ΤΙ ΘΑ ΣΟΥ ΜΑΘΕΙ ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ

Η Αίγυπτος είναι ο πιο κοντινός «μακρινός» προορισμός στον οποίο θα βρεθείς ποτέ, και θα σου εξηγήσω τι ακριβώς εννοώ με αυτό, έχοντας περάσει πρόσφατα σχεδόν μία εβδομάδα εκεί.

Θέλαμε ένα ταξίδι «αναμνηστικό». Η μεγάλη μας κόρη του χρόνου θα είναι στο Λύκειο, μετά προετοιμασία για εξετάσεις… πόσα ακόμα τέτοια ταξίδια θα έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε όλοι μαζί, σκεφτήκαμε. Κάπως έτσι «έπεσε» στο τραπέζι σαν ιδέα η Αίγυπτος, που ανέκαθεν αποτελούσε για εμάς γοητευτικό προορισμό.

Εξάλλου, είναι πάρα πολύ κοντά (το ταξίδι δεν διαρκεί ούτε 2 ώρες), είναι οικονομικά, το κλίμα είναι ήπιο (καθόλου δεν ζηλεύω τους ολούθε χιονισμένους προορισμούς της βορειοδυτικής Ευρώπης) και οι μέρες των χριστουγεννιάτικων διακοπών θα ήταν αρκετές για να πάρουμε από μια καλή γεύση.

Στις 2 Ιανουαρίου που φτάσαμε στο Κάιρο η θερμοκρασία ήταν 20 βαθμοί Κελσίου – όμως αυτό ήταν εύκολο να το έχουμε προβλέψει. Αυτά που δεν είχαμε προβλέψει ήταν όσα θα βιώναμε τις ημέρες που ακολούθησαν.

5 πράγματα που έμαθα έπειτα από 6 ημέρες στην Αίγυπτο

Η ατμόσφαιρα

Είμαι από τους ανθρώπους που επηρεάζονται βαθιά από την ατμόσφαιρα και το κλίμα του τόπου στον οποίο θα βρεθώ: Η παρατεταμένη βαριά συννεφιά μου προκαλεί μελαγχολία, χρειάζομαι πολύ χρόνο για να προσαρμοστώ στο κρύο, ο υπερβολικός αέρας μου δημιουργεί εκνευρισμό και ένα μέρος με ήλιο με κάνει να χαμογελάω. Οι ήπιες καιρικές συνθήκες του Καΐρου Γενάρη μήνα θα με ευχαριστούσαν ιδιαίτερα, αν φτάνοντας στην πόλη και ανοίγοντας το παράθυρο του ξενοδοχείου μπορούσα να πάρω μια βαθιά ανάσα. Όμως δεν το έκανα. Γιατί η ατμόσφαιρα ήταν αποπνικτική.

ΣΤΟ ΚΑΪΡΟ ΖΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΑΠΟ 25 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΜΟΝΙΜΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ.

Θυμήσου πώς είναι η Αθήνα όταν έχει έρθει αφρικανική σκόνη και αναρωτιέσαι γκρινιάζοντας πότε θα καθαρίσει μπας και μπορέσεις να απλώσεις κανένα ρούχο, και συνδύασέ το με τις αναθυμιάσεις των καυσαερίων που σε πνίγουν όταν επιστρέφοντας από καλοκαιρινές διακοπές πλησιάζεις στο κέντρο και σκέφτεσαι «καλώς ήρθα στη χαβούζα» (εγώ, πάντως, αυτό σκέφτομαι). Μπορεί η Αθήνα να είναι μία από τις πόλεις με την πιο μολυσμένη ατμόσφαιρα σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, όμως σε σχέση με το Κάιρο θυμίζει ελβετική εξοχή. Ο ουρανός έχει διαρκώς μια απόχρωση σέπια την οποία εξαφανίζει μόνο το σκοτάδι της νύχτας, που ειδικά στο κέντρο του Καΐρου πέφτει εξαιρετικά βαρύ, αφού πρόκειται για μια πόλη εν πολλοίς υποφωτισμένη.

