ΠΩΣ ΒΓΑΙΝΕΙ ΜΙΑ ΛΑΘΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ; Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ CHRISTINA APPLEGATE

Γιατί η αρχική διάγνωση της Christina Applegate, ότι πάσχει από σκλήρυνση κατά πλάκας, ήταν λανθασμένη και τι γίνεται τώρα;

H Christina Applegate είναι αναμφίβολα από τα δημόσια πρόσωπα που έχουν ταλαιπωρηθεί πολύ στην υγεία τους. Σχεδόν δύο δεκαετίες τώρα το όνομα της Αμερικανίδας ηθοποιού επανέρχεται στην επικαιρότητα δίπλα σε κάποιον τίτλο που μαρτυρά ότι η 54χρονη, πρωταγωνίστρια της επιτυχημένης σειράς των 90s «Παντρεμένοι με Παιδιά», υποφέρει: Το 2008 διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού – έγκαιρα ευτυχώς, όμως καθώς λίγο καιρό μετά ο γονιδιακός της έλεγχος έδειξε ότι είναι φορέας του BRCA1, υποβλήθηκε σε διπλή μαστεκτομή καθώς και σε προληπτική αφαίρεση σαλπίγγων και ωοθηκών.

Την περιπέτεια αυτή ακολούθησαν το 2014 τα πρώτα συμπτώματα μια κατάστασης που αργότερα αποδόθηκε σε πολλαπλή σκλήρυνση. Όπως η ίδια είχε πει, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της σειράς «Dead to Me» παρατήρησε ότι συχνά τα πόδια της δεν την κρατούσαν. Επίσης, ένιωθε μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα των ποδιών, αντιμετώπιζε προβλήματα ισορροπίας και έντονη κόπωση που επιδεινωνόταν – συμπτώματα τα οποία, αρχικά, απέδωσε απλώς στην υπερκόπωση.

Ακολουθώντας τη συμβουλή της στενής της φίλης και συναδέλφου ηθοποιού Selma Blair –η οποία πάσχει εδώ και χρόνια από σκλήρυνση κατά πλάκας–, η Applegate αποφάσισε τελικά να υποβληθεί σε ενδελεχείς νευρολογικούς ελέγχους. Έτσι, τον Αύγουστο του 2021 οι γιατροί της παρουσίασαν μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου που έδειχναν δεκάδες αλλοιώσεις της λευκής ουσίας και επίσημα διέγνωσαν σκλήρυνση κατά πλάκας.

Η Christina Applegate, αριστερά, και η Sadie Grace LeNoble σε εκδήλωση βραβείων, τον Φεβρουάριο του 2023. Invision/AP Photo Jordan Strauss

Η ζωή της Applegate έγινε άνω-κάτω. Με πολλές δυσκολίες ολοκλήρωσε τα γυρίσματα της σειράς και αποφάσισε να αποσυρθεί εντελώς από τα φώτα της δημοσιότητας για να φροντίσει την υγεία της. Μόνο ανά διαστήματα εμφανιζόταν σε εκπομπές, καθώς και στα 75α Όσκαρ, προκειμένου να μιλά για την κατάστασή της, το πώς έχει αλλάξει η καθημερινότητά της και τις θεραπείες στις οποίες υποβάλλεται.

Φαίνεται, όμως, ότι τα βάσανα για την Applegate δεν έχουν τέλος: Πριν από μερικές ημέρες, και αφού συνήλθε έπειτα από πολύμηνη νοσηλεία άγνωστης αιτιολογίας, η Applegate είπε στο podcast της πως η διάγνωσή της ήταν λάθος: Τελικά, δεν έχει πολλαπλή σκλήρυνση.

Πώς προκύπτει μια λάθος ιατρική διάγνωση; Η περίπτωση της πολλαπλής σκλήρυνσης

Τα νέα της λάθος διάγνωσης έπεσαν σαν βόμβα τόσο στη δική της ζωή όσο και στη δημόσια ενημέρωση, γεννώντας ένα βασικό ερώτημα: Πώς γίνεται αυτό; Πώς γίνεται να προκύψει μια λάθος διάγνωση και μάλιστα για μία τόσο γνωστή, σοβαρή και μελετημένη ασθένεια, όπως η πολλαπλή σκλήρυνση;

