ΜΗΠΩΣ ΤΗΛΕΦΩΝΕΙΣ ΔΙΑΡΚΩΣ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΟΥ ΠΟΥ ΣΠΟΥΔΑΖΕΙ ΜΑΚΡΙΑ;

Πότε η επικοινωνία με το παιδί σου που σπουδάζει μακριά δείχνει φροντίδα και πότε η γονεϊκή εμπλοκή γίνεται εμπόδιο στην αυτονομία του;

Μέχρι χτες, το παιδί σου κοιμόταν στο διπλανό δωμάτιο, ήξερες πότε ξύπνησε, τι έφαγε, εάν είναι καλά, πότε γύρισε σπίτι. Είχες και τότε τις ανησυχίες σου, αλλά τώρα που βρίσκεται σε ένα μακρινό πανεπιστήμιο, η αγωνία σου έχει περάσει σε άλλο επίπεδο.

Η ενηλικίωση, ειδικά όταν συνδυάζεται με την μετακόμιση λόγω σπουδών, είναι μια κατάσταση που μπορεί να δυσκολέψει μικρούς και μεγάλους. Η ανάγκη των γονιών να είναι παρόντες και να βοηθούν τα πολυαγαπημένα τους τέκνα έστω κι από μακριά, μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε ένα ατελείωτο τηλεφωνικό τσεκάρισμα. «Πού είσαι;» «Τι κάνεις;» «Τι έφαγες;» «Πώς πήγε η σχολή;» «Θα βγεις;» «Τι ώρα γύρισες χτες;» «Γιατί δεν απαντάς;» «Έχει κάτι συμβεί;» είναι μερικές από τις ερωτήσεις που περιλαμβάνονται στο κλασικό ρεπερτόριο μηνυμάτων ή κλήσεων.

Μήπως, όμως, στην προσπάθεια να συμπαρασταθούμε στο παιδί που έφυγε για σπουδές, γονείς και κηδεμόνες δεν του αφήνουμε χώρο να αυτονομηθεί;

Μια άσκηση θάρρους για όλους

Οι σπουδές μακριά από το σπίτι δεν περιλαμβάνουν μόνο μαθήματα, εργασίες και εξετάσεις. Είναι και η περίοδος που ο νέος άνθρωπος αρχίζει να οργανώνει τη ζωή του χωρίς την καθημερινή παρουσία των γονιών. Πρέπει να αποφασίσει πότε θα κοιμηθεί, τι θα φάει, αν θα πάει στο μάθημα, πώς θα διαχειριστεί τα χρήματά του, πώς θα αντιμετωπίσει έναν δύσκολο καθηγητή, ακόμα κι ένα πρόβλημα υγείας.

Παράλληλα, οι γονείς, που σκέφτονται όλα τα παραπάνω κι ακόμα περισσότερα, αγωνιούν για το πώς τα παιδιά θα τα καταφέρουν μόνα τους. Συχνά, δε, έχουν να διαχειριστούν και το «σύνδρομο της άδειας φωλιάς».

Αν προσθέσουμε σε όλα αυτά και τυχόν αντικειμενικές δυσκολίες (μονογονεϊκότητα, οικονομική δυσχέρεια, προβλήματα υγείας κ.ά), τότε ίσως είναι πιο εύκολο να εξηγήσουμε γιατί συχνά γονείς και κηδεμόνες το παρακάνουμε με τα τηλεφωνήματα στα παιδιά που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι.

iStock

Πόσο συχνά να επικοινωνείς με το παιδί που λείπει για σπουδές;

Η πρώτη σκέψη είναι πιθανώς ότι κανένας ειδικός δεν είναι σε θέση να σου υποδείξει πόσο συχνά θα επικοινωνείς με ένα παιδί που έχει φύγει για σπουδές και η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει κάποιος αυστηρά επιστημονικός κανόνας περί του θέματος.

Η επαφή με την οικογένεια παραμένει σημαντική και στην ενηλικίωση και κάθε παιδί έχει διαφορετική ανάγκη επικοινωνίας. Κάποιος φοιτητής μπορεί να θέλει να μιλά με τους δικούς του κάθε βράδυ, ένας άλλος να προτιμά ένα μήνυμα κάθε δύο ημέρες κι ένας τρίτος να έρχεται σε επαφή με τους γονείς του όταν έχει πραγματικά κάτι να πει.

Το ενδιαφέρον των ειδικών στρέφεται περισσότερο στην ποιότητα της επικοινωνίας και στο κατά πόσο οι ενήλικες σεβόμαστε το γεγονός ότι η συχνότητα της επαφής χρειάζεται να υποκινείται σε μεγάλο βαθμό από τις πραγματικές ανάγκες του παιδιού και όχι από τη δική μας, δικαιολογημένη ίσως, αγωνία.

iStock

Γονεϊκή φροντίδα ή «γονεϊκό ελικόπτερο»;

Στην ψυχολογία υπάρχει ο όρος «γονέας ελικόπτερο» (helicopter parenting). Πρόκειται για τον γονέα που, από την ανάγκη του να προστατεύσει το παιδί του, παραμένει υπέρμετρα παρόν στις αποφάσεις, στα προβλήματα, στην καθημερινότητά του, ακόμη και όταν αυτό έχει ενηλικιωθεί.

