ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΧΕΣΗ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ;

Τελευταία υπάρχει ενδιαφέρον για τη σύνδεση μεταξύ της φθοράς του δέρματος και του εγκεφάλου, αλλά έχουμε δρόμο μέχρι να πούμε «νους υγιής εν δέρματι υγιεί».

Πολύ συχνά σου αναφέρω πόσο σημαντικό είναι να έχεις ισχυρό, ισορροπημένο και ανθεκτικό επιδερμικό φραγμό. Η κάλυψη της συγκεκριμένης ανάγκης είναι ένα από τα δυνατότερα selling points των προϊόντων περιποίησης και ο λόγος για τον οποίο κάποια συστατικά, όπως τα έλαια, τα ceramides, το υαλουρονικό οξύ και η γλυκερίνη, θεωρούνται πολύτιμα στην περιποίηση του δέρματος.

Τον κλασικό λόγο για τον οποίο ο επιδερμικός φραγμός χρειάζεται την προσοχή και τη φροντίδα σου τον γνωρίζεις. Αυτό το εξωτερικό στρώμα της επιδερμίδας συγκρατεί την υγρασία στο δέρμα του προσώπου και του σώματος, το προστατεύει από εξωτερικούς στρεσογόνους παράγοντες και περιορίζει τις επιπτώσεις τους οξειδωτικού στρες.

Ωστόσο, οι επιστήμονες έχουν στρέψει πρόσφατα το ενδιαφέρον τους στη σύνδεση μεταξύ επιδερμικού φραγμού και γήρανσης του εγκεφάλου – πιο συγκεκριμένα της φθοράς του και της άνοιας. Μήπως έπειτα από λίγο καιρό θα λέμε ότι βάζουμε ενυδατική για να… τα έχουμε τετρακόσια;

Πώς λειτουργεί ο επιδερμικός φραγμός

Η Δρ. Malú Tansey, καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ιντιάνα, ξετυλίγει το νήμα της σημασίας του επιδερμικού φραγμού από νευρολογική σκοπιά. Αρχικά εξηγεί ότι το δέρμα είναι ένας από τους μεγαλύτερους προστατευτικούς φραγμούς που διαθέτουμε, σχηματίζοντας μια ασπίδα που κρατά το νερό μέσα στον οργανισμό και τις βλαβερές ουσίες έξω.

Το (αναπόφευκτο) πρόβλημα είναι ότι ο επιδερμικός φραγμός γερνά και διαταράσσεται, αποκτώντας «ρωγμές» μέσα από τις οποίες μπορούν να περάσουν ευκολότερα τοξικές ουσίες όπως φυτοφάρμακα, παθογόνα ή ατμοσφαιρικοί ρύποι.

Unsplash / Eduardo Cano

Οι επιπτώσεις στην υγεία του δέρματος είναι το λιγότερο που πρέπει να σε απασχολεί σε αυτή την περίπτωση. Όπως λέει χαρακτηριστικά η Δρ. Tansey, η διαταραχή του επιδερμικού φραγμού «χτυπά έναν συναγερμό για φλεγμονή σε ολόκληρο το σώμα». Τι σημαίνει αυτό; Ότι όταν αυτό το στρώμα… υποφέρει, τότε απελευθερώνονται πολλές κυτοκίνες (κάτι σαν αγγελιαφόροι του ανοσοποιητικού συστήματος), που ενεργοποιούν τα ανοσοκύτταρα και τους δίνουν την εντολή να καταπολεμήσουν εισβολείς όπως τα βακτήρια και οι ιοί.

«Η συνεχιζόμενη φλεγμονή, όπως για παράδειγμα εκείνη που κρύβεται πίσω από διαταραχές του δερματικού φραγμού σαν το έκζεμα και την ψωρίαση, μπορεί να διατηρήσει υπερβολικά πολλές κυτοκίνες στην κυκλοφορία του αίματος», λέει η Δρ. Tansey. Κι αυτό μπορεί «να προκαλέσει εγκεφαλική φλεγμονή ή, όπως το ονομάζουμε, νευροφλεγμονή». Καθώς η νευροφλεγμονή έχει συνδεθεί με νευροεκφυλιστικές παθήσεις, το ερώτημα είναι αν ένας χρόνια εξασθενημένος επιδερμικός φραγμός λόγω ηλικίας μπορεί να οδηγήσει σε παθήσεις όπως η άνοια.

