ΤΑ CHATBOTS ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΦΙΛΟΙ ΜΑΣ: Η ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ

Πώς η AI μετατρέπεται σε υποκατάστατο συντροφιάς και ψυχικής υποστήριξης, τι δείχνουν έρευνες και γιατί οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.

Σε έναν κόσμο όπου όλα συμβαίνουν γρήγορα, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε αυξάνονται συνεχώς, ενώ κορυφώνεται η ανάγκη μας για στήριξη, φροντίδα και κάποιον να μας ακούει, συχνά δεν υπάρχει ο χρόνος ή τα κουράγια να απευθυνθούμε στους άλλους (ή τα χρήματα, αν πρόκειται για επαγγελματία υγείας). Ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές, οι οποίες δεν ξέρουν τη ζωή δίχως την τεχνολογία, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες να εντοπίσουν το όριο μεταξύ του πραγματικού και του ψηφιακού, προωθώντας τη λύση που τους κάνει τη ζωή πιο εύκολη. Ή, τουλάχιστον, αυτή που φαίνεται να κάνει τη ζωή τους πιο εύκολη, όπως οι εφαρμογές AI.

Έτσι εξηγούνται φαινόμενα σαν αυτό που ανέδειξε μελέτη της Common Sense Media, μη κερδοσκοπικού οργανισμού των ΗΠΑ: ένα μεγάλο ποσοστό εφήβων (72%) έχουν δοκιμάσει να κάνουν φίλο την τεχνητή νοημοσύνη.

Τεράστια αύξηση έχει παρουσιάσει και η αγορά των «γυναικών συντρόφων ΑΙ», με την άνοδο της σχετικής αναζήτησης στο Google να φτάνει το εξωφρενικό +2.400% από το 2022 έως το 2024.

Οι λήψεις εφαρμογών AI συντρόφων ξεπέρασαν τα 220 εκατομμύρια παγκοσμίως μέχρι το 2025, με αύξηση 88% το πρώτο εξάμηνο. Το 42% των εφήβων δηλώνει ότι βλέπει την ΑΙ ως φίλη και προορισμό για ψυχική υποστήριξη.

Άλλη εργασία έδειξε πως η έντονη χρήση συντρόφων με τεχνητή νοημοσύνη συσχετίζεται με χαμηλότερη συναισθηματική ευεξία.

Ένα άλλο, επίσης μεγάλο ποσοστό χρησιμοποιεί τα chatbots τεχνητής νοημοσύνης σαν ψυχολόγο. Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Harvard Business Review ενημέρωσε ότι η κορυφαία χρήση της Παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης (δημιουργεί κείμενο, φωτογραφίες, βίντεο κ.ά.) είναι για συντροφιά και ψυχοθεραπεία. Στο Top 5 παραμένει η συναισθηματική υποστήριξη, όπως και η ανταλλαγή ιδεών, κορυφαία χρήση του 2024.

iStock

Φάνηκε πως οι χρήστες στρέφονται όλο και περισσότερο στην ΑΙ για υποστήριξη ψυχικής υγείας, για την καταπολέμηση της μοναξιάς και για την επεξεργασία συναισθημάτων. Στα υπέρ είναι ότι το κόστος είναι χαμηλό, ενώ τα chatbots ΑΙ είναι πάντα διαθέσιμα (24 ώρες το 24ωρο), έτσι ανά πάσα στιγμή μπορούν να απευθύνονται σε αυτά για «αντιμετώπιση ενός τραύματος, πένθους ή της μοναξιάς». Εξηγείται και ότι ορισμένες αλληλεπιδράσεις περιλαμβάνουν ρομαντικά υπονοούμενα.

ΟΙ ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΕΧΟΥΝ ΑΥΞΗΘΕΙ ΡΑΓΔΑΙΑ ΣΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΜΕ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΝΑ ΦΤΑΝΟΥΝ ΣΕ ΔΕΚΑΔΕΣ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΧΡΗΣΤΕΣ.

Η έκθεση για την AI με την ανησυχητική προειδοποίηση

Δύο εβδομάδες αφότου δεκάδες νομοθέτες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου άσκησαν πιέσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να εξετάσει την πιθανότητα περιορισμού των υπηρεσιών συντροφιάς βάσει του νόμου της ΕΕ για την ΑΙ –εκφράζοντας ανησυχίες για τον αντίκτυπο στην ψυχική υγεία–, δημοσιεύτηκε το δεύτερο International AI Safety Report, που εξετάζει την πρόοδο και τον κίνδυνο της τεχνητής νοημοσύνης.