Όπως είπε η Applegate, όλα ξεκίνησαν όταν πριν από καιρό οι γιατροί της πρότειναν να διακόψει προσωρινά τις τακτικές θεραπείες έγχυσης που έκανε για τη σκλήρυνση προκειμένου να παρακολουθήσουν την απόκριση του οργανισμού της σε αυτές. Κατά τη διάρκεια αυτού του διαστήματος, το σώμα της δεν αντέδρασε με τον τρόπο που θα αναμενόταν από έναν ασθενή με αυτή τη νόσο. Περαιτέρω, ενδελεχείς κυτταρικές εξετάσεις οδήγησαν την ιατρική ομάδα της σε πλήρη επανεκτίμηση της κατάστασης, καταλήγοντας στην επίσημη ανακοίνωση: δεν πάσχει από σκλήρυνση κατά πλάκας και η αρχική διάγνωση ήταν λανθασμένη.

iStock

Αναμενόμενα η ηθοποιός με τα νέα αυτά κατέρρευσε. Και ο βασικότερος λόγος ήταν ότι η νέα αυτή διάγνωση δεν σήμαινε πως είχε θεραπευτεί, αλλά πως όλα αυτά τα χρόνια ακολουθούσε έναν λάθος θεραπευτικό δρόμο.

Μάλιστα, αυτό οδήγησε στο να έχει επιδεινωθεί η κατάστασή της σε ορισμένους τομείς: Εξακολουθεί να αντιμετωπίζει καθημερινά έντονο πόνο, μούδιασμα και αδυναμία να διανύσει ακόμη και μικρές αποστάσεις χωρίς τη χρήση αναπηρικού αμαξιδίου ή μπαστουνιού.

Από τη στιγμή της δημοσιοποίησης των νέων αυτών εξελίξεων σειρά ειδικών πάνω σε νευρολογικά ζητήματα παρελαύνει στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης προκειμένου να εξηγήσει πώς προέκυψε η λάθος διάγνωση.

Καταρχάς, έγινε γνωστό πως η Applegate δεν αποτελεί μια μεμονωμένη περίπτωση: Εκτιμάται ότι το 15% έως 20% των ανθρώπων στους οποίους έχει ειπωθεί ότι πάσχουν από σκλήρυνση κατά πλάκας, έχει στην πραγματικότητα διαγνωστεί λανθασμένα. Οι ειδικοί λένε πως αυτό μπορεί να συμβεί για κάποιον από τους εξής λόγους:

Δεν υπάρχει μία τελεσίδικη εξέταση για την πολλαπλή σκλήρυνση

Σε αντίθεση με παθήσεις όπως ο διαβήτης –ο οποίος μπορεί να επιβεβαιωθεί με μια απλή εξέταση σακχάρου στο αίμα– δεν υπάρχει μία οριστική εξέταση που να υποδεικνύει με βεβαιότητα αν ένα άτομο πάσχει από σκλήρυνση κατά πλάκας.

Αντίθετα, ειδικοί όπως ο Δρ. Josef Gutman από το NYU Langone Health εξηγούν σε άρθρο ότι η διάγνωσή της αποτελεί ένα περίπλοκο παζλ. Απαιτεί από τους κλινικούς ιατρούς να συνθέσουν πληροφορίες από το ιστορικό που αναφέρει ο ίδιος ο ασθενής, τη νευρολογική κλινική εξέταση, τις μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου και νωτιαίου μυελού, καθώς και –ενίοτε– την οσφυονωτιαία παρακέντηση. Εάν ένα κομμάτι αυτού του παζλ ερμηνευθεί λανθασμένα, ολόκληρη η διάγνωση μπορεί να οδηγηθεί σε λάθος κατεύθυνση.

Το πρόβλημα με τις μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου

Οι βλάβες (εστίες βλάβης ή φλεγμονής) στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό θεωρούνται χαρακτηριστικό γνώρισμα της σκλήρυνσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Δρ. William Bermel και άλλους ειδικούς, πολλές άλλες συχνές παθήσεις προκαλούν βλάβες στη λευκή ουσία, οι οποίες στη μαγνητική τομογραφία μοιάζουν σχεδόν πανομοιότυπες με εκείνες της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Αυτές μπορεί να είναι:

