ΜΙΑ «ΣΥΜΜΟΡΙΑ» ΠΟΛΕΜΑ ΤΑ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΑ ΤΡΟΛ ΜΕ ΣΧΟΛΙΑ ΚΑΛΟΣΥΝΗΣ
Μπορεί η καλοσύνη να νικήσει το διαδικτυακό μίσος; Γνώρισε το The Kindness Mob, ένα κίνημα στα κοινωνικά δίκτυα που χρησιμοποιεί τη δύναμη του πλήθους για να αντιμετωπίσει τα τρολ.
Θα σταματούσες έναν άγνωστο στον δρόμο για να σχολιάσεις την εμφάνισή του; Θα έμπαινες στο σπίτι κάποιου που δεν γνωρίζεις για να τον προσβάλεις; Πιθανότατα όχι, γιατί ξέρεις ότι οι πράξεις σου θα έχουν συνέπειες. Γιατί λοιπόν υπάρχουν άνθρωποι που, όταν βρίσκονται πίσω από μια οθόνη, νιώθουν ότι μπορούν να κάνουν όσα δεν θα τολμούσαν στην πραγματική ζωή;
Για την ψυχολογία των διαδικτυακών τρολ, την ανωνυμία και την ευκολία με την οποία εξαπολύουν επιθέσεις στα social media θα μιλήσουμε κάποια άλλη φορά. Αυτή τη φορά, θα στρέψω την προσοχή μου στην αντίπερα όχθη, εκεί όπου ένα προσβλητικό σχόλιο συναντά μηνύματα ενθάρρυνσης. Θα εστιάσω στην αποστολή που έχει αναλάβει η διαδικτυακή «συμμορία» με το όνομα The Kindness Mob.
Όταν ο διαδικτυακός «όχλος» έχει καλό σκοπό
Το The Kindness Mob είναι στην ουσία ένα κίνημα στο TikTok, το οποίο ξεκίνησε το 2023 από τον Αμερικανό Tyler Brickley ως απάντηση στους ανθρώπους που επιλέγουν να επιτίθενται διαδικτυακά σε άλλους χρήστες. Αν μπορεί κάποιος να δρα με τον τρόπο αυτό, γιατί να μην μπορεί κάποιος άλλο να κάνει το αντίθετο και να στηρίζει έναν συνάνθρωπό του με μια καλή κουβέντα;
Σήμερα, η κοινότητά του αριθμεί περισσότερους από 600.000 ακολούθους. Κάθε μέρα, ο Brickley επιλέγει έναν άνθρωπο που δέχεται διαδικτυακό εκφοβισμό, έρχεται αντιμέτωπος με την αγένεια, το μίσος και την υποτίμηση ή παραμένει σχεδόν αόρατος στα social media. Στη συνέχεια, καλεί τους ακολούθους του να κατακλύσουν τις αναρτήσεις του με θετικά σχόλια.
Ο ίδιος περιγράφει τη μέθοδό του ως ένα είδος trolling με θετικό πρόσημο, χρησιμοποιώντας τους μηχανισμούς του διαδικτυακού εκφοβισμού (όπως τον συντονισμό, τη μαζική συμμετοχή και την ανωνυμία) για να πετύχει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Μάλιστα, ο Brickley φροντίζει ώστε οι άνθρωποι που δέχονται αυτή την απρόσμενη υποστήριξη να μη γνωρίζουν ποιος βρίσκεται πίσω από αυτήν. Στόχος του είναι να περιορίσει τον θόρυβο των αρνητικών σχολίων, ώστε να μπορέσει κανείς να δει τον άνθρωπο και το περιεχόμενο που κρύβονται πίσω από αυτά.
Η καλοσύνη είναι μεταδοτική
Ο Νίκολας Χρηστάκης, καθηγητής Κοινωνικών και Φυσικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ, υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι δεν εξελίχθηκαν μόνο για να ανταγωνίζονται, να επιτίθενται ή να χωρίζονται σε αντίπαλες ομάδες. Εξελίχθηκαν εξίσου για να αγαπούν, να συνεργάζονται, να δημιουργούν φιλίες και να φροντίζουν ο ένας τον άλλον. Μάλιστα, σε έρευνα στην οποία συμμετείχε, διαπιστώθηκε πειραματικά ότι η συνεργατική συμπεριφορά μπορεί να εξαπλωθεί μέσα στα κοινωνικά δίκτυα, επηρεάζοντας ακόμη και ανθρώπους που απέχουν έως και τρεις βαθμούς κοινωνικής απόστασης.
