ΠΟΙΑ ΚΕΦΑΛΙΑ ΠΡΟΤΙΜΟΥΝ ΟΙ ΨΕΙΡΕΣ;

Ισχύει το ότι οι ψείρες προτιμούν τα άλουστα και τα μακριά μαλλιά; Και τι μπορείς να κάνεις για να τις απομακρύνεις από το κεφάλι του παιδιού σου;

Άρχισε η σχολική χρονιά και μαζί της η… νέα αγωνιστική περίοδος για τους γονείς, που καλούνται να κάνουν τους ζογκλέρ, προσπαθώντας να χωρέσουν όλες τις υποχρεώσεις στις 24 ώρες της μέρας. Ξέρεις, ωστόσο, τι άλλο ξεκίνησε με τη νέα σχολική χρονιά; Η περίοδος των ψειρών!

Δεν είναι τυχαίο ότι στις ΗΠΑ ο Σεπτέμβριος έχει καθιερωθεί ως «Εθνικός Μήνας Πρόληψης των Ψειρών». Σύμφωνα με τα εκεί Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, κάθε χρόνο καταγράφονται έως και 12 εκατ. περιστατικά προσβολής από ψείρες σε παιδιά ηλικίας 3 έως 11 ετών.

Όσο για το πότε εμφανίζονται συχνότερα; Στα τέλη του καλοκαιριού και στις αρχές του φθινοπώρου, όταν τα παιδιά επιστρέφουν στα σχολεία και ξεκινούν πάλι τις δραστηριότητες που συνεπάγονται σωματική επαφή.

Τι είναι οι ψείρες της κεφαλής;

Η επιστημονική ονομασία των ψειρών της κεφαλής είναι Pediculus humanus capitis. Όπως αναφέρει η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, πρόκειται για μικροσκοπικά, άπτερα έντομα που τρέφονται με ανθρώπινο αίμα και εντοπίζονται κυρίως στα μαλλιά, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστούν και στα φρύδια ή τις βλεφαρίδες.

Δεν μεταδίδουν ασθένειες, αλλά μπορούν να προκαλέσουν έντονη δυσφορία και φαγούρα, η οποία ενδέχεται να διαταράξει ακόμη και τον ύπνο.

Στο ενήλικο στάδιο,  οι ψείρες έχουν περίπου το μέγεθος ενός σπόρου σουσαμιού και το χρώμα τους κυμαίνεται από καφέ έως γκριζωπό λευκό. Καθώς δεν έχουν φτερά, δεν πετούν ούτε πηδούν, αλλά σέρνονται από τη μία τρίχα στην άλλη.

Η μετάδοσή τους γίνεται κυρίως μέσω της επαφής κεφάλι με κεφάλι, αλλά και μέσω αντικειμένων που έρχονται σε επαφή με τα μαλλιά, όπως χτένες, καπέλα, κράνη και μαξιλαροθήκες. Σημείωσε ότι οι ψείρες δεν επιβιώνουν για περισσότερο από μία μέρα μακριά από το κεφάλι μας. Επιπλέον, οι κόνιδες δεν μπορούν να εκκολαφθούν σε θερμοκρασίες χαμηλότερες από εκείνες που επικρατούν σε αυτό.

Αξίζει, επίσης, να διευκρινιστεί ότι τα κατοικίδια ζώα δεν προσβάλλονται από τις ανθρώπινες ψείρες, ούτε συμβάλλουν στη μετάδοσή τους.

iStock

Πώς «δημιουργούνται» οι ψείρες;

Όπως και τα υπόλοιπα έντομα. Μέσω της αναπαραγωγής τους. Συγκεκριμένα, όταν μια γονιμοποιημένη θηλυκή ψείρα φτάσει σε ένα νέο κεφάλι, αρχίζει να τρέφεται με αίμα και να γεννά αβγά, τα οποία προσκολλώνται στις τρίχες, κοντά στο κεφάλι. Μέσα σε 7 έως 10 μέρες, τα αβγά εκκολάπτονται και απελευθερώνουν τις νύμφες, οι οποίες χρειάζονται περίπου 9 έως 12 μέρες για να ενηλικιωθούν και να αρχίσουν με τη σειρά τους να αναπαράγονται.

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι οι ψείρες της κεφαλής διαφέρουν από τις ψείρες του σώματος και της ηβικής περιοχής. Πρόκειται για τρία διαφορετικά είδη, τα οποία έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό ότι τρέφονται αποκλειστικά με ανθρώπινο αίμα.

