ΠΩΣ ΝΑ ΦΡΟΝΤΙΖΕΙΣ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΟΥ ΑΝ ΔΟΥΛΕΥΕΙΣ ΒΑΡΔΙΕΣ

Οι ειδικοί λένε πως το να δουλεύεις για καιρό σε βάρδιες, ειδικά βραδινές, μπορεί να βάλει σε κίνδυνο την υγεία του. Τι συμβουλεύουν, λοιπόν;

Αμέτρητοι άνθρωποι αναγκάζονται ή επιλέγουν να εργάζονται σε βάρδιες, όμως κακά τα ψέματα, δεν είμαστε φτιαγμένοι για να είμαστε ξύπνιοι τα βράδια και να δουλεύουμε. Αυτό υποστηρίζει και ο καθηγητής Steven Lockley, από το Ερευνητικό Κέντρο Ύπνου στο Πανεπιστήμιο του Surrey. Όπως εξηγεί, «το να είμαστε ξύπνιοι όλη τη νύχτα πάει κόντρα στον φυσικό κιρκάδιο ρυθμό μας. Έχουμε ένα ρολόι στον υποθάλαμο του εγκεφάλου, το οποίο έχει εξελιχθεί για να ελέγχει διάφορες πτυχές της φυσιολογίας μας».

Ο μεταβολισμός, το ανοσοποιητικό σύστημα, οι ορμόνες, η καρδιά, οι πνεύμονες και η εγκεφαλική λειτουργία, όλα αυτά, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να επηρεάζονται αν δουλεύεις σε βάρδιες, κάποιες εκ των οποίων είναι και βραδινές. «Είναι σαν να πηγαίνεις ενάντια στους φυσικούς ρυθμούς σου», επιμένει, «γιατί με αυτά τα ωράρια δεν κοιμάσαι σωστά. Δεν έχεις ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου-ξύπνιου».

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει εδώ και καιρό χτυπήσει σχετικά καμπανάκια, τονίζοντας ότι οι βάρδιες είναι «πιθανότατα καρκινογόνες για τον άνθρωπο». Ο Lockley συμπληρώνει ότι «οι εργαζόμενοι σε βάρδιες διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, υπέρτασης, παχυσαρκίας, διαβήτη, εγκεφαλικού επεισοδίου, κατάθλιψης και άγχους». Και εξηγεί ότι αυτοί οι κίνδυνοι εμφανίζονται γιατί όταν χαλάς το κιρκάδιο ρολόι σου, χαλάς όλα τα συστήματα που ελέγχει. Επίσης, έχει βρεθεί ότι τα άτομα που δουλεύουν σε βάρδιες έχουν περισσότερες πιθανότητες να καπνίζουν, ενώ και οι σχέσεις τους κινδυνεύουν περισσότερο.

iStock

Τι χρειάζεται, λοιπόν, να κάνουν τα άτομα αυτά για να προστατεύσουν την υγεία τους; Μιλάμε για χιλιάδες άτομα σε θέσεις έκτακτης ανάγκης, π.χ. σε νοσοκομεία και αστυνομικά τμήματα, αλλά και για εργαζόμενους στη νυχτερινή διασκέδαση. Μπορεί τα χρήματα στα σκληρά αυτά ωράρια να είναι περισσότερα, όμως αξίζουν τα ενδεχόμενα προβλήματα στην υγεία τους;

Τι συμβουλεύουν οι ειδικοί αν εργάζεσαι σε βάρδιες

Τακτικές προληπτικές εξετάσεις

«Αν κάποιος πρέπει να δουλεύει σε βάρδιες, χρειάζεται να βρίσκει τρόπους να μετριάζει τον κίνδυνο», λέει σε άρθρο ο Russell Foster, διευθυντής του Sir Jules Thorn Sleep and Circadian Neuroscience Institute στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και συγγραφέας του βιβλίου «Life Time», που ασχολείται με το ρολόι του ανθρώπινου σώματος.

iStock

Τι σημαίνει αυτό; «Να κάνει πιο συχνά προληπτικές εξετάσεις, προσέχοντας ιδιαίτερα τον διαβήτη τύπου 2 και την παχυσαρκία, ώστε να εντοπιστούν έγκαιρα τυχόν ζητήματα πριν γίνουν χρόνια».

