ΑΝΟΙΞΕ ΣΤΗΝ ΑΝΤΑΡΚΤΙΚΗ Η ΠΡΩΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΓΕΤΩΝΩΝ ΣΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ

Μια βιβλιοθήκη παγετώνων που υπόσχεται να συμβάλει στη διατήρηση της κλιματικής μας μνήμης εγκαινιάστηκε πρόσφατα στην Ανταρκτική.

Ο κόσμος των επιστημών είναι μαγικός και, για άλλη μια φορά, μας εντυπωσιάζει με τα επιτεύγματά του. Κάτι τέτοιο συνέβη και τον Ιανουάριο του 2026 στην Ανταρκτική, όταν εγκαινιάστηκε στον ερευνητικό σταθμό Concordia η πιο κρύα κυριολεκτικά βιβλιοθήκη της Γης.

Σε αυτή τη βιβλιοθήκη δεν θα βρεις ράφια γεμάτα βιβλία ούτε ανθρώπους να περπατούν στους διαδρόμους. Εδώ φυλάσσονται, για λόγους ασφάλειας, δείγματα από παγετώνες που έχουν διασωθεί από κάθε γωνιά του κόσμου.

Με θερμοκρασία –50°C, το καταφύγιο που κατασκευάστηκε κάτω από την επιφάνεια του Concordia επιτρέπει σε πυρήνες πάγου από τις Άνδεις, το Σβάλμπαρντ, τις Άλπεις, τον Καύκασο και τα Όρη Παμίρ να γλυτώσουν από την υπερθέρμανση του πλανήτη, χωρίς να απαιτούνται τεχνικές παρεμβάσεις ή συστήματα ψύξης. Κι αυτό την ώρα που οι παγετώνες σε όλες τις ηπείρους συνεχίζουν να λιώνουν εξαιτίας της κλιματικής κρίσης.

Γιατί χρειαζόμαστε μια βιβλιοθήκη παγετώνων

Ο Ελβετός κλιματολόγος και φυσικός Thomas Stocker, πρόεδρος του Ιδρύματος Ice Memory που ξεκίνησε το έργο σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Grenoble Alpes και το Πανεπιστήμιο Ca’ Foscari, εξηγεί την επιστημονική αξία αυτής της πρωτοβουλίας αναφέροντας ως παράδειγμα τον εντοπισμό μιας νέας ουσίας στην ατμόσφαιρα, όπως π.χ. ένα φυτοφάρμακο.

Gaetano Mmassimo Macri, pnra-ipev

«Αν σε πενήντα χρόνια από σήμερα ένας επιστήμονας θέλει να μάθει ποια ήταν η συγκέντρωση της συγκεκριμένης ουσίας το 2026, για παράδειγμα στις ευρωπαϊκές Άλπεις, θα μπορεί πλέον να ανατρέξει σε έναν πυρήνα πάγου», αναφέρει.

Αυτό πρακτικά σημαίνει πώς αν ο πυρήνας δεν είχε συλλεχθεί και αποθηκευτεί, ο επιστήμονας απλώς δεν θα μπορούσε να δώσει απάντηση στο ερώτημά του. «Χάρη όμως σε αυτούς τους πυρήνες πάγου που φυλάσσονται τώρα με ασφάλεια, μπορεί να αναλύσει ένα δείγμα, να μετρήσει την ένωση στον πάγο που συλλέχθηκε πριν από πενήντα ή εκατό χρόνια και να ανασυνθέσει τα δεδομένα ώστε να του δώσουν απάντηση».

Gaetano Mmassimo Macri, pnra-ipev

Τα πολλαπλά οφέλη

Σε ποιους άλλους επιστημονικούς τομείς θα είναι χρήσιμο το έργο του Ice Memory;

• Καταρχάς στη βιολογία, εφόσον εντοπιστούν οργανικά κατάλοιπα ή DNA μέσα στους πυρήνες πάγου.
• Στη χημεία, καθώς μπορούμε να διερευνήσουμε τη χημική σύσταση της ατμόσφαιρας.
• Στη γεωλογία, αφού είναι δυνατή η μελέτη της ορυκτολογικής σύστασης μικρών σωματιδίων σκόνης που εναποτίθενται σε αυτούς τους πυρήνες πάγου.

Έτσι, διαμορφώνεται ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών κλάδων οι οποίοι μπορούν να αντλήσουν νέες και πολύτιμες πληροφορίες από τη μοναδική αυτή βιβλιοθήκη.

Ascione, enea, pnra-ipev

Μια επείγουσα κατάσταση

Όπως τονίζει ο ειδικός, είναι σημαντικό το έργο να ολοκληρωθεί άμεσα. Σύμφωνα με άρθρο στο περιοδικό Nature, που εξετάζει σε παγκόσμια κλίμακα την απώλεια παγετώνων, προβλέπει ότι ο αριθμός εκείνων που θα εξαφανιστούν θα αυξάνεται έως περίπου το 2040. Τότε αναμένεται να κορυφωθεί και η ετήσια απώλεια παγετώνων παγκοσμίως.

Στη συνέχεια, οι αριθμοί θα μειωθούν. Δεν θα συμβεί επειδή η υπερθέρμανση του πλανήτη θα έχει σταματήσει, αλλά επειδή οι παγετώνες θα εξαφανίζονται από την επιφάνεια της Γης, ένας προς έναν. Αυτό θα αφήνει ολοένα και λιγότερους παγετώνες σε κατάσταση τήξης, «μια προοπτική που τελικά απειλεί να καταστρέψει τα πολύτιμα και μοναδικά περιβαλλοντικά αρχεία που διαθέτουμε».