ΑΝ ΝΙΩΘΕΙΣ ΠΩΣ ΕΧΕΙΣ ΒΑΛΤΩΣΕΙ, ΔΟΚΙΜΑΣΕ ΤΙΣ ΜΙΚΡΟ-ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ

Μήπως η ρουτίνα της καθημερινότητας έχει αρχίσει να σε βαραίνει περισσότερο απ’ όσο αντέχεις; Ανακάλυψε τιις μικρο-περιπέτειες, μικρές δόσεις αλλαγής στη ρουτίνα που βελτιώνουν τη διάθεση και ενισχύουν τα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή.  

Σε ποιο σημείο αρχίζεις να μην την παλεύεις με τη ρουτίνα της καθημερινότητας και τι κάνεις για να ξεφύγεις; Απλά ερωτήματα, σχεδόν καθημερινά, όπως το να ξυπνάς την ίδια ώρα, να πίνεις τον ίδιο καφέ στην αγαπημένη σου κούπα, να ακολουθείς την ίδια διαδρομή για το γραφείο ή το γυμναστήριο – λεπτομέρειες που συνθέτουν τη βολή σου και έρχεται μια στιγμή που νιώθεις να σε πνίγουν. Γιατί καλή η ασφάλεια και σταθερότητα, κανείς δεν αντιλέγει, μα κάτι πρέπει να κάνεις όταν αισθάνεσαι πως έχεις βαλτώσει.

Το θέμα δεν έχει αφήσει αδιάφορους τους κοινωνικούς επιστήμονες και ερευνητές ψυχολογίας. Επί χρόνια αναζητούν λύσεις για το πρόβλημα της μονοτονίας, που μάλλον είναι ευκολότερες απ’ ό,τι νομίζαμε. Η κεντρική ιδέα πίσω από τα ερευνητικά ευρήματα είναι ότι η έκθεση σε νέα ερεθίσματα, ακόμη και μικρής έντασης, ενισχύει τα επίπεδα ευεξίας και ικανοποίησης από τη ζωή και βελτιώνει τη διάθεση.

Όταν οι ερευνητές μιλούν για ερεθίσματα μικρής έντασης, εννοούν μικρές, συνειδητές αλλαγές και εμπειρίες που σε βγάζουν από τον αυτόματο και μπορούν, μεμονωμένα και σωρευτικά, να ταρακουνήσουν τη στάσιμη ζωή. Διάβασα σε ένα άρθρο να τις αποκαλούν μικρο-περιπέτειες και το βρήκα εξαιρετικά εύστοχο. Οι μικρο-περιπέτειες, λοιπόν, δεν απαιτούν χρόνο, χρήμα ή οργάνωση, και μπορεί να είναι τόσο απλές, όσο το να περάσεις από έναν δρόμο που ανέκαθεν απέφευγες γιατί ήθελες να κερδίσεις χρόνο ή να μπεις σε ένα μαγαζί που πάντα προσπερνούσες.

Οι μικρο-περιπέτειες είναι ασφαλής τρόπος για να κάνουμε διάλειμμα και να ξυπνήσουμε από την αίσθηση «παγώματος». iStock

Όπως εξηγεί η Emma Dunwoody, ειδική σε ζητήματα αυτογνωσίας, προτύπων συμπεριφοράς και λήψης αποφάσεων, «όταν είμαστε κολλημένοι στη ρουτίνα, το νευρικό μας σύστημα μπορεί να μπει σε μια ήπια κατάσταση "παγώματος", κατά την οποία λειτουργούμε αλλά δεν αισθανόμαστε. Από εκεί οδηγούμαστε στην πλήξη, όμως οι μικρο-περιπέτειες είναι ασφαλής τρόπος για να κάνουμε διάλειμμα και να ξυπνήσουμε τις αισθήσεις».

Πώς επηρεάζουν τον εγκέφαλο και τη διάθεση

Σε νευροβιολογικό επίπεδο, οι μικρο-περιπέτειες ενεργοποιούν μηχανισμούς του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ευχαρίστηση και το κίνητρο. Έρευνες δείχνουν ότι κάθε είδους καινοτομία στην καθημερινότητα διεγείρει το σύστημα ανταμοιβής και οδηγεί στην απελευθέρωση ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που συνδέεται με την καλή διάθεση, τη μάθηση και την κινητοποίηση.

Σε ψυχολογικό επίπεδο, οι μικρο-περιπέτειες φαίνεται να δρουν προστατευτικά απέναντι στην ανία και τη δυσθυμία. Η κοινωνική λειτουργός Kristin Papa επισημαίνει ότι «οι νέες εμπειρίες ενισχύουν τη διάθεση ακριβώς επειδή διεγείρουν τον εγκέφαλο χωρίς να τον υπερφορτώνουν». Πέρα από τη διάθεση, συμβάλλουν και στη σύνδεση με τις προσωπικές μας αξίες. «Όταν επιλέγουμε συνειδητά να κάνουμε κάτι διαφορετικό, ευθυγραμμίζουμε τη δράση μας με όσα έχουν νόημα για εμάς», εξηγεί η Papa. «Αυτό ενισχύει το αίσθημα σκοπού και την ψυχική ανθεκτικότητα».