Όταν πέφτει η νύχτα στον Νείλο. iStock

Οι προβολείς τη νύχτα στρέφονται στον Νείλο και στα αμέτρητα εντυπωσιακά πλωτά εστιατόρια που απλώνονται κατά μήκος του, δεσποζόμενα από επιβλητικούς ουρανοξύστες και 5άστερα ξενοδοχεία στην περιοχή της Γκέζιρα και στο Ντόκι. Αν κοιτάξεις καλύτερα, όμως, θα δεις στον Νείλο να επιπλέουν σκουπίδια. Αν κοιτάξεις λίγο πιο πίσω, θα δεις ότι πολλά από τα κτήρια αυτά είναι τούβλινα – η κατασκευή τους δεν έχει ολοκληρωθεί, δεν έχουν μόνωση. Κι αν κοιτάξεις μέσα στα 5άστερα, θα δεις ότι απέχουν πολύ από το 5άστερο που έχεις στο μυαλό σου ως ταξιδιώτης στην Ευρώπη.

Κτήρια στο κέντρο του Καΐρου, μια πόλη 25 εκατομμυρίων κατοίκων. iStock

Μιλώντας για σκουπίδια, δεν μπορώ να μην ομολογήσω ότι δεν έχω ξαναδεί σε άλλη πόλη τόσα πολλά. Και πώς όχι, άλλωστε: Στο Κάιρο ζουν περισσότεροι από 25 εκατομμύρια μόνιμοι κάτοικοι, οι οποίοι υποθέτω ότι κάποια στιγμή κουράστηκαν να περπατούν δεκάδες μέτρα για να συναντήσουν έναν κάδο, όπως αναγκαζόμασταν να κάνουμε εμείς τις λίγες ημέρες που βρεθήκαμε εκεί. Για ανακύκλωση ούτε λόγος. (Ούτε για βαθιές ανάσες με παράθυρα ανοιχτά.)

Οι άνθρωποι

Ο φοβισμένος μικροαστός μέσα σου ίσως αντιδράσει στην εξωστρέφεια των Αιγυπτίων με καχυποψία. Η φιλικότητά τους ίσως σου φανεί προσποιητή, η ευγένειά τους δουλική, μπορεί να μεταφράσεις την προθυμία τους να επικοινωνήσουν μαζί σου (ακόμα και χωρίς να ξέρουν γρι Αγγλικά) ως εμπορική τακτική – άλλωστε, στους δρόμους και ειδικά στην Αγορά Χαν ελ-Χαλίλι πάντα κάποιος προσπαθεί να σου πουλήσει κάτι.

Η επίσκεψη στην Αγορά Χαν ελ-Χαλίλ είναι μια πραγματική εμπείρα. Unsplash Thales Botelho de Sousa

Μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις όλα αυτά να ισχύουν, όμως η πραγματικότητα είναι πως οι Αιγύπτιοι υπήρξαν ανέκαθεν ένας ευγενικός και ζεστός λαός με βαθιά παράδοση ως προς την φιλοξενία των ξένων (karam είναι η λέξη που χρησιμοποιούν) και δη των Ελλήνων, για τους οποίους τρέφουν σχεδόν αδελφικά αισθήματα, θεωρώντας μας δίκαια ως έναν από τους πιο κοντινούς τους λαούς. Η σχέση μας, άλλωστε, έχει ιστορικές ρίζες, από την ίδρυση της Αλεξάνδρειας από τον Μέγα Αλέξανδρο μέχρι την ακμάζουσα ελληνική παροικία των προηγούμενων αιώνων εκεί. Και σε πολιτικό επίπεδο, όμως, οι δύο χώρες ανανεώνουν κάθε τόσο τους «όρκους φιλίας» τους, ενισχύοντας το αίσθημα ασφάλειας μεταξύ των δύο λαών. Γενικότερα, το αίσθημα ασφάλειας δεν έλλειψε κατά την παραμονή μας εκεί, ακόμα και κάποια βράδια που περπατούσαμε σε περίεργες γειτονιές.