Σύμφωνα με τον Χρηστάκη, τα social media αξιοποιούν αυτές τις ανθρώπινες τάσεις, αλλά συχνά τις στρέφουν προς τη λάθος κατεύθυνση. Η ανωνυμία και οι αλγόριθμοι που επιβραβεύουν τη σύγκρουση και την ένταση μπορούν να ενισχύσουν την επιθετικότητα. Το The Kindness Mob επιχειρεί να αντιστρέψει αυτή τη δυναμική, αποδεικνύοντας ότι η μαζική συμμετοχή δεν χρειάζεται να έχει αρνητικό πρόσημο.
Η έρευνα υποστηρίζει, επίσης, ότι η συμπεριφορά που παρατηρείς γύρω σου επηρεάζει και τη δική σου. Μελέτη έδειξε ότι η έκθεση σε αρνητικά σχόλια αυξάνει την πιθανότητα να συμμετάσχεις και εσύ σε διαδικτυακό trolling. Μάλιστα, ο συνδυασμός αρνητικής διάθεσης και έκθεσης σε τέτοιες συμπεριφορές διπλασίασε την πιθανότητα συμμετοχής.
Η δύναμη των αρνητικών σχόλιων
Αν αναρωτιέσαι πόσο μπορεί να σε επηρεάσει ένα προσβλητικό σχόλιο από έναν άγνωστο, η επιστημονική έρευνα έχει ορισμένες δυσάρεστες απαντήσεις. Συστηματική ανασκόπηση 43 μελετών διαπίστωσε ότι η διαδικτυακή παρενόχληση συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, κρίσεις πανικού, ακόμη και αυτοκτονικό ιδεασμό. Για ορισμένους ανθρώπους, η επαναλαμβανόμενη ψηφιακή επίθεση μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινότητα και την ψυχική τους υγεία.
Μάλιστα, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται πάντα στην ψυχολογία. Σε έρευνα στις ΗΠΑ που εξέτασε ενήλικες οι οποίοι είχαν υποστεί διαδικτυακή κακοποίηση, σχεδόν οι μισοί ανέφεραν ότι ένιωσαν σωματικά άρρωστοι εξαιτίας του στρες ή ότι έκαναν σκέψεις αυτοκτονίας ως αντίδραση στην κακοποίηση. Το ψηφιακό περιβάλλον μπορεί να στερείται φυσικής παρουσίας, οι συνέπειές του όμως δεν είναι εικονικές.
Όταν η καλοσύνη εξαντλεί
Πίσω από τις χιλιάδες θετικές αντιδράσεις, ωστόσο, κρύβεται και μια λιγότερο φωτεινή πλευρά. Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο αριθμός των ακολούθων του Brickley αυξήθηκε απότομα, από 30.000 σε 200.000. Η επιτυχία ήταν εντυπωσιακή, αλλά μαζί της μεγάλωσε και η ευθύνη.
Καθημερινά, ο ίδιος λαμβάνει από 20 έως 100 προτάσεις από ανθρώπους που χρειάζονται υποστήριξη. Μπορεί, όμως, να επιλέξει μόνο έναν. Για κάθε άνθρωπο που βοηθά, υπάρχουν πολλοί στους οποίους πρέπει να πει όχι. Το συναισθηματικό βάρος έγινε τόσο μεγάλο, που χρειάστηκε να διακόψει προσωρινά τη δράση του για μερικούς μήνες.
Η Alice Marwick, ερευνήτρια και διευθύντρια έρευνας στο Data & Society Research Institute, επισημαίνει ότι τέτοιες διαδικτυακές πρωτοβουλίες συχνά έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής. Οι άνθρωποι που βρίσκονται πίσω από αυτές κινδυνεύουν να εξαντληθούν μέσα σε ένα ή δύο χρόνια. Παράλληλα, τονίζει ότι δεν αρκεί να κατηγορούμε τους αλγόριθμους. Αυτό που χρειάζεται είναι μια ευρύτερη αλλαγή στους κοινωνικούς κανόνες που καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε στους άλλους στο διαδίκτυο.
Δεν χρειάζεται να συμφωνείς με κάθε άποψη που συναντάς στο διαδίκτυο ούτε να προσποιείσαι ότι όλα είναι όμορφα και εύκολα. Μπορείς, όμως, να επιλέξεις να μη γίνεις μέρος μιας επίθεσης. Σε περίπτωση που σε ενδιαφέρει να μπεις στη «συμμορία» αυτή, μπορείς να επισκεφτείς την ιστοσελίδα της και γίνεις μέλος.