ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΤΡΟΦΙΚΗ ΑΓΑΠΗ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΦΙΛΙΕΣ ΜΑΣ;

Μήπως βάζουμε τις διάφορες σχέσεις μας στο... ζύγι, με αποτέλεσμα να υποτιμούμε την αξία που έχουν οι φιλίες στη ζωή μας; Μήπως η «μεγάλη» αγάπη δεν αγορά μόνο συντρόφους, αλλά και τους φίλους που βελτιώνουν την καθημερινότητά μας;

Ποιος είπε ότι μόνο η ρομαντική, συντροφική αγάπη μπορεί να βελτιώσει τη ζωή μας; Ποιος αποφάσισε να τη βάλει, για παράδειγμα, πάνω από την αγάπη που αναπτύσσεται μεταξύ πραγματικών φίλων; Ποιος την έκανε το κέντρο ταινιών, τραγουδιών, βιβλίων; Γιατί βλέπουμε τις περισσότερες φορές τη «μεγάλη» αγάπη μέσα από το πρίσμα του ζευγαριού;

Η πραγματικότητα είναι λίγο πιο σύνθετη. Ευτυχώς, δηλαδή. Δεν έχουμε στη μία πλευρά τη συντροφική αγάπη και στην άλλη το χάος. Οι φιλίες, ειδικά οι ποιοτικές, αποτελούν βασικό πυλώνα υγείας και ευεξίας. Δεν συμβαίνουν παράλληλα με τις σημαντικές σχέσεις της ζωής μας ή στα κενό που αφήνουν αυτές, είναι από μόνες τους σημαντικές.

Άλλωστε, στενές σχέσεις δεν αναπτύσσουμε μόνο με τον ή τη σύντροφό μας. Οι φίλοι μας συχνά λειτουργούν ως καθρέφτης, ως καταφύγιο, ως μια δεύτερη ματιά. Οι στενοί φίλοι μπορούν να προσφέρουν συναισθηματική υποστήριξη, πρακτική βοήθεια και οπτικές που ξεφεύγουν από τη δυναμική μιας ρομαντικής σχέσης.

«Δεν θα έπρεπε να βασιζόμαστε σε ένα μόνο άτομο για να καλύψει όλες μας τις ανάγκες», επισημαίνει η Julianne Holt-Lunstad, καθηγήτρια Ψυχολογίας και Νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο Brigham Young. Οι άνθρωποι χρειαζόμαστε διαφορετικά είδη σχέσεων για να καλύψουμε διαφορετικές ανάγκες.

Τι λέει η επιστήμη για τη φιλία;

Οι ισχυρές κοινωνικές συνδέσεις, ιδιαίτερα οι ποιοτικές, συνδέονται με σημαντικά ψυχολογικά και σωματικά οφέλη. Οι φιλίες μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης άγχους και κατάθλιψης, να επηρεάσουν τον τρόπο που διαχειριζόμαστε το στρες και να μας βοηθήσουν να δούμε τα πράγματα από μια διαφορετική οπτική.

Σε παλαιότερη μελέτη, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να εκτιμήσουν την κλίση ενός λόφου. Εκείνοι που, πριν απαντήσουν, έφεραν στο μυαλό τους έναν φίλο, αντιλήφθηκαν τον λόφο ως λιγότερο απότομο σε σύγκριση με όσους φαντάστηκαν ένα ουδέτερο πρόσωπο ή κάποιον που δεν συμπαθούσαν. Τι δείχνει αυτό; Ότι η κοινωνική υποστήριξη μπορεί να κάνει τις προκλήσεις που μας περιβάλλουν να φαίνονται λιγότερο τρομακτικές.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Άσε την ποσότητα

Η ποιότητα στις σχέσεις έχει μεγαλύτερη σημασία από την ποσότητα. Για παράδειγμα, η ίδια ερευνήτρια και οι συνεργάτες της διαπίστωσαν ότι οι λεγόμενες αμφίθυμες σχέσεις, εκείνες στις οποίες συνυπάρχουν θετικά και αρνητικά στοιχεία, μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και ευεξία μας. Συγκεκριμένα, συμμετέχοντες σε σχετική έρευνα παρουσίαζαν υψηλότερη αρτηριακή πίεση όταν συζητούσαν στρεσογόνα γεγονότα της ζωής τους με τέτοιους φίλους. Αυτού του είδους οι φιλίες, όσο οικείες κι αν φαίνονται, δεν είναι απαραίτητα καλές.

Από την άλλη, οι άνθρωποι με ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς τείνουν να ζουν περισσότερο από εκείνους που είναι απομονωμένοι. Μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Perspectives on Psychological Science (Μάρτιος 2015) έδειξε ότι η κοινωνική απομόνωση, η μοναξιά και η μοναχική διαβίωση συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας.

Τι «λέει» η κοινωνία για όλα αυτά;

Όπως σημειώνει η κοινωνική ψυχολόγος Bella DePaulo, αν οι φιλίες είχαν τη θέση που τους αξίζει, θα τις αντιμετωπίζαμε πολύ διαφορετικά. Όπως αναφέρει, θα ρωτούσαμε για τους φίλους τόσο συχνά όσο ρωτάμε για τους συντρόφους, θα τους συμπεριλαμβάναμε σε προσκλήσεις για κοινωνικές εκδηλώσεις, θα γιορτάζαμε επετείους φιλίας όπως γιορτάζουμε επετείους σχέσεων. Ίσως έχουμε μάθει να τοποθετούμε τις σχέσεις σε μια ιεραρχία που δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές μας ανάγκες.

ΜΙΑ ΓΕΜΑΤΗ ΖΩΗ ΔΕΝ ΧΤΙΖΕΤΑΙ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΜΟΝΟ ΑΝΘΡΩΠΟ. ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΓΙΕΙΣ, ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ΕΝΑ ΠΛΕΓΜΑ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΛΛΗΛΟΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ.

Πώς να καλλιεργήσεις υγιείς φιλίες

• Να είσαι διαθέσιμος, να δείχνεις στους φίλους σου ότι μπορούν να σε εμπιστευτούν, όχι μόνο στις χαρές, αλλά και στις κρίσεις. Η σταθερή παρουσία μέσα από ρουτίνες, όπως π.χ. ένας εβδομαδιαίος καφές, χτίζει τα θεμέλια μιας δυνατής σχέσης.
• Να ανταποκρίνεσαι και να ανταποδίδεις. Όταν ένας φίλος σού ανοίγεται, είναι σημαντικό να είσαι παρών, να τον ακούς χωρίς να βιάζεσαι να απαντήσεις και να του δίνεις χώρο. Εξίσου σημαντικό είναι το να μοιράζεσαι κι εσύ όσα σκέφτεσαι και νιώθεις. Μην ξεχνάς ότι οι σχέσεις βασίζονται και στην αμοιβαιότητα.
• Να συμμετέχεις ενεργά. Μην κάθεσαι σε μια γωνιά, χωρίς να αρθρώνεις λέξη. Κάνε ερωτήσεις για να μπορέσεις να καταλάβεις τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου και δείχνε ενσυναίσθηση όταν ο άλλος περνά μια δύσκολη φάση.

Ας μην βάζουμε, λοιπόν, τις σχέσεις μας σε σύγκριση. Μια γεμάτη ζωή δεν χτίζεται γύρω από έναν μόνο άνθρωπο. Για να είμαστε υγιείς, χρειαζόμαστε ένα πλέγμα σχέσεων που αλληλοσυμπληρώνονται.