Προσοχή στα ατυχήματα

Ο Lockley δίνει έμφαση στη λήψη μέτρων για την αποφυγή ατυχημάτων κατά την εργασία τη νύχτα. «Γνωρίζουμε ότι οι εργαζόμενοι σε νυχτερινή βάρδια διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο ατυχημάτων και τραυματισμών και έχουν υψηλότερο κίνδυνο κατά την επιστροφή στο σπίτι», κυρίως επειδή νυστάζουν. Μελέτη έδειξε, μάλιστα, ότι έπειτα από τέσσερις συνεχόμενες νυχτερινές βάρδιες, ο κίνδυνος τραυματισμών στον χώρο εργασίας μπορεί να είναι 36% υψηλότερος.

Ακόμα και τα ιατρικά λάθη είναι πιο συχνά στις νυχτερινές βάρδιες, όπου γιατροί και νοσηλευτές εργάζονται χωρίς να έχουν κοιμηθεί επαρκώς. Γι’αυτό και σε ορισμένες χώρες, όπως η Αυστραλία, πολλές εταιρείες φροντίζουν να προλαμβάνονται τέτοιοι κίνδυνοι, παρέχοντας π.χ. ταξί σε αυτούς που κάνουν βραδινές βάρδιες σε νοσοκομεία.

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ Π.Ο.Υ., ΟΙ ΒΑΡΔΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΠΙΘΑΝΟΤΑΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΓΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ.

Προσοχή στο μοτίβο της κυλιόμενης βάρδιας

Κάτι ακόμα που χρειάζεται προσοχή, λέει ο Lockley, είναι το μοτίβο της κυλιόμενης βάρδιας, το οποίο θα πρέπει να περιλαμβάνει όσο το δυνατόν λιγότερα βράδια. Όπως συμβουλεύει, είναι προτιμότερο να γίνεται μία μέρα πρωινή βάρδια και την επόμενη βραδινή.

iStock

Η μεθεπόμενη, όμως, δεν μπορεί να είναι πάλι πρωινή. Μπορεί να είναι απογευματινή. Και μετά ξανά πρωινή κ.ο.κ. «Εφαρμόζοντας αυτούς τους κανόνες στα προγράμματα των ειδικευόμενων ιατρών, παρατηρήσαμε περίπου 30% μείωση στα σοβαρά ιατρικά λάθη, αφού αναδιοργανώσαμε τα πρότυπα βάρδιας με τρόπο πιο φιλικό προς τον κιρκάδιο ρυθμό».

Η σημασία του καλού φωτισμού

Ακόμα κι αν η εταιρεία στην οποία εργάζεσαι δεν έχει φροντίσει γι’ αυτό, είναι καλό να επιμείνεις: Σύμφωνα με τους ειδικούς, το πιο δροσερό, γαλαζωπό φως κάνει τον εγκέφαλο να νομίζει ότι είναι μέρα, συνεπώς βοηθά στην εγρήγορση.

Pexels Kuan Yu Huang

«Επίσης, πριν ξεκινήσετε να εργάζεστε με βάρδιες βεβαιωθείτε ότι δεν έχετε ήδη κάποια διαταραχή ύπνου, γιατί αυτή μπορεί να γίνει χειρότερη και αυτό να σας προκαλεί ακόμα περισσότερη υπνηλία στη δουλειά», συμπληρώνει ο Lockley.

Κι αν ο φυσικός σου χρονότυπος σε βοηθά να δουλεύεις βάρδιες;

Μπορεί να είσαι τύπος «κουκουβάγια» που λειτουργεί καλύτερα τις βραδινές ώρες, οπότε να θεωρείς ότι οι βάρδιες σε εξυπηρετούν, όμως οι ειδικοί λένε πως πολύ λίγοι άνθρωποι μπορούν πραγματικά να προσαρμοστούν στη νυχτερινή εργασία. Για την ακρίβεια, ο Foster λέει πως το 97% των ανθρώπων δεν μπορεί.

Ακόμα κι εκείνοι που το κάνουν για ένα διάστημα, δουλεύοντας πολλά συνεχόμενα βράδια στη σειρά, δηλώνουν ότι δεν θα ήθελαν να συνεχίσουν έτσι για πάντα. Μάλιστα, σε περιόδους άδειας και αργίες καταλήγουν να επιστρέφουν σε πιο κανονικά ωράρια.