ΠΟΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 5 ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΑΣ ΕΧΕΙ ΜΕΙΝΕΙ ΠΙΣΩ;

Ένας καθηγητής ιστορίας των οσμών επισημαίνει ότι τα σημερινά παιδιά δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν και να ονοματίσουν ορισμένες μυρωδιές, εξηγώντας γιατί αυτό είναι πρόβλημα.

Οι περισσότεροι νέοι γονείς φροντίζουμε να προσφέρουμε στα παιδιά μας ποικίλα ερεθίσματα: εικόνες, ήχους, γεύσεις, αλλά και ευκαιρίες να γνωρίσουν διαφορετικούς ανθρώπους και πολιτισμούς. Υπάρχει, όμως, μια αίσθηση στην οποία φαίνεται να μη δίνουμε την ίδια προσοχή: η όσφρηση. Η ικανότητα, δηλαδή, του παιδιού να αναγνωρίζει διαφορετικές μυρωδιές και να αντιλαμβάνεται τα συναισθήματα που του προκαλούν.

Το να αποκτούν τα παιδιά καλύτερη οσφρητική ικανότητα μπορεί να βελτιώσει την ευεξία τους και να τα βοηθήσει να κατανοήσουν καλύτερα τον κόσμο γύρω τους, αναφέρει σε άρθρο ο Dr Will Tullett, ιστορικός των οσμών, από το Πανεπιστήμιο του York.

Όπως λέει, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του «Sniff: A History of Smells», έχει διαπιστωθεί πως η ρύπανση επηρεάζει αρνητικά την οσφρητική ικανότητα των ανθρώπων, ενώ πολλά αντικείμενα και ουσίες σήμερα –από τη μαργαρίνη μέχρι το εσωτερικό των αυτοκινήτων, ακόμη και τα ίδια μας τα σπίτια– έχουν απογυμνωθεί από τις φυσικές τους οσμές και έχουν αποκτήσει εκ νέου αρώματα μέσω συνθετικών ουσιών. «Υπάρχει ένα ανοιχτό ερώτημα σχετικά με το πώς η εξάπλωση αυτών των συνθετικών αρωμάτων στην καθημερινότητά μας επηρεάζει την ικανότητά μας να διακρίνουμε διαφορετικές μυρωδιές», προσθέτει.

Ο ίδιος τονίζει ότι υπάρχει ανάγκη για εκπαίδευση στην όσφρηση: «Θα ήθελα πολύ έναν κόσμο όπου, στο δημοτικό και το γυμνάσιο, οι άνθρωποι θα μάθαιναν να χρησιμοποιούν την όσφρησή τους».

Πώς θα εκπαιδεύσουμε τα παιδιά μας στην όσφρηση

Σύμφωνα με τον Tullett, δεν χρειάζεται να περιμένουμε από το σχολείο να αναλάβει αυτό το έργο. Είναι και στο δικό μας χέρι να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά στην όσφρηση, ενθαρρύνοντάς τα π.χ. να μυρίζουν περισσότερα πράγματα. «Όσο περισσότερα μυρίζουμε, τόσο διευρύνουμε το λεξιλόγιο μέσω του οποίου μπορούμε να περιγράψουμε άλλα πράγματα», λέει χαρακτηριστικά.

Ως παράδειγμα, αναφέρει την τακτική των σομελιέ: «Πηγαίνουν σε αγορές, περιφέρονται και μυρίζουν τα πάντα. Με αυτόν τον τρόπο, διευρύνουν το φάσμα των σημείων αναφοράς τους. Έτσι, αποκτούν τη δυνατότητα να κάνουν συγκρίσεις και αντιπαραβολές, καθώς και να αναλογίζονται τις ομοιότητες μεταξύ διαφορετικών οσμών».

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Η ενασχόληση με τις οσμές μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας –για παράδειγμα, το γιατί βρίσκουμε ορισμένες μυρωδιές καθησυχαστικές– και να μας δώσει χρήσιμες πληροφορίες για τον κόσμο.

«Ένα κλασικό παράδειγμα εδώ είναι η ασφάλεια και η βιωσιμότητα των τροφίμων: το να μυρίζουμε ένα προϊόν για να διαπιστώσουμε αν είναι φρέσκο ​​ή αν πρέπει να το πετάξουμε, αντί να βασιζόμαστε αποκλειστικά στην ημερομηνία λήξης», σημειώνει.

Τα οφέλη της καλής όσφρησης δεν σταματούν εκεί: «Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι οι οσμές και η ικανότητά μας να τις απολαμβάνουμε συνδέονται άρρηκτα με την αίσθηση της ευεξίας μας, και ότι όσοι υποφέρουν από κάποια μορφή απώλειας της όσφρησης συχνά βιώνουν κατάθλιψη, άγχος και διάφορα άλλα συμπτώματα».

Εξάλλου, για τους περισσότερους ανθρώπους πολλές οσμές παίζουν καθοριστικό ρόλο στη ζωή τους, αφού συνδέονται με έντονες αναμνήσεις. «Απλώς πολλοί δεν διαθέτουν το κατάλληλο λεξιλόγιο ή δεν νιώθουν αρκετή αυτοπεποίθηση ώστε να μιλήσουν γι' αυτό», είπε.

ΤΟ ΝΑ ΑΠΟΚΤΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΟΣΦΡΗΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙ ΤΗΝ ΕΥΕΞΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΝ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΓΥΡΩ ΤΟΥΣ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μυρωδιές του παρελθόντος ήταν πιο έντονες – πιο ωραίες ή πιο άσχημες. Ήταν απλά διαφορετικές. Και πρέπει να αντιληφθούμε τι σημαίνει αυτό, γιατί η διαφορετικότητα στις οσμές χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα ως αφορμή για κοινωνικά σχόλια ή διακρίσεις: π.χ. ιδιοκτήτες ακινήτων συχνά αρνούνται να τα νοικιάσουν σε άτομα συγκεκριμένων εθνοτήτων, λόγω αντιλήψεων για τις μυρωδιές του φαγητού.

Έχει επίσης νόημα να γνωρίζουμε γιατί θεωρούμε μια μυρωδιά ευχάριστη ή όχι, πώς προέκυψαν αυτοί οι συνειρμοί και πώς μπορεί να εκλαμβάνουν την ίδια μυρωδιά οι άλλοι. «Θα πρέπει να έχουμε μεγαλύτερη επίγνωση της στάσης μας απέναντι στις οσμές, αλλά και να δείχνουμε περισσότερη ενσυναίσθηση για τις οσφρητικές προτιμήσεις των άλλων. Αντί να χρησιμοποιούμε ενστικτωδώς τη μυρωδιά για να υψώνουμε διαχωριστικές γραμμές, μια προσεκτική εισπνοή μπορεί να μας βοηθήσει να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους γύρω μας», καταλήγει ο Tullett.

Όσο για τις οσμές που πιστεύει ότι θα ταυτίσουν τα σημερινά παιδιά με τα παιδικά τους χρόνια; «Η μυρωδιά του αντισηπτικού, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της καύσης ξύλων, αν και αυτή αντί να παραπέμπει σε αίσθημα νοσταλγίας και θαλπωρής, θα φέρνει στον νου πυρκαγιές και ίσως προκαλεί φόβο».