ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΣΤΡΕΣ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΣΟΥ

Το εργασιακό στρες έχει μία ιδιαιτερότητα: σε «τρώει» σχεδόν όλη μέρα. Κι αυτό μπορεί να προκαλέσει μια σειρά από προβλήματα στη σωματική και ψυχική σου υγεία.

Το σενάριο είναι λίγο-πολύ γνωστό: καλείσαι να ολοκληρώσεις ένα πολύ δύσκολο project σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, χωρίς επαρκή βοήθεια γιατί το γραφείο είναι υποστελεχωμένο. Σου έχουν πάει όλα στραβά και ξέρεις πως ακόμα κι αν γίνει το θαύμα και τα καταφέρεις, δεν θα πάρεις το παραμικρό bonus για την υπερπροσπάθειά σου. Το αποτέλεσμα; Χάνεις τον ύπνο σου, τον ελεύθερο χρόνο σου, την καλή σου διάθεση και, σε στιγμές, δυσκολεύεσαι να αναπνεύσεις. Λέγεται εργασιακό στρες. Και είναι σοβαρό.

Το στρες είναι αυτή η κατάσταση που ένα εξωτερικό –συνήθως– ερέθισμα προκαλεί μια σωματική αντίδραση, για την ακρίβεια ενεργοποιεί μια σειρά από νευρολογικές και ορμονικές αντιδράσεις. Όταν το ερέθισμα αυτό απομακρυνθεί, ο οργανισμός επανέρχεται στην κανονική του κατάσταση.

Κατά τη σωματική αντίδραση που προκαλεί το στρες ένα μέρος του εγκεφάλου μας, ο υποθάλαμος, σηματοδοτεί την απελευθέρωση ορμονών, όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Η πρώτη αυξάνει τους παλμούς και την αρτηριακή πίεση για να μας ενεργοποιήσει, ενώ η δεύτερη αυξάνει το σάκχαρο του αίματος και καταστέλλει λειτουργίες του οργανισμού που δεν κρίνονται εκείνη τη στιγμή απολύτως απαραίτητες, όπως η πέψη, η αναπαραγωγή και κάποια μέρη του ανοσοποιητικού συστήματος.

ΟΤΑΝ ΚΑΝΕΙΣ ΒΙΩΝΕΙ ΣΤΡΕΣ ΓΙΑ ΟΛΟ ΤΟ 24ΩΡΟ, ΟΛΑ ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΥΤΟ ΑΝΑΓΚΑΖΟΝΤΑΙ ΝΑ ΥΠΕΡΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΑΚΑ ΝΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ.

Πρόκειται για μια φυσιολογική και χρήσιμη διαδικασία όταν έχει στιγμιαία ή περιορισμένη διάρκεια – ακόμα κι όταν συμβαίνει στη δουλειά. Αν π.χ. χαζολογάμε όλη μέρα, το στρες που θα νιώσουμε κοιτάζοντας το ρολόι θα μας κινητοποιήσει να επιταχύνουμε για να τελειώσουμε έγκαιρα, ώστε να σχολάσουμε στην ώρα μας. Αν όμως πρόκειται για μια κατάσταση που χρονίζει, τότε εξελίσσεται σε πρόβλημα που αναπόφευκτα θα έχει επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική μας υγεία.

Η κακή επικοινωνία σε ένα εργασιακό περιβάλλον, η έλλειψη καθοδήγησης, η αδικία, οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες ή ακόμα και οι χαμηλές ανταμοιβές, η έλλειψη σεβασμού, η ανισορροπία ανάμεσα στην προσωπική και επαγγελματική ζωή, όλες αυτές είναι πολύ συνηθισμένες καταστάσεις που μπορεί σε βάθος χρόνου να προκαλέσουν εναλλαγές διάθεσης, μελαγχολία, θυμό και σταδιακά εργασιακό στρες.

Το ενδιαφέρον με τη συγκεκριμένη μορφή στρες είναι ότι επιδρά στο σώμα κάπως διαφορετικά, συγκριτικά με το στρες που νιώθουμε αν π.χ. μας πλησιάσει γαβγίζοντας ένα αδέσποτο σκυλί. Ο λόγος είναι ότι το εργασιακό στρες δεν «διαλύεται» τόσο γρήγορα – το παίρνουμε μαζί μας, στο σπίτι.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Σε ένα πολύ ενδιαφέρον βίντεο του National Geographic έμαθα πρόσφατα πως πρόκειται για μια βασική βιολογική αντίδραση που εμφανίζεται και σε άλλα πλάσματα της φύσης: επιστήμονες έχουν ανακαλύψει πως σαύρες που ζουν κοντά σε αεροπορικές στρατιωτικές βάσεις εμφανίζουν συμπτώματα υπερφαγίας λόγω του στρες που τους προκαλεί ο δυνατός ήχος των αεροπλάνων όταν πλησιάζουν στο έδαφος. Επίσης, μικρά πουλιά που ζουν σε περιοχές τις οποίες λυμαίνονται αρπακτικά φαίνεται να γεννούν έως και 53% λιγότερα αβγά –σε σύγκριση με το ίδιο είδος πουλιών που ζει σε πιο ασφαλείς περιοχές– επίσης λόγω στρες.