iStock

• Ημικρανίες: Πρόκειται για τη συχνότερη πραγματική πάθηση που εντοπίζεται σε άτομα στα οποία έχει τεθεί λανθασμένη διάγνωση σκλήρυνσης. Ένα μακροχρόνιο ιστορικό ημικρανιών αφήνει συχνά ίχνη στον εγκέφαλο που προσομοιάζουν με τις βλάβες της.
• Ισχαιμική νόσος μικρών αγγείων: Συχνά οφείλεται σε υψηλή αρτηριακή πίεση, γήρανση ή κάπνισμα και δημιουργεί εστίες στη λευκή ουσία του εγκεφάλου.
• Ινομυαλγία και σύνδρομο χρόνιας κόπωσης: Οι καταστάσεις αυτές μπορεί να εκδηλωθούν με κλινικά συμπτώματα που επικαλύπτονται με εκείνα της σκλήρυνσης, με αποτέλεσμα συχνά να συγχέονται με αυτήν.

Συμπτώματα που μιμούνται αυτά της σκλήρυνσης

Τα συμπτώματα που οδηγούν έναν ασθενή στην υποψία για σκλήρυνση –όπως το μούδιασμα, το μυρμήγκιασμα, τα προβλήματα όρασης, η έντονη κόπωση και η ζάλη– δεν αφορούν μόνο τη συγκεκριμένη νόσο. Εμφανίζονται συχνά σε δεκάδες άλλες αυτοάνοσες διαταραχές (όπως ο Λύκος), λοιμώξεις (όπως η νόσος Lyme) και ανεπάρκειες βιταμινών (όπως η έλλειψη βιταμίνης Β12).

iStock

Επειδή, λοιπόν, ένας ασθενής μπορεί να παρουσιάζει «όλα τα κλασικά συμπτώματα», ένας γιατρός ενδέχεται να εφαρμόσει πρόωρα τα διαγνωστικά κριτήρια της σκλήρυνσης, χωρίς να διερευνήσει επαρκώς άλλες ενδείξεις που υποδηλώνουν διαφορετική αιτία.

Η πίεση για έγκαιρη θεραπεία

Δεδομένου ότι η έγκαιρη παρέμβαση με θεραπείες που τροποποιούν την πορεία της νόσου βελτιώνει δραστικά τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα για τους ασθενείς που πράγματι πάσχουν από σκλήρυνση κατά πλάκας, ασκείται τεράστια κλινική πίεση στους ιατρούς να διαγνώσουν και να αντιμετωπίσουν τη νόσο το ταχύτερο δυνατό.

Ωστόσο, αυτή η επείγουσα ανάγκη μπορεί ενίοτε να τους οδηγήσει να παρακάμψουν τη μακροχρόνια παρακολούθηση, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο ενός ψευδώς θετικού αποτελέσματος.

Μετά τη λάθος διάγνωση

Τι γίνεται, λοιπόν, τώρα; Όπως η ίδια η Applegate λέει, αυτή τη στιγμή βρίσκεται ουσιαστικά «στο σημείο μηδέν», υποβαλλόμενη σε έναν εντελώς νέο ιατρικό έλεγχο, προκειμένου να εντοπιστεί η πραγματική, υποβόσκουσα αιτία των εξουθενωτικών νευρολογικών συμπτωμάτων της.

Την ίδια ώρα, καθώς για πέντε χρόνια υποβαλλόταν σε ισχυρές θεραπείες τροποποίησης της νόσου και σε τακτικές εγχύσεις ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, οι αγωγές αυτές σταματούν άμεσα και οι γιατροί καλούνται να βρουν πώς θα ανακάμψει το ανοσοποιητικό της σύστημα, το οποίο έχει υποβληθεί σε μεγάλη αναστάτωση.

Αναμενόμενα, όπως είπε στο podcast της, στο οποίο φαίνεται να έχει βρει καταφύγιο, η Applegate νιώθει βαθιά θλίψη για την ανεπαρκή σαφήνεια που μπορεί να προσφέρει μια διάγνωση. Επίσης, την πικραίνει το γεγονός ότι ένιωσε να προδίδει την κοινότητα των ατόμων με σκλήρυνση κατά πλάκας – μια κοινότητα την οποία υποστήριζε ένθερμα επί πέντε χρόνια. Σε κάθε περίπτωση δεσμεύτηκε να συνεχίσει να αξιοποιεί τη δημοσιότητά της και κατά τη νέα αυτή πραγματικότητα, ως ασθενής με μια αδιάγνωστη χρόνια πάθηση.