ΠΩΣ ΟΙ ΤΣΕΠΕΣ ΕΓΙΝΑΝ ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

Οι τσέπες στα γυναικεία ρούχα δεν είναι λεπτομέρεια, αλλά ζήτημα λειτουργικότητας και ισότητας. Τι λέει η ιστορία και γιατί μας αφορούν ακόμη.

Πόσες φορές έχουμε πει ή έχουμε ακούσει με ενθουσιασμό την ατάκα «αυτή η φούστα έχει τσέπες»; Μπορεί για κάποιους η έλλειψη τσεπών στα ρούχα των γυναικών να μοιάζει με ασήμαντη λεπτομέρεια, αλλά για πολλές από εμάς είναι λόγος να αφήσουμε πίσω στην κρεμάστρα το τζιν παντελόνι ή το σακάκι που σκοπεύαμε να αγοράσουμε. Μάλιστα, έρευνα της YouGov στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2020 διαπίστωσε ότι 4 στις 10 γυναίκες είχαν αφήσει ένα ρούχο στο ράφι μόλις κατάλαβαν ότι δεν είχε τσέπες.

Ακόμα κι όταν υπάρχουν, πολλές φορές οι τσέπες είναι μικρότερες από εκείνες των ανδρικών ρούχων. Ή δεν είναι παρά μια ψευδαίσθηση, αφού είναι μόνο για εφέ και όχι λειτουργικές.

Έρευνα του 2018, που ανέλυσε 80 ζευγάρια τζιν από 20 δημοφιλείς μάρκες (40 ανδρικά και 40 γυναικεία), όλα στο ίδιο μέγεθος μέσης (32 ίντσες), έδειξε ότι, κατά μέσο όρο, οι μπροστινές τσέπες των γυναικείων τζιν ήταν 48% μικρότερες και 6,5% στενότερες από τις ανδρικές. Επιπλέον, κατέγραψε σημαντικές διαφορές ως προς τη χρηστικότητα. Περίπου το 40% των μπροστινών τσεπών των γυναικείων τζιν χωρούσαν ένα κοινό smartphone, έναντι σχεδόν του 100% των ανδρικών, ενώ πολύ λιγότερες χωρούσαν ένα μικρό πορτοφόλι ή ακόμη και το χέρι μιας γυναίκας πέρα από τις αρθρώσεις των δακτύλων (5–10% έναντι 100% για τα ανδρικά).

Δεν είναι μάλλον τυχαίο ότι στα κοινωνικά δίκτυα κυκλοφορούν hashtags όπως #pocketequality, #wewantpockets και #pocketsforwomen, ενώ δεκάδες είναι τα βίντεο με γυναίκες που δοκιμάζουν να κρατήσουν στα χέρια τους όσα περισσότερα αντικείμενα μπορούν, το λεγόμενο «claw grip».

AP Photo/Abraham Caro Marin

Η ανισότητα στις τσέπες είναι ένα ζήτημα με ρίζες στη μακρά ιστορία της έμφυλης ανισότητας και στη λογική ότι οι γυναίκες θέλουν ή οφείλουν να δίνουν προτεραιότητα στην καλή εμφάνιση και όχι στη λειτουργικότητα. Αν αναζητήσει κανείς στο διαδίκτυο τη φράση Why we oppose pockets for women, θα βρει τη σατιρική δημοσίευση της Alice Duer Miller στην εφημερίδα New York Tribune το 1914:

Γιατί αντιτιθέμεθα στις τσέπες για γυναίκες

• Επειδή οι τσέπες δεν είναι φυσικό δικαίωμα.
• Επειδή η μεγάλη πλειοψηφία των γυναικών δεν θέλει τσέπες. Αν τις ήθελαν, θα τις είχαν.
• Επειδή όποτε οι γυναίκες είχαν τσέπες, δεν τις χρησιμοποιούσαν.
• Επειδή θεωρείται δεδομένο ότι οι γυναίκες μεταφέρουν αρκετά πράγματα και χωρίς την προσθήκη τσεπών.
• Επειδή θα δημιουργούσε διαφωνίες μεταξύ συζύγων ως προς το ποιος θα έπρεπε να γεμίζει τις τσέπες.
• Επειδή θα κατέστρεφε την ιπποτισμό του άντρα προς τη γυναίκα, αν δεν χρειαζόταν να μεταφέρει όλα τα πράγματά της στις δικές του τσέπες.
• Επειδή οι άντρες είναι άντρες και οι γυναίκες είναι γυναίκες. «Δεν πρέπει να αντιβαίνουμε στη φύση».
• Επειδή οι τσέπες έχουν χρησιμοποιηθεί από τους άντρες για να μεταφέρουν καπνό, πίπες, φιάλες ουίσκι, τσίχλες και ενοχοποιητικές επιστολές. Δεν βλέπουμε κανέναν λόγο να υποθέσουμε ότι οι γυναίκες θα τις χρησιμοποιούσαν με μεγαλύτερη σύνεση.

«Οι τσέπες έχουν γίνει ένα συμβολικό και ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο κομμάτι της ανδρικής και γυναικείας ενδυμασίας», λέει η Caroline Stevenson, διευθύντρια του προγράμματος Πολιτισμικών και Ιστορικών Σπουδών στο University of the Arts London.

ΟΛΑ ΟΣΑ ΧΩΡΟΥΣΑΝ ΣΕ ΜΙΑ ΤΣΕΠΗ ΣΥΜΒΟΛΙΖΑΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΥΠΟΤΙΘΕΤΑΙ ΔΕΝ ΑΦΟΡΟΥΣΑΝ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ: ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ, ΕΞΟΥΣΙΑ, ΙΔΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑ.