Τι συνιστά μια μικρο-περιπέτεια

Το όμορφο με τις μικρο-περιπέτειες είναι ότι δεν υπάρχουν κανόνες. Σύμφωνα με την ψυχοθεραπεύτρια Alison McKleroy, μπορεί να είναι:

• η βόλτα σε μια γειτονιά που δεν έχεις εξερευνήσει ποτέ,
• ένας καφέ από το νέο μαγαζί στον δρόμο σου,
• μια επίσκεψη σε πάρκο ή μουσείο,
• η δοκιμή ενός φαγητού που συνήθως αποφεύγεις,
• να ακολουθήσεις τελείως διαφορετική διαδρομή επιστρέφοντας σπίτι,
• να πάρεις ένα σημειωματάριο και να καθίσεις σε ένα παγκάκι να γράψεις όσα βλέπεις.

Οι μικρο-περιπέτειες δεν απαιτούν χρόνο, χρήμα ή οργάνωση, και μπορεί να είναι τόσο απλές όσο μια βόλτα σε άγνωστο πάρκο. iStock

«Δεν έχει σημασία το μέγεθος της εμπειρίας», λέει η McKleroy. «Σημασία έχει η πρόθεση: να κάνεις κάτι που σε βγάζει έστω και λίγο από το συνηθισμένο».

Πόσο συχνά χρειάζονται οι μικρο-περιπέτειες;

Για να πετύχουν τον σκοπό τους οι μικρο-περιπέτειες χρειάζεται συνέπεια και τακτικότητα, έστω μια φορά την εβδομάδα, ώστε να δημιουργείται η αίσθηση προσμονής χωρίς άγχος και πίεση. Η συχνότητα εξηγείται και επιστημονικά, καθώς οι ντοπαμινεργικοί νευρώνες ενεργοποιούνται φυσικά τόσο με την ανταμοιβή όσο και στην αναμονή της.

Το Big Joy Project, ένα εγχείρημα από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ, έδειξε ότι μικρές πράξεις και εμπειρίες χαράς μπορούν να φέρουν σημαντικές αλλαγές στα επίπεδα ευημερίας σε μόλις μία εβδομάδα και να ωφελήσουν ιδιαίτερα άτομα χαμηλότερου κοινωνικοοικονομικού επιπέδου. «Οι μικρές νίκες δημιουργούν φυσικά περισσότερη ορμή», σημειώνει η McKleroy. «Όταν κάτι είναι εύκολο και ευχάριστο, έχεις περισσότερες πιθανότητες να το συνεχίσεις».

Για να παραμείνεις συνεπής στην τήρησή τους:

• δημιούργησε μια μικρή λίστα ιδεών στο κινητό σου,
• διάλεξε μία ημέρα την εβδομάδα για «εξερεύνηση»,
• δες το σαν παιχνίδι και όχι σαν υποχρέωση,
• μοιράσου την εμπειρία με έναν φίλο ή τον/τη σύντροφό σου· αφενός, τα οφέλη πολλαπλασιάζονται από την κοινωνική σύνδεση, αφετέρου μπορούν να σου στέλνουν υπενθυμίσεις για τη ρουτίνα της μη-ρουτίνας.

Τα καθημερινά απλά γεγονότα σχετίζονται θετικά με την ικανοποίηση από τη ζωή και τα θετικά συναισθήματα. iStock

Εμπρός στον δρόμο για τη μικρο-ευτυχία

Μια έρευνα όρισε τη μικρο-ευτυχία ως τη μικρή αλλά σίγουρη αίσθηση χαράς που προκύπτει στην καθημερινή μας ζωή και έχει έξι βασικά συστατικά:

• την επαφή με τη φύση,
• τον χρόνο που περνάμε με κοντινά μας πρόσωπα,
• την ενασχόληση με την ψυχαγωγία,
• την προσωπική χαλάρωση,
• τις καθημερινές δραστηριότητες στο σπίτι,
• την κατανάλωση αλκοόλ.

Στο δεύτερο σκέλος της, συνέκρινε τον ψυχολογικό και συναισθηματικό αντίκτυπο της μικρο-ευτυχίας με εκείνον από σημαντικά γεγονότα της ζωής, όπως ο γάμος, η γέννηση ενός παιδιού ή οι αλλαγές στην καριέρα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα καθημερινά γεγονότα είχαν ισχυρότερη συσχέτιση με την ικανοποίηση από τη ζωή και τα θετικά συναισθήματα, και παρόμοια ή ασθενέστερη σχέση με τα αρνητικά.

Χρειάζεσαι παραπάνω στοιχεία για να πειστείς ότι η ψυχική ευεξία θέλει λίγα φασόλια και όχι ολόκληρη τη φασολιά;