Η Διεθνής Έκθεση για την Ασφάλεια της Τεχνητής Νοημοσύνης υποστηρίζεται από περισσότερες από 30 χώρες και διεθνείς οργανισμούς και αντιπροσωπεύει τη μεγαλύτερη παγκόσμια συνεργασία για την ασφάλεια της ΑΙ έως σήμερα. Για δεύτερη χρονιά, δημοσιεύεται πριν από την παγκόσμια σύνοδο κορυφής, που φέτος θα αρχίσει στις 16 Φεβρουαρίου. Πρόκειται για την ετήσια συνάντηση χωρών, στην οποία συζητούν τη διακυβέρνηση της τεχνολογίας. Φέτος φιλοξενείται στην Ινδία.

Η δημοσίευση συνοδεύτηκε από την προειδοποίηση για την αύξηση των συντρόφων ΑΙ, που έχουν σχεδιαστεί για να αναπτύσσουν μια σχέση με τους χρήστες. Μεταξύ άλλων, στην έκθεση αναφέρεται πως «οι σύντροφοι τεχνητής νοημοσύνης έχουν αυξηθεί ραγδαία σε δημοτικότητα, με ορισμένες εφαρμογές να φτάνουν σε δεκάδες εκατομμύρια χρήστες».

Εξειδικευμένες υπηρεσίες συντροφιάς, όπως το Replika και το Character.ai, έχουν δεκάδες εκατομμύρια χρήστες «που επικαλούνται διάφορους λόγους, όπως η διασκέδαση και η περιέργεια, καθώς και η ανακούφιση της μοναξιάς», αναφέρει η αξιολόγηση.

Rafael Henrique/Alamy/Visualhellas.gr

Τα ευρήματα δείχνουν και ότι πολλοί αναζητούν την συντροφιά σε «εργαλεία κοινής χρήσης», όπως τα chatbot παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (τα οποία αναπτύχθηκαν για να δημιουργούν κείμενα, φωτογραφίες, βίντεο κ.λπ. Είναι προγραμματισμένα να πηγαίνουν με τα νερά μας και να μας ευχαριστούν, να μην μας αμφισβητούν, προκαλούν ή προβληματίζουν, ώστε να αυξάνεται η χρήση που κάνουμε). Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το ChatGPT της OpenAI, το Gemini της Google και το Claude της Anthropic.

«Η ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΚΑΝΕΙ ΝΑ ΝΙΩΘΟΥΜΕ ΚΑΛΑ ΤΗ ΔΕΔΟΜΕΝΗ ΣΤΙΓΜΗ, ΑΛΛΑ ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΜΑΣ».

Ενώ η έκθεση αναγνωρίζει ότι τα στοιχεία σχετικά με τις ψυχολογικές επιπτώσεις των συντρόφων είναι ανάμεικτα, «ορισμένες μελέτες αναφέρουν μοτίβα όπως αυξημένη μοναξιά και μειωμένη κοινωνική αλληλεπίδραση μεταξύ συχνών χρηστών», όπως επισημαίνεται.

Οι διευκρινίσεις του επικεφαλής της έκθεσης

Ο Yoshua Bengio, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ, κάτοχος του βραβείου Turing και επικεφαλής συγγραφέας της έκθεσης για την ασφάλεια της Διεθνούς Τεχνητής Νοημοσύνης, εξήγησε στο Politico πως «η Τεχνητή Νοημοσύνη προσπαθεί να μας κάνει να νιώθουμε καλά τη δεδομένη στιγμή, αλλά αυτό δεν είναι πάντα προς το συμφέρον μας», προσθέτοντας ότι η τεχνολογία έχει παρόμοιες παγίδες με τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Ο ειδικός τόνισε ότι αναμένει ότι θα θεσπιστούν νέοι κανονισμοί για την αντιμετώπιση του φαινομένου, αντιδρώντας στην ιδέα της εισαγωγής συγκεκριμένων κανόνων ειδικά για τους συντρόφους της ΑΙ.

Πρότεινε πως ο κίνδυνος θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με μια οριζόντια νομοθεσία που θα αντιμετωπίζει πολλούς κινδύνους ταυτόχρονα (κυβερνοεπιθέσεις που τροφοδοτούνται από την ΑΙ, deepfakes με σεξουαλικό περιεχόμενο που δημιουργεί η ΑΙ κ.ά.) και προέτρεψε τις κυβερνήσεις και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχυθούν με εμπειρογνώμονες επί της ΑΙ, ώστε να αντιμετωπίσουν τον μακρύ κατάλογο πιθανών κινδύνων.