Το παρατεταμένο εργασιακό στρες βλάπτει σοβαρά την υγεία

Όταν κανείς βιώνει στρες για όλο σχεδόν το 24ωρο ή και για μέρες, όλα τα συστήματα του σώματος που συνδέονται με αυτό αναγκάζονται να υπερλειτουργούν και σταδιακά να δυσλειτουργούν.

Σύμφωνα με έρευνες, η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει βλάβες στα νεφρά, είναι πιθανό το άτομο να αναπτύξει καρδιοπάθειες, παχυσαρκία, διαβήτη, ενώ και το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να γίνει λιγότερο αποδοτικό κάνοντάς μας επιρρεπείς σε ιούς, μικρόβια και μολυσματικές ασθένειες. Είναι σαν ο οργανισμός σιγά-σιγά να δηλητηριάζεται και αυτό αναπόφευκτα θα φέρει χειρότερες επιπτώσεις για την υγεία.

Με απλά λόγια, το εργασιακό στρες μας αρρωσταίνει, ενώ ταυτόχρονα κλέβει πολύτιμο χρόνο από τη ζωή μας.

Τι μπορείς να κάνεις για να αποφύγεις τις βλάβες;

Το να αλλάξεις δουλειά ή αφεντικό δεν είναι πάντα ρεαλιστικό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς να έχεις κανέναν έλεγχο σε αυτό που σου συμβαίνει. Υπάρχουν μικρές αλλά και μεγαλύτερες κινήσεις που μπορείς να κάνεις για να αντιμετωπίσεις το στρες:

• Ξεκινώντας με τις μικρές, το μάσημα τσίχλας φαίνεται να βοηθάει προσωρινά, αφού μειώνει την κορτιζόλη και βελτιώνει κάπως τη διάθεση.
• Τα κρύα ντους είναι ένας ακόμα άμεσος τρόπος να νιώσει κανείς καλύτερα όταν η ένταση τον καταβάλλει. Το σοκ που προκαλεί στο σώμα το κρύο νερό μπορεί να επανεκκινήσει το νευρικό σύστημα, βοηθώντας στην έκκληση ενδορφινών (οι «ορμόνες της χαράς») και δημιουργώντας περισσότερη διαύγεια.
• Σύμφωνα με το Harvard Business Review το εργασιακό στρες και όλες οι επιπτώσεις του δεν συνδέονται με το πόσες ώρες δουλεύουμε, αλλά με το αν είναι κανείς εργασιομανής ή αν απλά δουλεύει σκληρά. Τα άτομα που δεν αποσυνδέονται ποτέ από τη δουλειά, ακόμα και αφού έχουν γυρίσει στο σπίτι, επιβαρύνουν πολύ περισσότερο την υγεία τους συγκριτικά με τα άτομα που δουλεύουν σκληρά στον χρόνο εργασίας τους, μα όταν αυτός τελειώσει «κατεβάζουν ρολά». Έχει μεγάλη σημασία, λοιπόν, να διαχωρίζει κανείς εντελώς τη δουλειά από την προσωπική ζωή.
• Υπάρχουν, όμως, και κάποια καλά νέα για τους εργασιομανείς: Η ίδια μελέτη του Harvard έδειξε πως τα άτομα που αγαπούν τη δουλειά τους και νιώθουν ολοκλήρωση και ανταμοιβή μέσω αυτής, είναι πιο υγιή από όσους δεν νιώθουν έτσι.
• Τέλος, μερικές χρήσιμες συμβουλές για το εργασιακό στρες δίνουν ειδικοί σε άρθρο του Forbes, για παράδειγμα, λένε πως δεν χρειάζεται να αγχώνεσαι υπερβολικά για τυχόν λάθη σου – όλοι κάνουν λάθη κάποια στιγμή. Οι ίδιοι προτείνουν, επίσης, να αποσυνδέεσαι εντελώς τις ώρες που δεν δουλεύεις – αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό αν δουλεύεις από το σπίτι.

Φυσικά, το να ακολουθεί κανείς έναν υγιή τρόπο ζωής αποτελεί θεμελιώδη αρχή στο να μπορεί το σώμα να αντέξει την πίεση μιας στρεσογόνας περιόδου και να επανέλθει ταχύτερα όταν αυτή τελειώσει.

Σκοπός είναι η κατάσταση αυτή να ρυθμιστεί, όχι να συσσωρευτεί. Άρα, χρειάζεται να βρίσκει κανείς υγιείς τρόπους να εκτονώνει το στρες, π.χ. μέσω της σωματικής άσκησης και της κοινωνικοποίησης με φίλους, να κάνει πράγματα που τον χαροποιούν και βέβαια με κάθε ευκαιρία να ξεκουράζεται.