ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η «GEN ALPHA MELODY» ΠΟΥ ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ ΣΕ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ΠΟΠ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Από το 2010 και μετά, εκατοντάδες pop τραγούδια ακολουθούν σχεδόν το ίδιο μουσικό μοτίβο. Τι σημαίνει αυτό για τη Gen Alpha, που αποτελεί το βασικό κοινό αυτής της μουσικής;

Ποια είναι η σχέση σου με την pop μουσική; Όπως μαρτυρά το όνομα (pop=popular, δηλαδή δημοφιλής), πρόκειται γι' αυτό το είδος σύγχρονης εμπορικής μουσικής που δημιουργείται για να προσφέρει διασκέδαση στο ευρύ κοινό, που παίζεται συχνά στο ραδιόφωνο, άρα καταναλώνεται κάπως παθητικά από το κοινό, και έχει ως χαρακτηριστικό τις «κολλητικές» μελωδίες που μένουν εύκολα στο μυαλό.

Πρόκειται επίσης για ένα είδος που οι ίδιοι οι μουσικοί γενικά δεν «εκτιμούν» ιδιαίτερα, θεωρώντας πως δεν προβάλλει τόσο την τέχνη όσο τα πρόσωπα, τους τραγουδιστές, και πως η παραγωγή της γίνεται τόσο μαζικά, που το τελικό «προϊόν» καταλήγει να είναι ομογενοποιημένο και κάπως… άνευρο.

Με απλά λόγια, τα pop τραγούδια μοιάζουν αρκετά μεταξύ τους, αφού «πατούν» σε έναν συγκεκριμένο ρυθμό ή σε 4 ίδιες κάθε φορά νότες. Ωστόσο, φαίνεται πως η σύγχρονη pop μουσική, αυτή με την οποία μεγαλώνει σήμερα η Gen Alpha, έχει ακόμα πιο έντονη αυτήν την ομογενοποίηση. Σε βαθμό εντυπωσιακό.

Αυτό λέει ο Δανός μουσικός Carl Martin, ο οποίος εντόπισε ένα επαναλαμβανόμενο μελωδικό μοτίβο που βασίζεται σε τέσσερις βασικές νότες στην παγκόσμια pop μουσική και το ονόμασε «μελωδία της Gen Alpha». Δημοσίευσε, λοιπόν, ένα βίντεο που από τον περασμένο Μάιο έχει 4 εκατομμύρια προβολές στο YouTube, στο οποίο αναδεικνύει την εντυπωσιακά συχνή εμφάνιση του ίδιου μελωδικού μοτίβου σε δεκάδες –ανεξάρτητα μεταξύ τους– τραγούδια και επιχειρεί να εξηγήσει γιατί η συγκεκριμένη μελωδία εμφανίζεται τόσο συχνά και ποια συναισθήματα μπορεί να προκαλεί στους ακροατές.

Τι είναι η Gen Alpha Melody;

Το 2019 ο Martin, ο οποίος είναι μουσικός και φοιτητής μουσικολογίας, πίστευε ότι είχε γράψει μια υπέροχη μελωδία. Βάσει αυτής συνέθεσε ένα τραγούδι που «πατούσε» σε 4 νότες, οι οποίες του ταίριαζαν πολύ. Ήταν, όπως είπε, ένας απλός ρυθμός που ανεβαίνει, κατεβαίνει και μετά ανεβαίνει ξανά, χωρίς ποτέ να ηρεμεί πριν επιστρέψει εκεί που ξεκίνησε. Έστειλε τη μελωδία σε διάφορες δισκογραφικές περιμένοντας να τον καλέσουν άμεσα, όμως δεν έγινε τίποτα τέτοιο.

iStock

Τα χρόνια πέρασαν, τελείωσε τις σπουδές του, ενώ είχε αρχίσει να ακούει τις τέσσερις αυτές νότες σε όλο και περισσότερα τραγούδια: Τις πρόσεξε πρώτη φορά με το «Αpt.» των Rosé και Bruno Mars που έκανε μεγάλη επιτυχία το 2024, στη συνέχεια σε τραγούδια της K-pop, της αμερικανικής pop, σε χορευτική μουσική, σε indie δίσκους και σε άλλα τραγούδια που έκαναν επιτυχία σε όλο τον κόσμο. «Δεν ήταν απλά μια εξέλιξη συγχορδιών. Ήταν μια ακριβής μελωδία που αντιγραφόταν από το ένα τραγούδι στο άλλο», είπε ο ίδιος χαρακτηριστικά μιλώντας στην Washington Post.

Άρχισε να διερευνά το θέμα για μήνες ακούγοντας εκατοντάδες τραγούδια από όλο τον κόσμο και κατέγραψε περίπου 500 με παρόμοια μελωδία, εκ των οποίων στα 72 αυτή ήταν σχεδόν πανομοιότυπη. Και, καθώς τα τραγούδια αυτά κυκλοφόρησαν από το 2010 και μετά, την ονόμασε «μελωδία της Gen Alpha».

H GEN ALPHA MELODY ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΑ ΚΥΚΛΙΚΗ, ΠΑΡΑ ΘΥΜΙΖΕΙ ΕΝΑ ΑΤΕΛΕΙΩΤΟ SCROLL, ΣΑΝ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΑΥΤΩΝ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ.

