ΠΟΤΕ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΛΟ ΤΑ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΟΧΙ

Κατοικίδια και παιδιά: μια σχέση τρυφερή όσο και περίπλοκη. Αν και ξέρουμε τα οφέλη της, δεν γνωρίζουμε τις επιπτώσεις της στην ψυχική υγεία. Ισπανοί ερευνητές προσπάθησαν να βγάλουν συμπεράσματα και διαπίστωσαν ότι η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη. Ο πραγματικός αντίκτυπος εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, ενώ ορισμένα ζώα μπορεί ακόμη και να βλάψουν την παιδική ψυχολογία.

Αν τυχαίνει να μεγαλώνεις παιδί χωρίς κατοικίδιο, θα σου έχει συμβεί κατά πάσα πιθανότητα. Εκεί γύρω στην ηλικία των 5-6 ετών το παιδί, ειδικά αν είναι μοναχοπαίδι, αρχίζει να ζητάει ένα κατοικίδιο. Συνήθως προτιμάει σκύλο ή γάτα, αλλά το θέμα είναι ότι δεν τα προτιμάς εσύ...

Έχω δει πολλές οικογένειες, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μου, να αντιμετωπίζουν το ίδιο φλέγον ζήτημα. Και επειδή η γάτα και ο σκύλος απαιτούν έξτρα φροντίδα, καθαριότητα και δέσμευση που θα επωμιστούν τελικά οι γονείς (έτσι σκέφτονται οι περισσότεροι), ξεκινάμε από τα πιο απλά.

Θες ψάρι; Χελωνάκι; Καναρίνι; Αρχίζουν οι διαπραγματεύσεις... Τα ψαράκια συνήθως ζουν λίγο, οπότε περνάμε στην επόμενη πίστα, ειδικά αν οι φίλοι του παιδιού σου έχουν κατοικίδιο. Θες χάμστερ; Κουνελάκι; Ινδικό χοιρίδιο; Όσο μεγαλώνει το παιδί, τόσο μεγαλώνουν και οι ανάγκες του: «Όχι, θέλω ένα ζωάκι να παίζουμε και να το αγκαλιάζω».

Πώς ωφελούν τα κατοικίδια τα παιδιά;

Το παιδί φαντάζεται ένα ζωντανό λούτρινο παιχνίδι, που θα μπορεί κυριολεκτικά να κάνει ό,τι θέλει, όποτε θέλει. Εσύ θες να χαρίσεις στο παιδί σου μια συντροφιά, μαζί με την ευκαιρία να γίνει πιο υπεύθυνο, να αποκτήσει ενσυναίσθηση και να μάθει ότι όχι, δεν υπάρχει κανένα ζωντανό πλάσμα πάνω σ' αυτόν τον πλανήτη που να μπορεί να το κάνει ό,τι θέλει, όποτε το θέλει (και ούτε θα έπρεπε).

Unsplash Alexandr Popadin

Σ' αυτό το σημείο υπεισέρχονται οι απόψεις των ειδικών, τις οποίες διαβάζεις με προσοχή και ενδιαφέρον. Τα κατοικίδια, σου λένε, βοηθούν το παιδί να αναπτύξει ορισμένα θετικά χαρακτηριστικά, όπως ο σεβασμός των ορίων, η αυτοπεποίθηση, η συναισθηματική ασφάλεια, η παρατηρητικότητα, η ενσυναίσθηση και το μαθαίνουν να αναλαμβάνει ευθύνες, να διαχειρίζεται την απώλεια και να έχει υπομονή. Σε ένα μοναχοπαίδι δε, που του λείπει η συντροφικότητα, το κέρδος είναι ακόμη μεγαλύτερο.

ΟΤΑΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΖΗΤΑΕΙ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΟ, ΦΑΝΤΑΖΕΤΑΙ ΕΝΑ ΖΩΝΤΑΝΟ ΛΟΥΤΡΙΝΟ ΠΟΥ ΘΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ Ο,ΤΙ ΘΕΛΕΙ, ΟΠΟΤΕ ΤΟ ΘΕΛΕΙ.

Ψυχική υγεία και κατοικίδια: Τι έδειξε νέα μελέτη

Πέρα από αυτά τα οφέλη, πώς επηρεάζει η ζωή δίπλα σε ένα ζώο την ψυχική υγεία των παιδιών; Οι επιστήμονες θέλησαν να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, εξετάζοντας ζητήματα που κατηγοριοποιούνται είτε ως εσωτερίκευση (όπως η κατάθλιψη, το άγχος και τα σχετικά σωματικά συμπτώματα) είτε ως εξωτερίκευση (συμπεριφορά και σχέση ενός παιδιού με το περιβάλλον του: επιθετικότητα, παραβίαση κανόνων κ.λπ.).

