Η ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ ΙΟΥΛΙΑ ΧΑΡΙΣΤΟΥ ΜΑΣ ΕΞΗΓΕΙ ΟΛΑ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΔΙΑΒΗΤΗ

Τι είναι ο προδιαβήτης; Είναι δεδομένο ότι ο προδιαβήτης θα εξελιχθεί σε διαβήτη τύπου 2; Ποιες συνήθειες στην καθημερινότητά μας μπορούν να αναστρέψουν την κατάσταση; Η διαιτολόγος-διατροφολόγος Ιουλία Χαριστού λύνει τις απορίες μας.

Γνωρίζουμε πολλά για τον διαβήτη Τύπου 2 που ταλαιπωρεί πολλούς συνανθρώπους μας, αλλά ελάχιστα για τον προδιαβήτη, την «ύπουλη» κατάσταση του οργανισμού που δεν εμφανίζει ορατά συμπτώματα, ωστόσο απειλεί ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού.

Ζητήσαμε, λοιπόν, από τη διαιτολόγο-διατροφολόγο Ιουλία Χαριστού να μας δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα για τον προδιαβήτη που μας απασχολούν.

– Τι είναι ο προδιαβήτης με απλά λόγια;

Ο προδιαβήτης σημαίνει ουσιαστικά ότι το σάκχαρο στο αίμα είναι πιο υψηλό από το φυσιολογικό, αλλά όχι τόσο υψηλό ώστε να λέγεται διαβήτης. Με απλά λόγια: το σώμα μας δεν χρησιμοποιεί σωστά την ινσουλίνη, δηλαδή την ορμόνη εκείνη που μειώνει τις τιμές του σακχάρου, με αποτέλεσμα η ζάχαρη να μένει περισσότερο στο αίμα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί κατά μία έννοια ο προδιαβήτης αποτελεί ένα καμπανάκι κινδύνου για τον οργανισμό. Αν δεν αλλάξει κάτι, σε πολλές περιπτώσεις εξελίσσεται σε διαβήτη Τύπου 2 μέσα σε λίγα χρόνια.

– Γνωρίζετε πόσοι άνθρωποι στην Ελλάδα έχουν προδιαβήτη;

Η επίπτωση του προδιαβήτη στην Ελλάδα εκτιμάται περίπου στο 12-13% των ενηλίκων. Αυτό μεταφράζεται σε πολλές εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους – πιθανώς πάνω από 500.000, αν υπολογίσουμε τον συνολικό πληθυσμό της χώρας.

«ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΜΕ ΠΡΟΔΙΑΒΗΤΗ ΣΥΧΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΥΚΟΛΗ ΚΟΠΩΣΗ, ΥΠΝΗΛΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΦΑΓΗΤΟ, ΕΝΤΟΝΗ ΛΙΓΟΥΡΑ ΓΙΑ ΓΛΥΚΑ, ΘΟΛΗ ΟΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΧΝΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ»

– Που οφείλεται; Ποιοι είναι οι λόγοι της εμφάνισής του;

Ο προδιαβήτης δεν εμφανίζεται από έναν μόνο λόγο. Συνήθως είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού τρόπου ζωής και προδιάθεσης του οργανισμού. Πρωταρχικό λόγο αποτελεί η ενδογενής αντίσταση στην ινσουλίνη που αποτελεί τον κύριο μηχανισμό. Το σώμα παράγει ινσουλίνη, αλλά τα κύτταρα δεν την «ακούνε» με τον σωστό τρόπο. Έτσι, η γλυκόζη δεν εισχωρεί εύκολα στα κύτταρα και παραμένει στο αίμα.

Ένας άλλος λόγος εμφάνισης είναι οι κακές διατροφικές συνήθειες του ατόμου. Ιδίως όταν καταναλώνουμε πολλά γλυκά, λευκό ψωμί, άσπρα ζυμαρικά, επεξεργασμένα τρόφιμα, αναψυκτικά και έτοιμα σνακ. Όλα αυτά ανεβάζουν συχνά το σάκχαρο και εξασθενούν τον οργανισμό.