Unsplash / Lana Granes

Τα δεδομένα μέχρι τώρα και πόσο ανησυχητικά είναι

Η υπόθεση σχετικά με τη σύνδεση του επιδερμικού φραγμού με τη νευροφλεγμονή έχει κινητοποιήσει έντονα τους επιστήμονες. Χαρακτηριστική είναι μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Investigative Dermatology: οι ερευνητές μελέτησαν 237 ενήλικες ηλικίας άνω των 50 ετών και βρήκαν ότι όσοι απ’ αυτούς είχαν πιο εξασθενημένο δερματικό φραγμό, παρουσίασαν ταχύτερη εξασθένιση της λεκτικής τους μνήμης (που έχει να κάνει π.χ. με την ανάκληση λέξεων) κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας.

Σε μια άλλη έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American Academy of Dermatology, εξετάστηκε μια μεγάλη βάση δεδομένων και διαπιστώθηκε ότι ο κίνδυνος εμφάνισης άνοιας ήταν αυξημένος κατά περίπου 20% αν ένας ενήλικας μεγαλύτερης ηλικίας είχε ενεργό μέτριας έως σοβαρής μορφής έκζεμα, κάτι που διαταράσσει τον επιδερμικό φραγμό. Η δερματολόγος Δρ. Katrina Abuabara, που συμμετείχε στην έρευνα, επισημαίνει ότι «δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι όταν το σώμα είναι γεμάτο εξανθήματα, μπορεί να υπάρχει φλεγμονή και σε άλλα σημεία του οργανισμού».

Πόσο πρέπει να μας θορυβήσουν τέτοια ευρήματα; Μήπως υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί πανικός, που θα τροφοδοτείται από άρθρα με clickbait τίτλους του τύπου «Ποιες ενυδατικές κρέμες θα σε προστατεύσουν από την άνοια»; Οι έρευνες που έχουν γίνει μέχρι τώρα είναι λιγοστές και έχουν αρκετούς περιορισμούς. Παρ’ όλα αυτά, αφήνουν να εννοηθεί ότι ένας αδύναμος επιδερμικός φραγμός (λόγω εκζέματος, ψωρίασης ή, απλώς, της γήρανσης) προκαλεί φλεγμονή όχι μόνο στο δέρμα αλλά και στον εγκέφαλο. Ωστόσο, δεν (και αυτό το «δεν» διάβασέ το σαν να είναι γραμμένο με κεφαλαία) είναι σαφές αν η φλεγμονή στο δέρμα πυροδοτεί φλεγμονή στον εγκέφαλο, και σε ποιο βαθμό.

Pexels / Klaudia Rak

Το (ψύχραιμο) συμπέρασμα για τη σχέση ανάμεσα στο δέρμα και την άνοια

Προς το παρόν, η σύνδεση μεταξύ της φθοράς του δέρματος και του εγκεφάλου παραμένει μια εικασία. Περιμένοντας πιο χειροπιαστά στοιχεία, η διατήρηση ενός υγιούς και ισορροπημένου επιδερμικού φραγμού πρέπει να είναι προτεραιότητά σου για όλους τους άλλους λόγους για τους οποίους είμαστε απόλυτα σίγουροι!

Γι’ αυτό, ενυδάτωνε σχολαστικά όλο το σώμα και το τριχωτό της κεφαλής με πλούσιες κρέμες, αποδεδειγμένα αποτελεσματικά συστατικά ή φυσικά έλαια για να «κλειδώνεις» την υγρασία. Επίσης, αν υποφέρεις από έκζεμα ή ψωρίαση, ακολούθησε πιστά τις οδηγίες του γιατρού σου ώστε να ελέγχεις τη φλεγμονή.