Στην Ισπανία, όπου περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά έχουν ένα ή περισσότερα κατοικίδια, η Dr. Marisa Estarlich και η ομάδα του προγράμματος INMA από το Πανεπιστήμιο της Βαλένθια (Ίδρυμα Fisabio, CIBERESP) αποφάσισαν να κάνουν μια συστηματική μελέτη για να πάρουν ξεκάθαρες απαντήσεις. Παρακολούθησαν 1.900 οικογένειες με ζώα, από την περίοδο της εγκυμοσύνης έως την ηλικία των 6-7 ετών, μέσω ερωτηματολογίων, περιβαλλοντικών μετρήσεων και κλινικών δοκιμών.

iStock

Από αυτούς, το 52,3% έχει ή είχε ένα ή περισσότερα κατοικίδια. Το 19,1% ζούσε ή είχε ζήσει με σκύλους, το 8,7% με γάτες, το 14,8% με πουλιά και το 28,6% με άλλα ζώα όπως χάμστερ, κουνέλια, χελώνες ή ψάρια. Και ξέρεις τι βρήκαν; Ότι τα παιδιά που δεν είχαν ποτέ κατοικίδιο εμφάνισαν τις πιο θετικές βαθμολογίες στην κλίμακα της ψυχικής υγείας!

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι η κατοχή γάτας σε ηλικία 4-5 ετών συσχετίστηκε με περισσότερα προβλήματα ψυχικής υγείας. Η συστηματική συνύπαρξη με άλλα ζώα –όπως χάμστερ, κουνέλια, χελώνες ή ψάρια– σε όλη την προσχολική ηλικία φάνηκε να έχει προστατευτική επίδραση τόσο στα αγόρια όσο και στα κορίτσια.

ΨΑΡΙΑ, ΧΕΛΩΝΕΣ ΚΑΙ ΧΑΜΣΤΕΡ ΣΕ ΣΥΝΕΧΗ ΒΑΣΗ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ, ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΠΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ.

Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα;

Στα πρώτα χρόνια της ζωής, οι συναισθηματικοί δεσμοί μπορεί να μην έχουν διαμορφωθεί πλήρως. Επομένως, η παρουσία σκύλων ή πτηνών μπορεί να μην έχει σημαντική επίδραση στην ψυχική υγεία.

Στην περίπτωση των γατών, ο τρόπος αλληλεπίδρασής τους με τους ανθρώπους θα μπορούσε να εξηγήσει τα αποτελέσματα που παρατηρούνται. Είναι πιο ανεξάρτητα ζώα, γεγονός που περιορίζει το συναισθηματικό δέσιμο.

Επιπλέον, η τοξοπλάσμωση είναι πιο συχνή στις γάτες παρά σε άλλα ζώα. Αυτή η μόλυνση – προκαλείται από το παράσιτο Toxoplasma gondii που μπορεί να μεταδοθεί στον άνθρωπο – συνδέεται με προβλήματα συμπεριφοράς, καθώς και με σοβαρές ψυχικές διαταραχές όπως η διπολική διαταραχή και η σχιζοφρένεια.

Η ύπαρξη ψαριών, χελωνών και χάμστερ σε συνεχή βάση φαίνεται να προστατεύει τα παιδιά από προβλήματα ψυχικής υγείας. Αυτά τα κατοικίδια συσχετίζονται με σταθερή και εύκολη επαφή και βοηθούν τα παιδιά να μάθουν την υπευθυνότητα, την ενσυναίσθηση και τον αυτοέλεγχο.

iStock

Η μελέτη δεν συσχέτισε ξεκάθαρα την παρουσία ορισμένων κατοικίδιων, όπως οι σκύλοι και τα πουλιά, με οφέλη ή βλάβες στην ψυχική υγεία των παιδιών. Αυτό θα μπορούσε να οφείλεται στο γεγονός ότι η εργασία επικεντρώθηκε στην έκθεση σε κατοικίδια ζώα σε πολύ πρώιμη ηλικία, οπότε απαιτούνται περαιτέρω μελέτες που επικεντρώνονται σε μεγαλύτερα παιδιά.

Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΚΥΛΟ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΠΕΡΙΠΛΟΚΗ ΑΠ' ΟΣΟ ΠΙΣΤΕΥΟΤΑΝ ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΝΑΙ ΑΝΕΠΑΡΚΗ.

Οι σταθεροί δεσμοί είναι καλύτεροι

Επιπλέον, τα παιδιά που ζούσαν με ζώα όπως χάμστερ, κουνέλια, ψάρια ή χελώνες σε τακτική βάση πέτυχαν καλύτερα αποτελέσματα από εκείνα που τα είχαν μόνο κατά διαστήματα. Αυτό υποδηλώνει ότι μια συνεχής σύνδεση μπορεί να είναι πιο ωφέλιμη από τη σποραδική έκθεση.

Τα παιδιά που είχαν σκύλο για μεγάλο χρονικό διάστημα παρουσίασαν ελαφρώς καλύτερα αποτελέσματα σε ορισμένους δείκτες, αλλά η σχέση είναι πιο περίπλοκη από όσο πιστεύαμε παλαιότερα.

Αν θα θέλαμε λοιπόν να συνοψίσουμε τα πορίσματα της έρευνας, θα λέγαμε ότι:

• Η απλή παρουσία ενός κατοικίδιου δεν εγγυάται καλύτερη ψυχική υγεία.
• Ο τύπος του ζώου (π.χ. σκύλοι έναντι άλλων ζώων) και η διάρκεια του δεσμού (πόσα χρόνια το παιδί είχε το ζώο) παίζουν καθοριστικό ρόλο.
• Ενώ η συμβίωση με ένα κατοικίδιο μπορεί να προάγει την υπευθυνότητα, την ενσυναίσθηση και τη συναισθηματική αυτορρύθμιση, ο πραγματικός αντίκτυπός του εξαρτάται από παράγοντες όπως η φύση του δεσμού, η ηλικία και το στυλ ανατροφής.