Οι τσέπες έχουν τη δική τους ιστορία

«Τον 16ο και 17ο αιώνα, οι γυναίκες είχαν πράγματι ένα είδος τσέπης», λέει η Stevenson. «Είχαν τσέπες που δένονταν γύρω από το σώμα και βρίσκονταν κάτω από τις φούστες, οι οποίες είχαν ανοίγματα στα πλάγια ώστε να μπορεί κανείς να τις φτάσει». Αυτές οι τσέπες ήταν συχνά πλούσια διακοσμημένες και χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση αντικειμένων όπως κλειδιά, χρήματα, μαντήλια και σετ ραπτικής, αλλά και πολύτιμων αντικειμένων, όπως ρολόγια, ταμπακιέρες και φιαλίδια αρωμάτων.

«Συμβόλιζαν την αίσθηση αυτονομίας», εξηγεί η Stevenson. «Όμως εξαφανίστηκαν στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα». Καθώς οι τσέπες εξαφανίζονταν, εξαφανιζόταν και η αυτονομία. «Αν ως γυναίκα δεν μπορείς να πάρεις τα πολύτιμα αντικείμενά σου στον δημόσιο χώρο, γίνεσαι πιο ευάλωτη και εξαρτημένη από άντρες ή υπηρέτες». Όλα όσα χωρούσαν σε μια τσέπη συμβόλιζαν πράγματα που υποτίθεται ότι δεν αφορούσαν τις γυναίκες: ιδιοκτησία, εξουσία, ιδιωτικότητα. Κάποιες άρχισαν να κρατούν μικρές τσάντες. «Κι αυτό ήταν κάτι που σε έκανε επίσης πιο ευάλωτη, γιατί σήμαινε ότι δεν μπορούσες πραγματικά να χρησιμοποιείς τα χέρια σου».

iStock

Η έλλειψη τσεπών αναδείχθηκε ως πολιτικό ζήτημα στις αρχές του 20ού αιώνα. «Οι σουφραζέτες διεκδικούσαν το δικαίωμα ψήφου για τις γυναίκες, αλλά και τσέπες», λέει η Stevenson. Σατιρικά σκίτσα της εποχής τις κορόιδευαν που έχωναν τα χέρια τους σε μεγάλες τσέπες, όπως οι άντρες. «Είναι ενδιαφέρον ότι η τσέπη έγινε ένας από τους συμβολικούς τρόπους με τους οποίους εκφράστηκε η αντίδραση στην επιθυμία μιας γυναίκας για ανεξαρτησία και ελευθερία», λέει η Elizabeth Evitts Dickinson, βιογράφος της Αμερικανίδας σχεδιάστριας μόδας Claire McCardell.

«Η McCardell είχε μια θεμελιώδη πεποίθηση ότι τα ρούχα πρέπει να είναι όμορφα, πρακτικά και άνετα», σημειώνει η Dickinson. «Αυτό που ήταν καθοριστικό με τη McCardell είναι ότι υπήρξε από τις πρώτες που ένωσαν τον υψηλό σχεδιασμό με τη μαζική παραγωγή».

Κερδίζοντας ελευθερία κινήσεων

Η θρυλική αρχισυντάκτρια του Harper’s Bazaar, Diana Vreeland, είχε ζητήσει από τη McCardell να σχεδιάσει ένα φόρεμα για τις γυναίκες κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με αποτέλεσμα το εμβληματικό «pop-over», ένα απλό κρουαζέ φόρεμα με μεγάλη τσέπη. Ωστόσο, οι προσπάθειες της McCardell να προσφέρει στις γυναίκες μόδα που ταίριαζε στη ζωή και τις φιλοδοξίες τους σύντομα παραμερίστηκαν. Μετά το τέλος του πολέμου, ο Dior προώθησε στενές μέσες και φουσκωτές φούστες, που παρέπεμπαν σε μια πιο παραδοσιακή ιδέα της θηλυκότητας. Με άλλα λόγια, η φαντασία υπερίσχυσε της πρακτικότητας.

Η Έμμα Στόουν στο «SNL50: The Anniversary Special», Rockefeller Plaza, Νέα Υόρκη. Evan Agostini/Invision/AP

«Έχουμε απομακρυνθεί από την εποχή που οι γυναίκες ήταν οι κυρίαρχες σχεδιάστριες ρούχων», λέει η Dickinson. «Έτσι, απομακρυνόμαστε από τη γυναικεία οπτική. Η μόδα γίνεται ξανά κάτι που αφορά τη γυναίκα ως αντικείμενο που φορά ρούχα, όχι ως αυτόνομο άτομο που κινείται στον κόσμο με όρους που βγάζουν νόημα για τη ζωή της». Η πρακτικότητα δεν αποτελεί προτεραιότητα, τουλάχιστον στην υψηλή μόδα.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Αν θέλουμε να δούμε περισσότερες τσέπες στα ρούχα μας, έχουμε κι εμείς ρόλο να παίξουμε. Ο μόνος τρόπος για να καταλάβουν τα brands τι θέλουμε είναι να σταματήσουμε να αγοράζουμε ρούχα χωρίς τσέπες και να μιλάμε για αυτό στα social media. Μπορούμε, επίσης, να ζητάμε από τα αγαπημένα μας brands να προσθέσουν τσέπες στα ρούχα μας.