ΤΙ ΕΔΕΙΞΕ ΝΕΑ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΛΑΡΙΟΥΜ

Κάθε καλοκαίρι, ίδια αγωνία για το «τέλειο» μαύρισμα και να μη μας βρει το πρώτο μπάνιο σαν το γάλα. Αν σκέφτεσαι να καταφύγεις στη λύση του σολάριουμ, δες πρώτα τι έδειξε νέα μελέτη για την καρκινογόνο και μεταλλαξιογόνο δράση του.

Κάθε καλοκαίρι, ο ίδιος εφιάλτης. Μέχρι να έρθει το πρώτο ολόσωμο χάδι του ήλιου, το «μαύρισμα του ταρίφα» (ή «του οικοδόμου») δεν σου επιτρέπει να βγάλεις το χέρι έξω χωρίς κάποια αμηχανία. Κακώς, βέβαια, γιατί τίποτα μεμπτό δεν υπάρχει στη διχρωμία, παρά τις συζητήσεις περί αντιαισθητικότητας. Βάλε όμως τα εσωτερικευμένα πειράγματα και σχόλια, βάλε και πόσο θαυμάζουμε ένα μαυρισμένο κορμί (γιατί έχει άλλη χάρη και λιγότερο ορατές ατέλειες) και θα καταλάβεις. Τόσο ψηλά το έχουμε το μαύρισμα, που θα ξαπλώσουμε για ώρες στην παραλία και στα σολάριουμ για να κάνει η υπεριώδης ακτινοβολίας (UV) τη δουλειά της, κι ας κλείνουμε ταυτόχρονα το μάτι στον καρκίνο του δέρματος.

Εντάξει, ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Γνωρίζουμε παιδιόθεν για τις επιπτώσεις του ήλιου και τα καμπανάκια κινδύνου για το σολάριουμ χτυπάνε εφώ και καμιά 20αριά χρόνια.

Θα μου πεις «υπερβολές» και «αν το πάμε έτσι, όλα όσα χαιρόμαστε είναι κακά για την υγεία μας» και άδικο δεν θα ’χεις. Πέρα από την Μαντόνα και τους γαλαζοαίματους, δεν μπορώ να σκεφτώ άλλον άνθρωπο που ίδρωσε το αφτί του ακούγοντας ότι η υπεριώδης ακτινοβολία γερνά πρόωρα και βλάπτει το δέρμα.

Ωστόσο, μιας και είναι Μάιος, μήνας ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του δέρματος, ας πούμε μερικές άβολες και ενοχλητικές αλήθειες, εστιάζοντας στα «αθώα» κρεβάτια σολάριουμ.

Τα σολάριουμ «φυτεύουν» τους σπόρους του καρκίνου

Ένα πρωινό της βαθιάς άνοιξης, καθώς κοιτούσα τα χέρια μου στον καθρέφτη (χρώμα καφέ-λευκό σαν το γνωστό σοκολατένιο αυγό με το δώρο-έκπληξη) πέρασε από το μυαλό μου η ιδέα του σολάριουμ. Μετά θυμήθηκα τις συζητήσεις επί συζητήσεων για το αν είναι καρκινογόνο και είπα να το ψάξω, περισσότερο από περιέργεια.

Νέα μελέτη έδειξε ότι οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν το σολάριουμ φέρουν μεταλλάξεις με τη χαρακτηριστική γενετική «υπογραφή» της υπεριώδους ακτινοβολίας. iStock

Βρήκα διάφορες έρευνες και άρθρα, με πιο πρόσφατη μια μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια (Σαν Φρανσίσκο) και του Northwestern University. Δημοσιεύτηκε τέλη 2025 στο Science Advances, και κύριο εύρημα ότι οι 30άρηδες και 40άρηδες που χρησιμοποιούσαν σολάριουμ είχαν στο δέρμα τους τις ίδιες ή παραπάνω μεταλλάξεις από ανθρώπους με τα διπλάσια χρόνια. Οι μεταλλάξεις έφεραν τη χαρακτηριστική «υπογραφή» της UV ακτινοβολίας, δηλαδή το μοτίβο βλάβης που προκαλείται από το υπεριώδες φως.

Οι ερευνητές ανέλυσαν ιατρικά αρχεία περισσότερων από 32.000 ασθενών με δερματικά προβλήματα, εξετάζοντας παράγοντες όπως η χρήση σολάριουμ, τα ηλιακά εγκαύματα και το οικογενειακό ιστορικό μελανώματος, ώστε να υπολογίσουν στατιστικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Έπειτα, προχώρησαν σε ανάλυση μελανοκυττάρων από δείγματα δερματικού ιστού από 26 δότες.