Σημαντικός παράγοντας επίσης είναι η έλλειψη σωματικής άσκησης. Όταν αμελούμε τη συστηματική εκγύμναση, η καθιστική ζωή μειώνει τη δράση της ινσουλίνης και κάνει πιο εύκολη την αύξηση βάρους. Αντίθετα, η κίνηση βοηθά τα κύτταρα να καταναλώνουν τη γλυκόζη. Φυσικά, όλα αυτά μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένο σωματικό βάρος, κυρίως σε κοιλιακό λίπος. Το λίπος στην κοιλιά συνδέεται έντονα με αντίσταση στην ινσουλίνη και επηρεάζει τις ορμόνες που ρυθμίζουν το σάκχαρο.

Το λίπος στην κοιλιά συνδέεται με αντίσταση στην ινσουλίνη και επηρεάζει τις ορμόνες που ρυθμίζουν το σάκχαρο. Η λύση είναι η συστηματική άσκηση. iStock

– Ο παράγοντας της κληρονομικότητας μπορεί να επηρεάσει στην εμφάνιση προδιαβήτη;

Η κληρονομικότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική εάν υπάρχει διαβήτης Τύπου 2 στους γονείς ή τα αδέλφια. Τότε ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος, ειδικά αν συνδυάζεται με κακό τρόπο ζωής.

«ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΦΑΝΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΟΔΙΑΒΗΤΗ, Ο ΤΑΚΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΙΜΑΤΟΣ ΣΥΝΙΣΤΩΝΤΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΜΕΤΑ ΤΑ 40»

– Ποια είναι η πιο συνηθισμένη ηλικία εμφάνισης του προδιαβήτη;

Μετά τα 40-45 έτη αυξάνεται ο κίνδυνος, αλλά πλέον ο προδιαβήτης έχει παρατηρηθεί ότι εμφανίζεται και σε νεότερα άτομα. Βέβαια, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες υγείας που μπορεί να οδηγήσουν σε προδιαβήτη. Παθήσεις όπως η υψηλή χοληστερίνη ή τα τριγλυκερίδια, η υπέρταση, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, ο κακός ύπνος και το έντονο στρες, όλα αυτά συνηγορούν στην εμφάνισή του.

– Εμφανίζει κάποια συμπτώματα προκαταβολικά; Τι θα πρέπει να προσέξουμε ώστε να αναγνωρίσουμε τον προδιαβήτη;

Δυστυχώς, ο προδιαβήτης συνήθως δεν δίνει ξεκάθαρα συμπτώματα. Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι τον έχουν χωρίς να το γνωρίζουν. Υπάρχουν, ωστόσο, κάποια πρώιμα σημάδια τα οποία παρουσιάζονται στο άτομο, αν και όχι πάντα. Σε μερικούς ανθρώπους, δηλαδή, μπορεί να εμφανιστούν ήπια και ασαφή συμπτώματα, όπως εύκολη κόπωση, υπνηλία μετά το φαγητό, και έντονη πείνα ή λιγούρες για γλυκά.

Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται επίσης θολή όραση κατά διαστήματα ή το άτομο μπορεί να δει ότι αντιμετωπίζει πιο συχνές λοιμώξεις από το συνηθισμένο ή ότι η επούλωση μικρών πληγών στο σώμα γίνεται πιο αργά. Αντιλαμβάνεστε όμως ότι τα συμπτώματα αυτά συχνά είναι αδύναμα και παρερμηνεύονται ως φυσιολογικές καταστάσεις του σώματος.

– Πώς αντιμετωπίζεται θεραπευτικά; Είναι αναστρέψιμος;

Ο προδιαβήτης είναι σε μεγάλο βαθμό αναστρέψιμος, ειδικά αν αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Στις περισσότερες περιπτώσεις μάλιστα δεν απαιτούνται φάρμακα, αλλά αλλαγές στον τρόπο ζωής. Θεραπευτικά αντιμετωπίζεται με σωστές συμβουλές για τη διατροφή του ατόμου, με συστάσεις για σωματική άσκηση και την απαιτούμενη απώλεια βάρους, θεραπείες για καλύτερο ύπνο και καταπολέμηση του άγχους, και βέβαια φαρμακευτική αγωγή σε ειδικές περιπτώσεις, όπου κρίνεται απαραίτητο.

«ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ Ο ΠΡΟΔΙΑΒΗΤΗΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΕΞΕΛΙΧΘΕΙ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2»

– Είναι απαραίτητο ότι ο προδιαβήτης θα οδηγήσει σε διαβήτη Τύπου 2;

Χωρίς αλλαγές, ένα ποσοστό ανθρώπων μπορεί να αναπτύξει διαβήτη Τύπου 2 μέσα στα επόμενα χρόνια. Με σωστές παρεμβάσεις, πολλές περιπτώσεις δεν εξελίσσονται ποτέ σε διαβήτη και αρκετές επιστρέφουν σε φυσιολογικές τιμές σακχάρου.

Ένα ποσοστό ανθρώπων με προδιαβήτη μπορεί να αναπτύξει διαβήτη Τύπου 2 μέσα στα επόμενα χρόνια. iStock

– Τι μπορούμε να κάνουμε για να αποτρέψουμε την εμφάνισή του; Υπάρχουν κάποιες συνήθειες που μπορούμε να υιοθετήσουμε προληπτικά;

Ναι, υπάρχουν πολύ αποτελεσματικοί τρόποι να προλάβουμε τον προδιαβήτη, και μάλιστα με απλές καθημερινές συνήθειες. Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στον τρόπο ζωής μας. Μπορούμε να ακολουθήσουμε κάποιους απλούς κανόνες υγιεινής διατροφής – η σωστή διατροφή αποτελεί βάση της πρόληψης. Συγκεκριμένα, προτιμάμε λαχανικά σε κάθε γεύμα μας, φρούτα με μέτρο, όσπρια, ψάρια, άπαχο κρέας, επιλέγουμε τρόφιμα ολικής άλεσης και χρησιμοποιούμε ελαιόλαδο αντί για κορεσμένα λιπαρά. Αντίστοιχα, καλούμαστε να περιορίσουμε τη ζάχαρη, τα γλυκά και τα αναψυκτικά, το λευκό ψωμί και τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες, και να αποφεύγουμε τα έτοιμα και πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα.

Η σωστή διατροφή αποτελεί βάση της πρόληψης. iStock

Ένα σημαντικό στοιχείο της πρόληψης αποτελεί η τακτική σωματική δραστηριότητα, καθώς η κίνηση κάνει το σώμα πιο ευαίσθητο στην ινσουλίνη. Στόχος μας πρέπει να αποτελούν τουλάχιστον 30 λεπτά μέτριας άσκησης τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας, αφού ακόμα και το απλό περπάτημα μετράει ως άσκηση. Έτσι, θα καταφέρουμε τον επόμενο στόχο, που είναι η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους. Μην ξεχνάμε ότι το λίπος στην κοιλιά αυξάνει ιδιαίτερα τον κίνδυνο εμφάνισης προδιαβήτη. Ακόμη και μια μικρή απώλεια βάρους έχει μεγάλο όφελος στην πρόληψη.

Επίσης, ιδιαίτερα σημαντική είναι η ποιότητα του καθημερινού ύπνου. Να θυμόμαστε αυτό που είναι ήδη γνωστό, ότι δηλαδή χρειαζόμαστε 7-8 ώρες ύπνου τη νύχτα και τις σωστές ώρες. Ο κακός ύπνος επηρεάζει αρνητικά το σάκχαρο.

Τέλος, υπάρχει και η σωστή διαχείριση του στρες με όποιον τρόπο μάς φαίνεται οικείος και σωστός. Το χρόνιο στρες αυξάνει ιδιαίτερα το σάκχαρο και δυσκολεύει τη δράση της ινσουλίνης. Εδώ, μπορούν να μας βοηθήσουν πολλά πράγματα όπως το περπάτημα, οι τακτικές χαλάρωσης, οι πρακτικές βαθιάς και σωστής αναπνοής, αλλά και ένα σταθερό καθημερινό πρόγραμμα ζωής.

– Φυσικά όλα αυτά θα πρέπει, υποθέτουμε, να συνοδεύονται και από τακτικές εξετάσεις;

Βεβαίως. Ακόμα και χωρίς να έχουμε παρατηρήσει εμφανή συμπτώματα προδιαβήτη, ο τακτικός έλεγχος του σακχάρου μέσα από σχετικές εξετάσεις αίματος συνιστώνται, ιδιαίτερα μετά τα 40 ή αν υπάρχει αντίστοιχο οικογενειακό ιστορικό.