«ΣΤΑ ΜΙΚΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΛΛΟΚΟΤΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ Η ΟΜΟΡΦΙΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ»: Η ΘΕΚΛΑ ΓΑΪΤΗ ΜΙΛΑ ΓΙΑ ΤΟ «ΜΕΤΑΔΡΑΜΑΤΙΚΟ»

Με τη βραβευμένη σόλο περφόρμανς «Μεταδραματικό», η Θέκλα Γαΐτη αναζητά νέες μορφές έκφρασης σε μια εποχή που οι ακρότητες γίνονται κομμάτι της καθημερινότητάς μας και το ένα σοκ διαδέχεται το άλλο.

Σαράντα σύντομες, αυτόνομες σκηνές, με συνολική διάρκεια 57 λεπτών. Αυτή είναι η πιο απλή περιγραφή της σόλο περφόρμανς «Μεταδραματικό», που παρουσιάζει η ηθοποιός και performer Θέκλα Γαΐτη. Κάτι σαν να σκρολάρεις στο κινητό σου και να βλέπεις το ένα μετά το άλλο βιντεάκια με μια μάλλον παράδοξη πρωταγωνίστρια: μια γυναίκα κολυμβήτρια που αναζητά τη θάλασσα μέσα σε ένα αστικό περιβάλλον.

Ο χαρακτήρας αυτός μετράει κάποια χρόνια ζωής. Γεννήθηκε το 2018 για τις ανάγκες της φωτογραφικής σειράς «Looking for the Sea» του Δημήτρη Νικολάου, με τη Θέκλα Γαΐτη να «κολυμπάει» και να «λιάζεται» σε μέρη όπου μόνο θάλασσα δεν περιμένεις να βρεις.

Τέσσερα χρόνια μετά, η ίδια ενσάρκωσε για πρώτη φορά αυτή την κολυμβήτρια στο «Μεταδραματικό», συνδυάζοντας ποικίλα εκφραστικά μέσα, από χορό, τραγούδι, προφορική ποίηση, αυτοσχεδιασμό και σωματικό θέατρο μέχρι ακαδημαϊκές διαλέξεις.

Το one-woman show της Θέκλας Γαΐτη ταξίδεψε έκτοτε σε διάφορες χώρες και το 2025 απέσπασε το Βραβείο OffFest των Off–West End Awards του Λονδίνου.

Τώρα έρχεται στην Αθήνα, σε μια ιδιαίτερη πολυμεσική εκδοχή σχεδιασμένη ειδικά για τον κινηματογραφικό χώρο του Newman Cinema. Η Θέκλα Γαΐτη αναλαμβάνει να μας κάνει τις συστάσεις, πριν επιδοθεί ξανά στις «βουτιές» της, που μόνο ανέμελες δεν είναι.

Πώς έγινε η μετάβαση από το φωτογραφικό πρότζεκτ «Looking for the Sea» στην περφόρμανς «Μεταδραματικό»; Πότε ένιωσες ότι ο χαρακτήρας δεν χωρούσε πια μέσα σε στατικές εικόνες;

Κατά τη διάρκεια της καραντίνας, παρακολουθώντας ένα διαδικτυακό μάθημα γύρω από τη σχέση των παραστατικών τεχνών με το βίντεο, δημιούργησα δύο μικρά βίντεο με την κολυμβήτρια. Εκεί τη βλέπουμε να αναζητά τη θάλασσα στο μόνο μέρος όπου μπορούσε τότε να την αναζητήσει – μέσα στο σπίτι της. Μέσα από αυτή τη διαδικασία συνειδητοποίησα ότι ο χαρακτήρας δεν χωρούσε πια σε μια στατική εικόνα, αλλά προέκυψε η ανάγκη για κίνηση, φωνή και ζωντανή παρουσία.