Όπως το έθεσε ο κύριος συγγραφέας και καθηγητής Δερματολογίας Δρ A. Hunter Shain, «βρήκαμε ότι το δέρμα τους είναι γεμάτο από τους σπόρους του καρκίνου, κύτταρα με μεταλλάξεις που είναι γνωστό ότι οδηγούν σε μελάνωμα». Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλοί μικρο-πληθυσμοί κυττάρων με προκαρκινικές μεταλλάξεις εντοπίστηκαν σε περιοχές όπως η μέση και χαμηλά στην πλάτη, τις οποίες, συνήθως, δεν πολυβλέπει ο ήλιος στην καθημερινότητα.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει «ασφαλής χρήση σολάριουμ». iStock

Δεν υπάρχει «ασφαλής χρήση σολάριουμ»

Το μελάνωμα, αν και αντιστοιχεί σε μόλις 1% των περιστατικών δερματικού καρκίνου, είναι η πιο επιθετική και θανατηφόρα μορφή. Σύμφωνα με δεδομένα από διάφορες χώρες του κόσμου, η επίπτωσή του αυξάνεται μεταξύ ανθρώπων που χρησιμοποιούν σολάριουμ, κυρίως νέες γυναίκες, επιβεβαιώνοντας μελέτες που επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος αυξάνεται με τον αριθμό συνεδριών και όταν η πρώτη χρήση γίνεται πριν τα 30. Πέρα από το δερματικό μελάνωμα, η χρήση του από μικρή ηλικία έχει συσχετιστεί και με άλλους τύπους καρκίνου, όπως το ανθοκυτταρικό και βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, αλλά και το οφθαλμικό μελάνωμα.

Το 2005, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σύστησε την απαγόρευση των υπηρεσιών σε ανηλίκους και έπειτα ταξινόμησε το σολάριουμ ως καρκινογόνο Ομάδας 1, στην ίδια κατηγορία με το τσιγάρο και τον αμίαντο. Πλέον, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει «ασφαλής χρήση σολάριουμ», καθώς η υπεριώδης ακτινοβολία του προκαλεί βλάβες στο DNA των κυττάρων του δέρματος.

Παράλληλα, υπάρχουν μελέτες που υποστηρίζουν ότι το σολάριουμ είναι επικίνδυνο ανεξάρτητα από ατομικά χαρακτηριστικά και συμπεριφορές υγείας, αν και ο κίνδυνος φαίνεται μεγαλύτερος για άτομα με:

• ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα,
• δέρμα που καίγεται εύκολα,
• ανοιχτόχρωμα μάτια ή μαλλιά,
• πολλές ελιές ή φακίδες,
• ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος.

Πολλές μελέτες επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος καρκίνου αυξάνεται με τον αριθμό συνεδριών σολάριουμ και όταν η πρώτη χρήση γίνεται πριν τα 30. iStock

«Έχεις μόνο ένα δέρμα και πρέπει να το φροντίζεις»

«Δεν μπορούμε να αντιστρέψουμε μια μετάλλαξη αφότου συμβεί, γι’ αυτό είναι απαραίτητο να περιορίσουμε εξαρχής τον αριθμό των μεταλλάξεων που συσσωρεύονται», δήλωσε ο Δρ Shain από την πρόσφατη μελέτη για τη μεταλλαξιγόνο δράση του σολάριουμ. «Ένας από τους πιο απλούς τρόπους για να το πετύχουμε αυτό είναι να αποφεύγουμε την έκθεση στην τεχνητή υπεριώδη ακτινοβολία».

Παρόμοια συμβουλή έδινε το 2015 η Tawny Willoughby, μια 27χρονη τότε νοσηλεύτρια από την Αλαμπάμα, που διαπίστωσε με τον χειρότερο τρόπο τις συνέπειες από το σολάριουμ. Δημοσιεύοντας μια σοκαριστική φωτογραφία από την επώδυνη θεραπεία της για τον καρκίνο του δέρματος, μίλησε για το πώς η μανιώδης χρήση του από την εφηβεία –έως και πέντε φορές την εβδομάδα επειδή το μαύρισμά της «ξεθώριαζε γρήγορα»– οδήγησε στην πρώτη διάγνωση κακοήθειας στα 21 της, και έπειτα άλλες σε έξι, πέντε για βασικοκυτταρικό καρκίνωμα και μία για ακανθοκυτταρικό.

«Να φοράτε αντηλιακό και να προτιμάτε ένα spray tan», ήταν το μήνυμά της. «Έχετε μόνο ένα δέρμα και πρέπει να το φροντίζετε. Μάθετε από τα λάθη των άλλων. Μην αφήσετε το μαύρισμα να σας στερήσει τη δυνατότητα να δείτε τα παιδιά σας να μεγαλώνουν. Αυτός είναι πλέον ο μεγαλύτερός μου φόβος τώρα, που έχω έναν γιο δύο ετών».

Σε περίπτωση που σκέφτεσαι τη συμβουλή της, διάβασε τι λέει η beauty editor Πάτια Ιορδανίδου για να μαυρίσεις χωρίς ήλιο, με ασφάλεια.