Διαχωρίζοντας την καλή πρόθεση και την αγάπη των γονέων, οι ειδικοί αναφέρουν ότι η εν λόγω συμπεριφορά μπορεί να περιορίζει τις ευκαιρίες ενός νέου ανθρώπου να αποφασίζει, να δοκιμάζει, να αποτυγχάνει και να λύνει μόνος του τα προβλήματά του.

Μετα-ανάλυση του 2024 που περιελάμβανε περισσότερους από 46.000 νέους ενήλικες, έδειξε ότι το «helicopter parenting» συνδεόταν μεταξύ άλλων με περισσότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης των παιδιών, δυσκολίες προσαρμογής στην ακαδημαϊκή ζωή, χαμηλά επίπεδα αυτορρύθμισης.

Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΦΗΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΥΠΟΚΙΝΕΙΤΑΙ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΧΙ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΑΣ, ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΙΣΩΣ, ΑΓΩΝΙΑ.

Βρίσκοντας νέες ισορροπίες

Η Janet Sasson Edgette, ψυχολόγος που ειδικεύεται σε ζητήματα παιδιών και εφήβων, δίνει μερικές ιδέες, ώστε να μπορούμε να επικοινωνούμε με το παιδί μας που έχει φύγει για σπουδές με τρόπο ουσιαστικό, χωρίς να του δημιουργούμε δυσφορία.

Όχι στα πολύωρα τηλεφωνήματα

Οι μακροσκελείς συζητήσεις, προφορικές ή γραπτές, δεν φαίνεται να προάγουν την επικοινωνία. Ένας φοιτητής ή μια φοιτήτρια το τελευταίο που χρειάζεται από τον γονέα του είναι μια διάλεξη. Μια ολιγόλεπτη και ουσιαστική συνομιλία είναι αρκετή.

Μην περιορίζεσαι στο θέμα των σπουδών

Ανεξάρτητα από την έγνοια για την ακαδημαϊκή πρόοδο του παιδιού μας, οι συζητήσεις μας θα του φανούν πιο ενδιαφέρουσες εάν περιλαμβάνουν και ερωτήσεις για τη νέα του ζωή, όπως π.χ. «βρήκες νέες παρέες;» «τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;» «είδες κάποια ταινία που σου άρεσε;» Παράλληλα, εμείς θα είμαστε σε θέση να καταλάβουμε καλύτερα πώς πραγματικά αισθάνεται.

iStock

Επιδίωξε τον διάλογο, όχι την ανάκριση

Πολλές φορές, τα τηλεφωνήματα μεταξύ γονέων και παιδιών που σπουδάζουν μακριά είναι σε μορφή ερώτησης-απάντησης, όπου ο πρώτος ρωτάει και ο δεύτερος απαντάει. Πρόκειται για ένα μοτίβο μονότονο έως και καταπιεστικό, ειδικά για έναν νέο άνθρωπο που προσπαθεί να βρει τα πατήματά του.

Η Edgette τονίζει ότι ο αληθινός διάλογος προκύπτει όταν:

• γινόμαστε κι εμείς μέρος της συζήτησης, μιλώντας για πράγματα που συμβαίνουν και στη δική μας ζωή,
• δεν βιαζόμαστε να βρούμε απλώς λύσεις, αλλά πρώτα ακούμε προσεκτικά,
• εμπιστευόμαστε τα όσα προσπαθεί να πει το παιδί, ώστε η επικοινωνία να μην μετατρέπεται σε ένα γρήγορο τσεκάρισμα για το αν είναι όλα καλά.

Κάνε λίγη υπομονή

Χωρίς αμφιβολία, το πιο δύσκολο για έναν γονέα είναι το να μην πανικοβάλλεται, όταν το παιδί του δεν απαντάει αμέσως στο τηλέφωνο ή στα μηνύματα. Πριν αρχίσουμε, όμως, τα απανωτά τηλεφωνήματα ή μηνύματα, πριν υποθέσουμε το χειρότερο, ας σκεφτούμε το πιο απλό: το παιδί δεν απαντάει γιατί δεν μπορεί εκείνη τη στιγμή ή απλώς δεν θέλει.

Βρίσκοντας μια μέση λύση

Ειδικά τους πρώτους μήνες, μια «χαλαρή» συμφωνία επικοινωνίας, όπως π.χ. ένα τηλεφώνημα κάθε βράδυ ή μια συγκεκριμένη ημέρα, μπορεί να λειτουργήσει για όλους. Δεν πρόκειται για έναν απαράβατο κανόνα, αλλά για έναν τρόπο που επιτρέπει σε γονείς και παιδιά που ζουν μακριά να γνωρίζουν ότι βρίσκονται εκεί ο ένας για τον άλλον.