Η πόλη

Για ποια πόλη να σου πρωτομιλήσω, αφού το Κάιρο μοιάζει να έχει χίλια πρόσωπα. Το κέντρο του είναι χαοτικό: Σε αυτό κυκλοφορούν περίπου 2,5 εκατομμύρια αυτοκίνητα, από τις εξατμίσεις των οποίων βγαίνει πυκνός μαύρος καπνός, ενώ δίπλα τους ενίοτε περπατούν γαϊδούρια ή και πρόβατα που οδηγούνται στις υπαίθριες αγορές προς πώληση. Φανάρια δεν υπάρχουν – κι αν υπάρξουν, κανείς δεν τους δίνει την παραμικρή σημασία. Το ίδιο και με τις διαγραμμίσεις στους δρόμους – είναι σα να μην υπάρχουν. Οι άνθρωποι εκεί οδηγούν με το ένστικτο, κινούνται με τη μορφή κοπαδιού, με το πόδι σταθερά στο γκάζι και το χέρι στην κόρνα, στο κινητό ή σε ένα τσιγάρο. Και παρά το αδιανόητο μποτιλιάρισμα τις ώρες αιχμής, παρά τις παρανοϊκές σφήνες σε κάθε πιθανό «άνοιγμα», κανείς δεν δείχνει εκνευρισμένος. Η λέξη εδώ είναι malesh (μαλές) και σημαίνει κάτι σαν το δικό μας «χαλαρά».

Η Πόλη των Νεκρών. iStock

Κι εκεί που λες ότι περισσότερο χάος και ρύπανση σε μια πόλη δεν γίνεται, παρατηρείς ένα τεράστιο τοίχος εντός αυτής και μαθαίνεις ότι πρόκειται για τη Νεκρόπολη: Μια ζωντανή πόλη μέσα σε ένα νεκροταφείο. Δύο εκατομμύρια Αιγύπτιοι, που μετοίκησαν εκεί στο πλαίσιο εσωτερικής μετανάστευσης, ζουν στην Πόλη των Νεκρών, μέσα ή δίπλα σε μαυσωλεία και ταφικά συγκροτήματα. Διατηρούν καταστήματα, σχολεία, ακόμα και κλινικές – όλα αυτά δίπλα στους τάφους, άλλοτε των προγόνων τους και άλλοτε όχι. Ο ξεναγός μάς συμβούλευσε να μην την επισκεφθούμε κατά την παραμονή μας εκεί.

Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΘΥΜΙΖΕΙ ΜΙΑ ΞΕΠΕΣΜΕΝΗ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΣΣΑ ΠΟΥ ΘΕΣ ΝΑ ΜΑΘΕΙΣ ΤΙ ΚΑΚΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΒΗ.

Την ίδια ώρα, την τελευταία 10ετία η πιο δυτικού τύπου ζωή λαμβάνει χώρα στα compounds που πολλαπλασιάζονται αρκετά χιλιόμετρα έξω από το Κάιρο. Ο λόγος για οικισμούς που περιβάλλονται από ψηλά τείχη και φυλάσσονται από ασφάλεια στην είσοδο, μέσα στα οποία ζει η μεσαία και ανώτερη τάξη. Εκεί αναπτύσσονται άλλες κλειστές μικρο-κοινωνίες στις οποίες πρόσβαση έχουν μόνο οι κάτοικοι και οι έχοντες εργασία, και που ιεραρχούνται, φυσικά, ανάλογα με τα εισοδήματά τους (θα δεις, δηλαδή compounds με τυπικές πολυκατοικίες, καθώς και άλλα με περιποιημένες μεζονέτες με πισίνες). Και οι κάτοικοι σε αυτά, βέβαια, όταν ανοίγουν τα παράθυρα των ακριβών σπιτιών τους, τον ίδιο μολυσμένο αέρα αναπνέουν.

Κατοικίες αποικιακού στιλ στην Αλεξάνδρεια. iStock

Για την ιστορία, κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στην Αλεξάνδρεια, στην οποία βρεθήκαμε για μια μονοήμερη εκδρομή. Το κέντρο της έχει μια θλιβερή εικόνα εγκατάλειψης -σαν μια ξεπεσμένη αριστοκράτισσα που θες να μάθεις τι κακό της συνέβη- με τα άλλοτε εντυπωσιακά κτίριά της σήμερα να καταρρέουν ικετεύοντας για λίγη φροντίδα. Τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα, λοιπόν, ζουν πλέον μακριά από αυτά.