Ο μύθος της κακής προσωπικής υγιεινής

Έχει επικρατήσει η λανθασμένη αντίληψη ότι οι ψείρες συνδέονται άμεσα με την ανεπαρκή προσωπική υγιεινή. Η πεποίθηση αυτή έχει ιστορικές ρίζες, καθώς εμφανίζονταν συχνά με συνθήκες υπερπληθυσμού, φτώχειας και πολέμου, όπου η στενή επαφή μεταξύ των ανθρώπων ήταν συχνή και οι συνθήκες υγιεινής περιορισμένες.

Δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν τη σύνδεση αυτή ούτε το ότι οι ψείρες προτιμούν τα μακριά ή τα άλουστα μαλλιά. Αυτό που χρειάζονται είναι ένα ανθρώπινο κεφάλι με μαλλιά, όπου μπορούν να τραφούν και να αναπαραχθούν.

Η μετάδοσή τους γίνεται κυρίως μέσω της επαφής κεφάλι με κεφάλι, κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, της αγκαλιάς ή του ύπνου σε κοντινή απόσταση. Γι' αυτό και τα παιδιά σχολικής ηλικίας είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα.

iStock

Πώς αντιμετωπίζονται οι ψείρες;

Όσοι έχουν αντιμετωπίσει στο παρελθόν τις ψείρες γνωρίζουν τα πρώτα σημάδια. Αν, ωστόσο, δεν υπάρχει προηγούμενη εμπειρία, καλό είναι να παρατηρείς αν το παιδί σου ξύνει συχνά το κεφάλι του, ιδιαίτερα πίσω από τα αυτιά ή στον αυχένα. Ορισμένα παιδιά αναφέρουν, επίσης, ένα αίσθημα γαργαλήματος ή την εντύπωση ότι κάτι κινείται μέσα στα μαλλιά τους.

Υπάρχει, μάλιστα, το ενδεχόμενο να έχουν ψείρες χωρίς να εμφανίζουν συμπτώματα για 4 έως 6 εβδομάδες. Γι' αυτό είναι χρήσιμο να ελέγχεις τακτικά το κεφάλι του παιδιού, κάτω από έντονο φωτισμό. Ένας μεγεθυντικός φακός ή μια ειδική χτένα για ψείρες θα σε διευκολύνουν.

Ειδικά σαμπουάν

Για την αντιμετώπιση της προσβολής, οι ειδικοί συστήνουν ειδικά σαμπουάν, λοσιόν και σπρέι, τα οποία διατίθενται στα φαρμακεία χωρίς ιατρική συνταγή. Ορισμένα προϊόντα περιέχουν διμεθικόνη, μια ουσία που δρα μηχανικά κατά των ψειρών και δεν συνδέεται με την ανάπτυξη αντοχής.

Αν, μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, εξακολουθούν να εντοπίζονται ζωντανές ψείρες, φρόντισε να συμβουλευτείς έναν επαγγελματία υγείας, καθώς μπορεί να χρειάζεται διαφορετική ή πιο αποτελεσματική αγωγή.

iStock

Χρήση ειδικής χτένας

Μια εναλλακτική μέθοδος αντιμετώπισης είναι η μηχανική απομάκρυνση των ψειρών με ειδική χτένα με πυκνά δόντια. Η διαδικασία γίνεται σε νωπά, μαλακά μαλλιά, χωρισμένα σε μικρές τούφες, με τη χτένα να περνά από τη ρίζα ως τις άκρες. Μετά από κάθε πέρασμα, καθαρίζεις τη χτένα με ένα χαρτομάντιλο, ώστε να απομακρύνεις τις ψείρες και τις κόνιδες. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται κάθε 2 έως 3 μέρες, για διάστημα 2 έως 3 εβδομάδων. Μετά από κάθε χρήση, η χτένα πρέπει να καθαρίζεται σχολαστικά με ζεστό νερό.

Παράλληλα, συνιστάται το πλύσιμο και το στέγνωμα των λευκών ειδών και των ρούχων που φορούσε το παιδί τις δύο μέρες πριν από την έναρξη της θεραπείας σε υψηλή θερμοκρασία.

Αν υπάρχουν αντικείμενα που δεν μπορούν να πλυθούν, μπορείς να τα τοποθετήσεις σε καλά κλεισμένη πλαστική σακούλα για δύο εβδομάδες.