ΤΟ ΤΡΟΦΙΜΟ ΠΟΥ ΔΥΝΑΜΩΝΕΙ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΜΕΤΑ ΤΑ 60

Οι επιστήμονες αναζητούν τα μυστικά που κρατούν τους Ιάπωνες σωματικά και πνευματικά ακμαίους ακόμα και στα βαθιά γεράματα. Τα τελευταία χρόνια, στρέφουν το ενδιαφέρον τους όλο και περισσότερο στο καστανό ρύζι.

Σε κάθε συζήτηση για τον πληθυσμό που γερνά, την τρίτη ή και τέταρτη ηλικία και το προσδόκιμο ζωής που διαρκώς αυξάνει, δεν γίνεται να λείπει η Ιαπωνία. Η Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου έχει καταφέρει να βρίσκεται εδώ και 20 χρόνια μεταξύ των κορυφαίων σε μακροβιότητα, γι’ αυτό και οι επιστήμονες αναζητούν τα μυστικά που κρατούν τους κατοίκους της σωματικά και πνευματικά ακμαίους ακόμα και στα βαθιά γεράματα. Στο τραπέζι πέφτουν συχνά οι διατροφικές τους συνήθειες, με τελευταία ευρήματα να επικεντρώνονται στο καστανό ρύζι.

Πριν λίγο καιρό, δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Critical Public Health ιαπωνική μελέτη που έδειξε ότι η κατανάλωση μιας ειδικής μορφής καστανού ρυζιού χωρίς το κηρώδες εξωτερικό στρώμα (dewaxed brown rice) τέσσερις φορές την εβδομάδα για έξι μήνες παρέχει γνωστικά οφέλη σε υγιείς ηλικιωμένους. Σύμφωνα με τους ερευνητές από το Κέντρο Έρευνας Έξυπνης Γήρανσης του Πανεπιστημίου Tohoku στο Σεντάι, τα γνωστικά οφέλη αφορούσαν την εκτελεστική λειτουργία, που περιλαμβάνει την ικανότητα οργάνωσης, προσοχής, ευελιξίας σκέψης και επίλυσης προβλημάτων. Είναι από τις πρώτες δεξιότητες που επηρεάζονται από το γήρας.

Πριν αναζητήσεις το εν λόγω ρύζι στην αγορά, να σου πω ότι κυκλοφορεί μόνο στην Ιαπωνία, χωρίς αυτό να επηρεάζει την αξία της έρευνας. Η επεξεργασία αφαιρεί μόνο το κηρώδες στρώμα που δυσκολεύει το μούλιασμα και το μαγείρεμα, κάνοντάς το πιο μαλακό και εύπεπτο, άρα πιο εύκολο στην κατανάλωση για τους ηλικιωμένους. Όμως τα θρεπτικά συστατικά που φαίνεται να ωφελούν τον εγκέφαλο υπάρχουν και στο απλό καστανό ρύζι, αποφλοιωμένο ή μη.

Το καστανό ρύζι τέσσερις φορές την εβδομάδα για έξι μήνες εξασφάλισε γνωστικά οφέλη σε υγιείς ηλικιωμένους. iStock

Τα πλεονεκτήματα του καστανού ρυζιού

Το καστανό ρύζι είναι ουσιαστικά ολόκληρος ο σπόρος, με το πίτουρο και το φύτρο ανέπαφα. Στα δύο στρώματα κρύβονται όλα τα θρεπτικά συστατικά που λείπουν από το λευκό ρύζι, όπως οι φυτικές ίνες, οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, μέταλλα, αντιοξειδωτικά και φυτοχημικά όπως η γ-ορυζανόλη.

Η νέα μελέτη έδειξε ότι η κατανάλωσή του συνδέεται με βελτίωση στη λειτουργία του προμετωπιαίου φλοιού. Αντίστοιχα, παλαιότερες έρευνες σε ανθρώπους και πειραματόζωα κατέληξαν ότι μια διατροφή με καστανό ρύζι μπορεί να:

• μειώσει τη συσσώρευση β-αμυλοειδούς, κεντρικού παράγοντα στην παθολογία της νόσου Αλτσχάιμερ
• αυξήσει τα επίπεδα σεροτονίνης στον εγκέφαλο
• βελτιώσει τη μνήμη και τη μάθηση
• υποστηρίξει τη μεταβολική υγεία, που συνδέεται άμεσα με τη γνωστική λειτουργία.