Η έρημος

Η έρημος καλύπτει το 90-95% της Αιγύπτου και παρουσιάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά ανάλογα με το πού εκτείνεται. Εμείς είχαμε την τύχη να βρεθούμε στην Δυτική Έρημο, που βρίσκεται περίπου 100 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Καΐρου, και να επισκεφθούμε την όαση Φαγιούμ, η οποία είναι τρόπον τινά τεχνητή: σε αντίθεση με τις άλλες οάσεις που τροφοδοτούνται από υπόγεια ύδατα, το νερό σε αυτήν φτάνει μέσω ενός αρχαίου καναλιού από τον Νείλο.

Ο όαση Φαγιούμ είναι ένας τόπος μαγικός. iStock

Κοντά στη Φαγιούμ βρίσκεται η Κοιλάδα των Φαλαινών, ένα Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO που φιλοξενεί σπάνια απολιθώματα προϊστορικών φαλαινών μέσα στην έρημο, αποκαλύπτοντας την αλλοτινή γεωμορφολογία του τόπου. Σύμφωνα με πληροφορίες από το μουσείο, πριν από 35 εκατομμύρια χρόνια η θάλασσα υποχώρησε και έτσι τα γιγαντιαία θηλαστικά, μήκους έως και 10 μέτρων, ξεψύχησαν εκεί, για να ανακαλυφθούν τυχαία από ντόπιους πριν από 40 περίπου χρόνια.

Απολιθώματα στο μουσείο της Κοιλάδας των Φαλαινών. AP

Τα λόγια δεν αρκούν για να περιγράψω το συγκλονιστικό τοπίο, την πεντακάθαρη ατμόσφαιρα, την αντανάκλαση του φωτός στην άμμο και το χρώμα που παίρνει κατά τη δύση του ήλιου. Οι ώρες που περάσαμε στην έρημο είναι από μόνες τους λόγος να επιστρέψει κανείς στην Αίγυπτο αρκετές ακόμα φορές.

Ο πολιτισμός

Ομολογώ πως το μεγαλύτερό μου κίνητρο για να επισκεφθώ φέτος τη χώρα αυτή ήταν για να βρεθώ στο GEM (Grand Egyptian Museum), το οποίο άνοιξε τις πύλες του τον Νοέμβριο του 2025. Πρόκειται για το μεγαλύτερο αρχαιολογικό μουσείο στον κόσμο που είναι αφιερωμένο αποκλειστικά στον αιγυπτιακό πολιτισμό. Ένα πραγματικό κόσμημα για τη χώρα αλλά για και τον παγκόσμιο πολιτισμό. Ο ξεναγός μας ενημέρωσε πως θα χρειαζόμασταν μια εβδομάδα για να θαυμάσουμε όλα του τα εκθέματα, οπότε οι δύο-τρεις ώρες που περάσαμε εκεί ήταν σαφώς λίγες, μα αρκετές για να μας αφήσουν με το στόμα ανοιχτό κάποια από αυτά: το ύψους 11 μέτρων άγαλμα του Ραμσή Β’ στην είσοδο, η Συλλογή του Τουταγχαμών με τα παραπάνω από 5.000 εκθέματα, αλλά και η Μεγάλη Σκάλα όπου απλώνονται κατά μήκος της αγάλματα και σαρκοφάγοι, η οποία καταλήγει σε μια τεράστια τζαμαρία με εντυπωσιακή θέα προς τις Πυραμίδες της Γκίζας.

Το ύψους 11 μέτρων άγαλμα του Ραμσή Β' στην είσοδο του GEM.

Επίτρεψέ μου στο σημείο αυτό να προσθέσω ότι, για ευνόητους λόγους, εμένα εντυπωσίασε και το ξύλινο άγαλμα του Γραφέα Μίτρι με τα καταπληκτικά ένθετα μάτια από χαλαζία (φωτό κάτω), που θέλουν να σου πουν ότι κατά την 5η Δυναστεία ο γραφιάς ήταν από τα σπουδαιότερα επαγγέλματα στη χώρα αυτή, αφού αρμοδιότητά του ήταν να καταγράφει την ιστορία της. Κατά την ξενάγηση μας τόνισαν πως, σε αντίθεση με τους αρχαίους Έλληνες που ζούσαν για το «τώρα», οι αρχαίοι Αιγύπτιοι έδιναν μεγαλύτερη αξία στη μετά θάνατον ζωή – εξ ου και όλη αυτή η έμφαση στις σαρκοφάγους και τις μούμιες. (Αναρωτήθηκα πόσο δύσκολη θα πρέπει να ήταν η επίγεια ζωή τους για να επενδύουν τόσο πολύ στο «μετά»).

