλη, την υπέρταση, το κάπνισμα και τον διαβήτη να είναι κάποιοι από τους παράγοντες που επιταχύνουν τη διαδικασία.

iStock

Εν πολλοίς, εμείς κρίνουμε πώς μας φέρεται η καρδιά μας, η οποία από μέρες έως μήνες πριν το έμφραγμα αρχίζει να στέλνει «σήματα» ότι κάτι δεν πάει καλά και πρέπει να το ελέγξουμε. Το θέμα είναι πως τις περισσότερες φορές δεν αντιλαμβανόμαστε τα σήματα αυτά.

Σήμερα θα τα δούμε αναλυτικά, καθώς αν μάθουμε να τα αναγνωρίζουμε, καθιστούμε εφικτή μια έγκαιρη παρέμβαση που μπορεί να μας σώσει τη ζωή.

Πιθανά σημάδια ότι επίκειται έμφραγμα

Την αφορμή για όσα ακολουθούν έδωσε η Δρ Paulina Arista, που έχει ειδίκευση στην παιδιατρική καρδιολογία. Σε ένα πολύ σύντομο και κατατοπιστικό βίντεο που έχει αναρτήσει στο YouTube, εξηγεί με ποιους τρόπους το σώμα μάς ενημερώνει ότι υπάρχει θέμα στην καρδιά μας, έως και έναν μήνα πριν το συμβάν.

Όπως λέει, «τα προειδοποιητικά σημάδια εμφράγματος είναι ο πόνος στο στήθος, η εφίδρωση, η δυσκολία στην αναπνοή, η ζαλάδα, η ναυτία, ο πόνος στην πλάτη, στον αυχένα, στο χέρι ή στο σαγόνι», χωρίς προφανή λόγο. Εκεί που κάθεστε, όχι μετά από έντονη άσκηση.

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΕΙΝΑΙ ΠΙΘΑΝΟ ΝΑ ΕΜΦΑΝΙΣΟΥΝ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΙΝ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ 53%, ΕΝΩ ΟΙ ΑΝΤΡΕΣ ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ 37%.

«Εάν αισθανθείτε οτιδήποτε από αυτά, συν πόνο στο στήθος ή την αίσθηση πίεσης, θα πρέπει να επικοινωνήσετε αμέσως με γιατρό».

Ας δούμε πιο αναλυτικά τα πιο συνήθη συμπτώματα, σύμφωνα με μελέτες, όπως αυτή που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2023 στο National Library of Medicine των ΗΠΑ:

Ασυνήθιστη κόπωση

Είναι σύμπτωμα που αφορά κυρίως τις γυναίκες, οι οποίες το αναφέρουν σε μελέτες σε ποσοστό έως και 80%. Εμφανίζεται εβδομάδες ή και μήνες πριν το έμφραγμα. Η προοδευτική στένωση ή απόφραξη των στεφανιαίων αρτηριών λόγω της συσσώρευσης πλάκας οδηγεί σε προσωρινές μειώσεις στη ροή του αίματος και του οξυγόνου στον καρδιακό μυ, που εργάζεται πιο σκληρά για να ανταπεξέλθει. Έτσι, νιώθουμε εξαντλημένοι.

iStock

«Βάρος» ή κάψιμο στο στήθος

Σε μία μελέτη, το 68% των συμπτωματικών ασθενών ανέφεραν πόνο στο στήθος, το 44% βάρος στο στήθος και το 27% κάψιμο στο στήθος. Τα συμπτώματα αυτά παρατηρούνται στο 60–70% των ατόμων με πρόδρομα συμπτώματα. Εμφανίζονται και εξαφανίζονται, γι’ αυτό πολλές φορές δεν αναζητούμε την αιτία τους. Το «βάρος» ή η πίεση αντανακλά τη μηχανική καταπόνηση στο καρδιακό τοίχωμα. Το κάψιμο μπορεί να περιλαμβάνει φλεγμονώδεις αντιδράσεις στις αρτηρίες.