Έτσι ένιωσα πως το επόμενο φυσικό βήμα ήταν η θεατρική της εκδοχή: από τη μονοδιάστατη σιωπή της φωτογραφίας, στη δυσδιάστατη αφήγηση του βίντεο και τελικά στην πολυδιάστατη εμπειρία της σκηνής. Μια εξέλιξη που προέκυψε σχεδόν οργανικά.

Στο «Μεταδραματικό» του τίτλου, τι σημαίνει το «μετά»; Μετά το δράμα, πέρα από το δράμα ή κάτι πιο meta;

Το «μετά» στον τίτλο λειτουργεί σε δύο επίπεδα. Αφενός, η παράσταση βασίζεται στις αρχές του μεταδραματικού θεάτρου. Πρόκειται για μια θεατρική προσέγγιση που απομακρύνεται από την παραδοσιακή, δραματοκεντρική δομή – δηλαδή από την πλοκή, τη σύγκρουση, τους σαφώς καθορισμένους χαρακτήρες και την ψυχολογική τους εξέλιξη.

«ΨΑΧΝΩ ΤΡΟΠΟΥΣ ΝΑ ΚΡΑΤΗΣΩ ΖΩΝΤΑΝΗ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΗΜΑΤΟΣ ΜΕΣΑ ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΔΙΑΡΚΩΣ ΜΕ/ΜΑΣ ΜΑΤΑΙΩΝΕΙ».

Το βάρος μετατοπίζεται από την αφήγηση στην ίδια τη σκηνική πράξη: στην παρουσία του σώματος, στην εικόνα, στον ρυθμό, στον λόγο ως υλικό και όχι απαραίτητα ως φορέα ιστορίας. Το «μετά» εδώ σημαίνει «πέρα από» το δράμα (ως θεατρικό είδος) όπως το γνωρίζουμε· μια συνειδητή μετατόπιση από τη δραματική αναπαράσταση σε μια πιο ανοιχτή, σύνθετη σκηνική εμπειρία.

Αφετέρου, αφορά και την ίδια την πραγματικότητα που βιώνουμε. Το δράμα στη ζωή μας έχει διογκωθεί σε τέτοιο βαθμό –μέσα από κοινωνικές, πολιτικές και προσωπικές κρίσεις– ώστε η λέξη «δράμα» μοιάζει πια μικρή για να το χωρέσει. Ζούμε σε μια εποχή συνεχούς έντασης, οι ακρότητες γίνονται κομμάτι της καθημερινότητάς μας και το ένα σοκ διαδέχεται το άλλο. Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, το «μετά» δηλώνει την προσπάθεια να βρούμε άλλες μορφές έκφρασης, καθώς οι παλιές φόρμες δεν επαρκούν πια για να περιγράψουν αυτό που ζούμε.

Το ότι η παράσταση αποτελείται από 40 σύντομες σκηνές, σαν σκηνικό «ζάπινγκ», μου έφερε στο μυαλό το συνεχές σκρολάρισμα που κάνουμε – και είναι νομίζω πιο ανελέητο από το ζάπινγκ. Σε έχει απασχολήσει εσένα;

Ναι, πολύ. Η δομή των 40 σύντομων σκηνών δεν είναι τυχαία· συνομιλεί άμεσα με τον τρόπο που καταναλώνουμε σήμερα εικόνες και πληροφορία. Το συνεχές σκρολάρισμα –που είναι, πράγματι, ακόμη πιο γρήγορο και ανελέητο από το παλιό ζάπινγκ– έχει διαμορφώσει τον ρυθμό της προσοχής μας. Μετακινούμαστε διαρκώς από το ένα ερέθισμα στο άλλο, χωρίς να μένουμε αρκετά ώστε να εμβαθύνουμε.

«ΟΤΑΝ ΚΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΣ, ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΓΓΙΞΕΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ Ή ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥΣ».