Το ξύλινο άγαλμα του γραφέα Mitri στο GEM.

Ξέρω περιμένεις να σου πω για τις Πυραμίδες και τη Σφίγγα, όμως δεν θα μείνω εδώ πολύ, ακριβώς επειδή είναι μακράν το πιο τουριστικό σημείο της χώρας. Σχετικές πληροφορίες θα βρεις παντού και αποκλείεται να μην το επισκεφθείς και να μην το θαυμάσεις. Εξίσου θα θαυμάσεις και τον επιχειρηματία πασίγνωστης αλυσίδας καφέ (που υπάρχει και στην Ελλάδα), ο οποίος κατάφερε να ανοίξει το μοναδικό κατάστημα απέναντί τους, δίπλα ακριβώς στο σημείο όπου συγκεντρώνονται οι καμηλιέρηδες και οι μικροπωλητές. Δύο συμβουλές: Βάλε αντηλιακό και κάλυψε το κεφάλι και το πρόσωπό σου με ένα μαντήλι για τον αέρα και τη σκόνη. Και μην αρχίσεις να σκαρφαλώνεις πάνω στις πυραμίδες, όπως θα δεις πολλούς άλλους τουρίστες να κάνουν. Πραγματικά, δεν υπάρχει κανένας λόγος για επιπλέον φθορά.

Η θέα από το καφέ στις Πυραμίδες.

Τα πολιτιστικά αξιοθέατα στο Κάιρο και στην Αλεξάνδρεια είναι πολλά: Στο μεν Κάιρο υπάρχει το εξαιρετικό Εθνικό Μουσείο Αιγυπτιακού Πολιτισμού με μια εντυπωσιακή συλλογή από μούμιες των σημαντικότερων φαραώ, ενώ αξίζει μια βόλτα και στο Κοπτικό Κάιρο (οι Κόπτες αποτελούν σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού) με μια επίσκεψη στην εκκλησία του Αγίου Σεργίου και Βάκχου που λέγεται ότι χτίστηκε στο σημείο όπου κρύφτηκε η Αγία Οικογένεια κατά τη φυγή της στην Αίγυπτο. Η αγορά του Χαν ελ-Χαλίλι αποτελεί από μόνη της φοβερή εμπειρία.

Η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας είναι το σπουδαίο στολίδι της πόλης.

Στη δε Αλεξάνδρεια, η οποία διατηρεί μια πιο κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα, είναι αδύνατον να μη μαγευτείς από τη Βιβλιοθήκη, ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα-φόρο τιμής στη Μεγάλη Βιβλιοθήκη που κάηκε κατά την πολιορκία του Ιούλιου Καίσαρα το 47 π.Χ. Μια επίσκεψη αξίζει και στο Φρούριο που χτίστηκε εκεί όπου άλλοτε βρισκόταν ο θρυλικός Φάρος (ένα από τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου), και προσφέρει μοναδική θέα προς την πόλη. Φυσικά, μην παραλείψεις να βρεθείς και στην οδό Καβάφη, για να επισκεφθείς το σπίτι όπου μεγάλωσε και έγραψε κάποια από τα έργα του ο σπουδαίος ποιητής.

Η θέα από το Φρούριο της Αλεξάνδρειας. iStock

Το σπίτι του Κωνσταντίνου Καβάφη στην Αλεξάνδρεια.

Δεν θα σου λείψουν τα πολιτιστικά αξιοθέατα στην Αίγυπτο, δεν θα σου λείψουν οι στιγμές που θα εντυπωσιαστείς αλλά και που θα νιώσεις απελπισία. Χρειάζεται, όμως, να σκάψεις κάτω από τόνους άμμου και σκουπιδιών για να ανακαλύψεις αυτό τον τόπο. Αν είσαι πρόθυμος/-η να το κάνεις, θα βρεις διαμάντια.