Στο πίτουρο και το φύτρο κρύβονται όλα τα θρεπτικά συστατικά που λείπουν από το λευκό ρύζι, όπως οι φυτικές ίνες, οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, μέταλλα και αντιοξειδωτικά. iStock

Πώς προφυλάσσει τον εγκέφαλο;

Οι επιστήμονες που μελετούν τις ιδιότητες του καστανού ρυζιού έχουν προτείνει διάφορους πιθανούς μηχανισμούς πίσω από τις ευεργετικές του ιδιότητες:

Βελτίωση μεταβολισμού γλυκόζης και λιπιδίων

Ο εγκέφαλος εξαρτάται απόλυτα από τη γλυκόζη. Με την ηλικία, η ικανότητα του οργανισμού να ρυθμίζει το σάκχαρο μειώνεται, εξέλιξη που συνδέεται με την ήπια γνωστική διαταραχή, κατάσταση μεταξύ της φυσιολογικής φθοράς και της άνοιας. Τα δημητριακά ολικής άλεσης βελτιώνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη και σταθεροποιούν τα επίπεδα γλυκόζης.

Αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδης δράση

Η γ-ορυζανόλη, η βιταμίνη Ε και τα φαινολικά οξέα του καστανού ρυζιού έχουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Η χρόνια φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες ανήκουν στους βασικούς παράγοντες επιτάχυνσης της γήρανσης του εγκεφάλου.

Επίδραση στη σεροτονίνη και άλλους νευροδιαβιβαστές

Προκλινικές μελέτες δείχνουν ότι το καστανό ρύζι μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα σεροτονίνης στον προμετωπιαίο φλοιό, επηρεάζοντας θετικά τόσο τη διάθεση όσο και την εκτελεστική λειτουργία.

Στήριξη του άξονα εντέρου-εγκεφάλου

Οι άφθονες φυτικές ίνες θρέφουν το εντερικό μικροβίωμα, το οποίο με τη σειρά του παράγει μεταβολίτες που επηρεάζουν τη φλεγμονή, τη διάθεση και τη γνωστική λειτουργία.

Μείωση ομοκυστεΐνης

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα κοινό αμινοξύ που πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων, εγκεφαλικών και άνοιας όταν βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα. Τα δημητριακά ολικής άλεσης είναι πλούσια σε βιταμίνες Β και βεταΐνη, που διασπούν την ομοκυστεΐνη για να σχηματίσουν άλλες απαραίτητες χημικές ουσίες, συμβάλλοντας έτσι στη μείωσή της.

Η υψηλότερη κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης συνδέεται με καλύτερη μεταβολική υγεία και χαμηλότερο κίνδυνο διαβήτη και καρδιαγγειακής νόσου, παράγοντες που σχετίζονται με τη γνωστική εξασθένηση. iStock

Θα τα έχω 400 αν τρώω καστανό ρύζι;

Η ερευνητική ομάδα προτείνει ότι τη συστηματική κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης, ιδιαίτερα καστανού ρυζιού, μπορεί να αποτελέσει μια απλή, προσιτή και ασφαλή στρατηγική για την υποστήριξη της εγκεφαλικής υγείας μετά τα 60. Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμα επιστημονική συμφωνία ως προς τα άμεσα γνωστικά οφέλη των δημητριακών ολικής άλεσης.

Παλαιότερη καρδιαγγειακών επεισοδίων κατέληξε πως, παρά τη σταθερή σύνδεση της υψηλότερης κατανάλωσης δημητριακών ολικής άλεσης με καλύτερη μεταβολική υγεία και χαμηλότερο κίνδυνο διαβήτη και καρδιαγγειακής νόσου, παράγοντες που σχετίζονται με τη γνωστική εξασθένηση, τα διαθέσιμα στοιχεία για άμεση επίδραση στη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία παραμένουν ασαφή. Αντιθέτως, τα δεδομένα για τη διάθεση και το άγχος είναι πιο συνεπή και δείχνουν πως όσοι τα καταναλώνουν πιο συχνά, έχουν συνήθως καλύτερη διάθεση και λιγότερα καταθλιπτικά συμπτώματα.

Συνεπώς, ακόμα και αν δεν προστατευτεί πλήρως ο εγκέφαλος από το καστανό ρύζι, βάζοντάς το στο πιάτο σου θα φτιάξεις τη διάθεσή σου.