Στο 14λεπτο βίντεο που παρουσιάζει αυτή την έρευνα παραθέτει τραγούδια καλλιτεχνών από όλο των κόσμο (όχι μόνο τον δυτικό, αλλά και από την Αίγυπτο και την Ινδία). Δεν μένει, όμως, μόνο στο εντυπωσιακό του πόσο ίδια είναι η μελωδία σε όλα τα τραγούδια, αλλά και στο συναίσθημα που προκαλεί στους ακροατές.

Όπως είπε, εκείνο που προκαλεί εντύπωση δεν είναι μόνο η δομή μια μελωδίας που επιμένει, αλλά το γιατί. «Είναι μια πολύ κυκλική μελωδία. Είναι σαν ένα καρουζέλ ή σαν ένα ατελείωτο scroll που επικρατεί σχεδόν κάθε ώρα της ημέρας στις ζωές αυτής της γενιάς τα τελευταία χρόνια».

«Τα παιδιά της Γενιάς Άλφα βιώνουν τα πάντα ψηφιακά και αναρωτιέμαι αν και η ίδια η ζωή τους μερικές φορές μοιάζει με ένα καρουζέλ που γυρίζει γύρω-γύρω. Ίσως αυτή η μελωδία να αντανακλά κάτι πίσω σε αυτά», λέει χαρακτηριστικά.

Ο Martin συνεχίζει εξηγώντας πως η μελωδία αυτή έχει μια «ποιότητα λαχτάρας», ένα συναίσθημα ελπίδας και μελαγχολίας. Και, όπως πιστεύει, η συναισθηματική ασάφεια εξηγεί γιατί ο στίχος που εμφανίζεται πιο συχνά σε αυτά τα τραγούδια περιγράφει την ερωτική απογοήτευση και τη νοσταλγία.

Pexels Karola G

Ο Martin διευκρινίζει στο βίντεό του ότι δεν έχει κανέναν σκοπό να υποτιμήσει τη μελωδία αυτή, ούτε όποιον τη χρησιμοποιεί ή την απολαμβάνει: «Αυτό που θέλω να τονίσω είναι το περίεργο του να χρησιμοποιούν τόσοι άνθρωποι την ίδια μελωδία, η οποία την ίδια ώρα αποτελεί και ένα εξαιρετικό εργαλείο για την πρόκληση ενός συγκεκριμένου συναισθήματος. Είναι μια μελωδία που ταιριάζει απόλυτα σε αυτές τις πολύ μελαγχολικές ακολουθίες συγχορδιών».

Συνεπώς, η Gen Alpha Melody:

• Προσφέρει μια άμεση ψυχολογική «εξοικείωση». Ένα μοτίβο που βασίζεται σε μια «γλυκόπικρη, άλυτη ένταση, ακολουθούμενη από μια δυναμική επίλυσης», όπως λέει ο ίδιος. Και επειδή η Γενιά Άλφα έχει εκτεθεί σε εκατοντάδες επαναλήψεις αυτής της ακολουθίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η μελωδία πυροδοτεί μια άμεση αίσθηση άνεσης και οικειότητας, ακόμα κι αν το κοινό ακούει ένα ολοκαίνουργιο τραγούδι για πρώτη φορά.
• Είναι προσαρμοσμένη για το «συναίσθημα TikTok». Η Γενιά Άλφα καταναλώνει μουσική σε μεγάλο βαθμό μέσω αλγορίθμων σε βίντεο σύντομης μορφής (TikTok, YouTube Shorts), όπου η συναισθηματική απήχηση πρέπει να χτυπήσει άμεσα. Η γλυκόπικρη ένταση αυτής της μελωδίας προκαλεί άμεσο συναίσθημα σε ένα βίντεο κλιπ 8 δευτερολέπτων.
• Μπορεί να χαρακτηριστεί και ως «ο Ήχος του Αλγορίθμου». Επειδή η pop μουσική βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αλγοριθμική επιτυχία, οι παραγωγοί υποσυνείδητα (ή συνειδητά) έλκονται προς αυτό που «πιάνει». Για τη Γενιά Άλφα, αυτό το μοτίβο των 4 νοτών ορίζει την pop αισθητική των παιδικών και εφηβικών της χρόνων.

Ο μουσικός δεν παραλείπει να επισημάνει ότι στην ιστορία της μουσικής υπάρχουν πολλά παραδείγματα με μουσικά θέματα που χρησιμοποιήθηκαν ξανά και ξανά από αμέτρητους συνθέτες – χαρακτηριστικά αναφέρει το «La Folia», ένα από τα παλαιότερα διαχρονικά ευρωπαϊκά μουσικά θέματα που χρησιμοποιήθηκε από περισσότερους από 150 συνθέτες σε τρεις αιώνες, συμπεριλαμβανομένων των Handel και Rachmaninoff. Όλα τους, μάλιστα, διαδόθηκαν χωρίς τη διευκόλυνση του διαδικτύου.

«Από τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα στη μουσική είναι η ένταση μεταξύ πρωτοτυπίας και οικειότητας», καταλήγει. «Από τη μία οι άνθρωποι λένε πως θέλουν να ακούσουν κάτι νέο, διαφορετικό και καινοτόμο, όμως όταν έρχεται εκείνη η ώρα, συχνά προτιμούν να ακούσουν κάτι με το οποίο είναι τελικά εξοικειωμένοι. Σε κάθε περίπτωση, αυτές είναι και οι παρατηρήσεις που μας οδηγούν στην κατανόηση ότι αυτά τα μοτίβα και τα κοινά συναισθήματα μπορούν να εμβαθύνουν τη σύνδεσή μας με τη μουσική».