Με απασχολεί πολύ αυτή η συνθήκη, γιατί επηρεάζει όχι μόνο το πώς βλέπουμε, αλλά και το πώς σκεφτόμαστε και αισθανόμαστε. Η παράσταση υιοθετεί αυτή την αποσπασματικότητα και ταυτόχρονα την εκθέτει: φέρνει το «σκρολάρισμα» στη σκηνή, σε ζωντανό χρόνο, ώστε να το παρατηρήσουμε μέσα από την ασφαλή συνθήκη της θεατρικής εμπειρίας.

Η κολυμβήτρια ψάχνει τη θάλασσα μέσα στην πόλη. Αν το δούμε προσωπικά, εσύ τι ψάχνεις αυτή την περίοδο;

Ψάχνω τρόπους να κρατήσω ζωντανή την αίσθηση του νοήματος μέσα σε έναν κόσμο που διαρκώς με/μας ματαιώνει.

Ο χρόνος στην παράσταση λειτουργεί σαν μηχανισμός πίεσης. Στη δική σου καθημερινότητα είναι σύμμαχος ή αντίπαλος;

Λειτουργώ καλύτερα υπό πίεση, οπότε ο χρόνος, όταν με πιέζει, με κινητοποιεί, παρόλο που αυτή η συνθήκη είναι εντέλει εξουθενωτική.

Αν κάποιος δεν σε γνωρίζει καθόλου, τι θα ήθελες να καταλάβει για σένα μέσα από το «Μεταδραματικό»;

Πως στα μικρά και τα αλλόκοτα βρίσκεται η ομορφιά των ανθρώπων.

Το έχεις παρουσιάσει σε διαφορετικούς χώρους και κοινά τα τελευταία χρόνια. Υπήρξε κάποια αντίδραση ή στιγμή που σε εξέπληξε πραγματικά;

Με έχει εκπλήξει ιδιαίτερα ο τρόπος με τον οποίο το ξένο κοινό αγκαλιάζει την παράσταση και βυθίζεται σε αυτήν. Επειδή το έργο περιλαμβάνει έντονα ελληνικά στοιχεία, είχα την εντύπωση ότι αυτό θα δημιουργούσε μια απόσταση. Στην πράξη, όμως, συνέβη το αντίθετο: οι θεατές εκτός Ελλάδας όχι μόνο συνδέονται ουσιαστικά με την παράσταση, αλλά συχνά την υποδέχονται με ιδιαίτερο ενθουσιασμό και περιέργεια.

«Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΩΣ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΚΑΙ ΠΩΣ ΟΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΜΑΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ, ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ».

Η θερμή αυτή ανταπόκριση επιβεβαιώθηκε και με τη βράβευση της παράστασης στο Λονδίνο στα Off West End Theatre Awards το 2025. Αυτή η εμπειρία με έκανε να αναθεωρήσω την ιδέα ότι το «τοπικό» περιορίζει· αντίθετα, όταν κάτι είναι ειλικρινές, μπορεί να αγγίξει ανθρώπους ανεξάρτητα από τη γλώσσα ή τον τόπο τους.

Πόσο πολιτική είναι τελικά αυτή η σόλο περφόρμανς;

Το «Μεταδραματικό» είναι μια σόλο περφόρμανς η οποία αναδεικνύει την πολιτική διάσταση της καθημερινής ζωής όπως τη βιώνουμε σήμερα: γρήγορη, αποσπασματική, βομβαρδισμένη από ερεθίσματα, γεμάτη μικρές χαρές και μεγάλες ανησυχίες. Μέσα από απλά και οικεία στιγμιότυπα, που μοιάζουν ασήμαντα αλλά φωτίζουν την ανθρώπινη και κοινωνική εμπειρία, η παράσταση δείχνει πώς το προσωπικό συνδέεται με το συλλογικό και πώς οι καθημερινές μας επιλογές, αντιδράσεις και συνδέσεις διαμορφώνουν τη ζωή μας.