Δυσφορία ή δύσπνοια

Παρατηρείται σε περίπου το 30–40% των περιπτώσεων, συχνά δίχως καταπόνηση. Εκδηλώνεται λόγω ισχαιμίας του μυοκαρδίου, με τις φραγμένες αρτηρίες να στερούν κατά διαστήματα οξυγόνο από τον καρδιακό μυ, ενεργοποιώντας τους υποδοχείς πόνου στον καρδιακό ιστό.

Η ισχαιμία από μερικό φράξιμο μπορεί να ερεθίσει το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς, προκαλώντας ακανόνιστους καρδιακούς παλμούς ή αρρυθμίες, καθώς ο μυς ανταποκρίνεται στην έλλειψη οξυγόνου. Γίνονται αισθητές ως ταχυκαρδία ή «φτερούγισμα».

Διαταραχές στον ύπνο ή υπνηλία

Είναι επίσης συχνά φαινόμενα, σε ποσοστό 20–50%. Συνδέονται με την κόπωση και το άγχος. Οι διαταραχές ύπνου αποδίδονται στη μειωμένη ροή αίματος, που οδηγεί σε δυσφορία ή σχετικό άγχος, τα οποία με τη σειρά τους διακόπτουν την ανάπαυση. Η υπνηλία συνδέεται με την κόπωση.

Άγχος ή αίσθημα πως έρχεται το τέλος

Επηρεάζει ποσοστό 20–40%. Κατά τη διαλείπουσα ισχαιμία, αντιδρά το αυτόνομο νευρικό σύστημα, απελευθερώνοντας ορμόνες του στρες που αυξάνουν την εγρήγορση και δημιουργούν μια αίσθηση ανησυχίας.

iStock

Πόνος ή αδυναμία στο χέρι

Χαρακτηρίζεται ως ανεπαίσθητος, εμφανίζεται στο ένα ή και τα δυο χέρια, σε ποσοστό 20–30%. Τα ισχαιμικά σήματα από την καρδιά ταξιδεύουν κατά μήκος κοινών νευρικών οδών (όπως τα αυχενικά και θωρακικά νωτιαία νεύρα) στα χέρια, προκαλώντας πόνο ή αδυναμία. Η διαλείπουσα φύση πηγάζει από κυμαινόμενες μειώσεις της ροής του αίματος στις στεφανιαίες αρτηρίες.

Λιγότερο συχνά «καμπανάκια» για έμφραγμα

Λιγότερο συχνά αναφέρονται η ζάλη, ο πόνος στην πλάτη, η τάση προς έμετο και το να αισθανόμαστε ξαφνικά κρύο ή ζέστη.

• Η ζάλη προκύπτει από μειωμένη εγκεφαλική ροή αίματος, λόγω χαμηλής καρδιακής παροχής κατά τη διάρκεια ισχαιμικών επεισοδίων.
• Οι ξαφνικές αισθήσεις ζεστού ή κρύου προκύπτουν από δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος που προκαλείται από ισχαιμία, διαταράσσοντας τη ρύθμιση της θερμοκρασίας.
• Ο έμετος εμφανίζεται μέσω διέγερσης του πνευμονογαστρικού νεύρου ή ναυτίας από πόνο και συστηματικές αντιδράσεις στρες στην απόφραξη.

Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν πρόδρομα συμπτώματα εμφράγματος

Οι επιστημονικές εργασίες έχουν δείξει πως οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν πρόδρομα συμπτώματα συγκριτικά με τους άντρες. Σε μια μελέτη, για τις γυναίκες το ποσοστό είναι 53% ενώ για τους άντρες 37%. Συχνότερα αναφέρονται συμπτώματα όπως η κόπωση, τα προβλήματα στον ύπνο και το άγχος, λόγω του κλασικού πόνου στο στήθος.

Οι άντρες τείνουν να έχουν περισσότερα συμπτώματα που σχετίζονται με το στήθος. Περισσότερα συμπτώματα εμφανίζουν άτομα κάτω των 55 ετών.