Για μένα, πολιτική δεν είναι μόνο το άμεσο σχόλιο στην επικαιρότητα, αλλά και η αποκάλυψη των μηχανισμών που επηρεάζουν το πώς σκεφτόμαστε, βλέπουμε και αισθανόμαστε. Με αυτή την έννοια, η περφόρμανς είναι πολιτική γιατί εκθέτει μια συλλογική συνθήκη, μέσα από τη δική μου προσωπική ματιά.

Το «Μεταδραματικό» δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις. Εσύ, όταν βγαίνεις από τη σκηνή, έχεις περισσότερες ερωτήσεις ή περισσότερη διαύγεια;

Και τα δύο. Υπάρχουν στιγμές που βγαίνω από τη σκηνή με μεγαλύτερη διαύγεια, η οποία προκύπτει επειδή ωριμάζω μέσα στο έργο και βυθίζομαι όλο και περισσότερο στο συναισθηματικό του τοπίο. Κάποιες φορές μού αποκαλύπτονται νέες ποιότητες και ανοίγομαι σε διαφορετικές οπτικές. Αυτή ακριβώς η εμβάθυνση, όμως, και οι καινούργιες οπτικές που προκύπτουν, ανοίγουν και νέα ερωτήματα. Δεν πρόκειται για αντίφαση, αλλά για μια φυσική συνέχεια της διαδικασίας.

Το γεγονός ότι παρουσιάζεται τώρα σε κινηματογραφικό χώρο αλλάζει τον τρόπο που σκέφτεσαι το σώμα σου και το βλέμμα του θεατή;

Ναι, καθοριστικά. Σε έναν κινηματογραφικό χώρο, με μια οθόνη 40 τ.μ. πίσω μου, το σώμα αλλάζει κλίμακα. Γίνεται μικρό μέσα σε ένα τεράστιο οπτικό πεδίο και η απόσταση των θεατών ενισχύει αυτή την αίσθηση. Το βλέμμα του θεατή δεν μπορεί πια να συλλάβει τις λεπτομέρειες – τις μικροκινήσεις, την αναπνοή, τις εκφράσεις. Η επικοινωνία περνά από το λεπτό και προσωπικό στο πιο γενικό.

Ταυτόχρονα, δεν είμαι πια το κέντρο της σύνθεσης. Σε έναν μικρό χώρο, είναι το σώμα που οργανώνει τον χώρο γύρω του, ενώ εδώ είμαι μέρος μιας μεγαλύτερης εικόνας: η σκηνή, η οθόνη και η απόσταση διαμορφώνουν μαζί αυτό που βλέπει ο θεατής.

Υπάρχει κάποια σκηνή στο «Μεταδραματικό» που σε δυσκολεύει ακόμα; Που κάθε φορά μοιάζει σαν να τη διασχίζεις για πρώτη φορά;

Η πρώτη σκηνή είναι πάντα η πιο απαιτητική, καθώς με βρίσκει φορτωμένη με την αμηχανία, το άγχος και τις προσδοκίες μου, αλλά και την ταυτόχρονη ανελέητη απαίτηση να τα εγκαταλείψω επιτόπου και να μπω στην παράσταση χωρίς αυτά.

Και μια πιο προσωπική ερώτηση για το κλείσιμο: Πότε ήταν η τελευταία φορά που ένιωσες ότι βρήκες τη «θάλασσά» σου και πού;

Εκεί που η αγάπη βρίσκεται σε πρώτο πλάνο, ανόθευτη και θεραπευτική.

Η περφόρμανς «Μεταδραματικό» θα παρουσιαστεί στις 3, 9 και 10 Μαρτίου 2026 στο Newman Cinema (Σεβαστουπόλεως 117, Αθήνα 115 26), όπου φιλοξενείται παράλληλα η φωτογραφική έκθεση «Looking for the Sea» του Δημήτρη Νικολάου. Κλείσε εισιτήρια online.