5 «ΑΘΩΑ» ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΒΑΡΟΣ ΠΟΥ ΚΑΛΟ ΘΑ ΗΤΑΝ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΙΣ

Ένα σχόλιο για τα κιλά κάποιου μπορεί να φαίνεται αθώο, ακόμη και καλοπροαίρετο. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πολλές από τις φράσεις που χρησιμοποιούμε καθημερινά για το σώμα και το βάρος των άλλων μπορούν να ενισχύσουν την ανασφάλεια και τη δυσαρέσκεια για την εικόνα του σώματος.

Οι περισσότεροι θεωρούμε απολύτως φυσιολογικό να σχολιάζουμε το σώμα των άλλων, από τα οικογενειακά τραπέζια και τις φιλικές συζητήσεις μέχρι τα social media. Παρά τις σύγχρονες συζητήσεις για το «body shaming», τις επισημάνσεις των ειδικών για το πόσο τραυματικά μπορούν να είναι για κάποιον τα άσχημα σχόλια για το βάρος του και την «επανάσταση» των ανθρώπων που δεν εμπίπτουν στα πρότυπα των αυστηρών σωματικών αναλογιών, η κοινωνία μας φαίνεται ότι συνεχίζει με κάποιον τρόπο να περνάει το μήνυμα ότι το σώμα δεν είναι απλώς ένα σώμα – είναι ένδειξη επιτυχίας, αυτοελέγχου, ελκυστικότητας και αξιών.

Πίσω ακόμα και από τις φαινομενικά απλές κουβέντες για κάθε σωματότυπο, κρύβεται ένα φαινόμενο που οι ψυχολόγοι και οι ερευνητές ονομάζουν «κουλτούρα του βάρους»: μια διαρκής εστίαση στο σώμα ως βασικό κριτήριο αξιολόγησης του εαυτού και των άλλων. Δεν χρειάζεται ένα σχόλιο να είναι ακριβώς προσβλητικό για να επηρεάσει αρνητικά κάποιον. Ακόμη και τα θετικά σχόλια για το σώμα μπορούν να ενισχύσουν την πεποίθηση ότι η εξωτερική εμφάνιση είναι το σημαντικότερο χαρακτηριστικό ενός ανθρώπου.

Αυτή η σύνδεση δεν είναι διόλου «αθώα». Έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2022 στο PubMed Central επιβεβαιώνει ότι το στίγμα που συνδέεται με το βάρος επηρεάζει αρνητικά τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική υγεία, οδηγώντας σε αυξημένα επίπεδα στρες, κοινωνική απομόνωση και αποφυγή ιατρικής φροντίδας.

Τι δεν πρέπει να λες για το σώμα κάποιου

Η αλήθεια είναι ότι οι συζητήσεις που αφορούν την εξωτερική εμφάνιση γνωστών και αγνώστων δεν πρόκειται να εκλείψουν και σίγουρα δεν είναι δυνατόν να αποφεύγουμε διαρκώς οποιαδήποτε αναφορά στο συγκεκριμένο θέμα. Αυτό που έχει αξία είναι να επανεξετάσουμε ορισμένες φράσεις που λανθασμένα, κατά τους ειδικούς, έχουμε συνηθίσει να χρησιμοποιούμε.

Η Δρ. Dawn Clifford, διαιτολόγος και καθηγήτρια στο Τμήμα Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Northern Arizona, επισημαίνει 5 απλές και «αθώες» φράσεις σχετικά με το βάρος, που ακόμα κι αν δεν είναι κακοπροαίρετες, μπορεί να προκαλέσουν δυσάρεστα συναισθήματα σε όποιον τις απευθύνουμε και προτείνει τρόπους να τις τροποποιήσουμε προς όφελος όλων.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

«Αδυνάτισες; Δείχνεις υπέροχος/η»

Συχνά εκλαμβάνεται ως φιλοφρόνηση και μπορεί εσύ να το είπες σε κάποιον από την καλή σου την καρδιά. Ωστόσο, μεταφέρει ένα έμμεσο μήνυμα: ότι το πιο αξιοσημείωτο πράγμα στον άλλον είναι η αλλαγή στο σώμα του.

Επιπλέον, δεν γνωρίζουμε πάντα την αιτία μιας απώλειας βάρους. Μπορεί να σχετίζεται με άγχος, ασθένεια, πένθος ή άλλες δύσκολες συνθήκες που βιώνει κάποιος.

Αντί αυτού, δοκίμασε να εστιάσεις σε κάτι πιο ουσιαστικό. π.χ.:

• Χαίρομαι που σε βλέπω.
• Έχεις πολύ καλή ενέργεια σήμερα.
• Αυτό το χρώμα σου πάει πολύ.

«Αν έχανες λίγα κιλά, θα ήσουν καλύτερα»

Η συγκεκριμένη φράση είναι ίσως η πιο συχνή μορφή ανεπιθύμητης συμβουλής. Υπονοεί ότι ο άλλος έχει κάποιο πρόβλημα που χρειάζεται διόρθωση και ότι εμείς γνωρίζουμε καλύτερα τι ακριβώς έχει ανάγκη.

Παράλληλα, όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί, η απώλεια βάρους για να έχει πραγματικά οφέλη στην υγεία πρέπει να γίνεται με την καθοδήγηση επαγγελματιών και εξατομικευμένο πρόγραμμα, ενώ σίγουρα δεν αποτελεί μια γενική οδηγία.

Αν πραγματικά ενδιαφέρεσαι για κάποιον, δοκίμασε μια πιο ανοιχτή προσέγγιση:

• Πώς αισθάνεσαι τελευταία;
• Υπάρχει κάτι που σε δυσκολεύει αυτή την περίοδο;

«Απλώς φάε λιγότερο και γυμνάσου περισσότερο»

Πρόκειται για μία από τις πιο διαδεδομένες απλουστεύσεις γύρω από το βάρος.

Παρότι το ενεργειακό ισοζύγιο παίζει ρόλο στη ρύθμιση του βάρους, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Γενετικοί παράγοντες, ορμόνες, ο μεταβολισμός, φαρμακευτικές αγωγές, χρόνιες παθήσεις, ψυχολογικό στρες και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες επηρεάζουν σημαντικά το σωματικό βάρος.

Πρόσφατη έρευνα σχετικά με το στίγμα του βάρους και την παχυσαρκία αναφέρει: «Μια συνηθισμένη παρανόηση είναι ότι το σωματικό βάρος ενός ατόμου βρίσκεται υπό τον πλήρη έλεγχό του και ότι η παχυσαρκία είναι αποτέλεσμα ατομικών επιλογών, οπότε μπορεί εύκολα να αναστραφεί με λιγότερο φαγητό και περισσότερη άσκηση. Αυτή η πεποίθηση ενισχύει τα αρνητικά στερεότυπα για τα άτομα που ζουν με παχυσαρκία, όπως ότι είναι τεμπέληδες ή ότι στερούνται αυτοπειθαρχίας και δύναμης θέλησης».

Μια πιο ισορροπημένη φράση εκ μέρους μας θα ήταν:

• Η σχέση μεταξύ υγείας και βάρους είναι πιο περίπλοκη απ’ όσο νομίζουμε.
• Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν το σώμα μας.

«Όλα είναι θέμα θέλησης»

Η ιδέα ότι η επιτυχία ή η αποτυχία στη διαχείριση του βάρους εξαρτάται αποκλειστικά από τη δύναμη της θέλησης φαίνεται ότι είναι βαθιά ριζωμένη μέσα μας. Ωστόσο, η επιστήμη δεν την επιβεβαιώνει.

Όπως λένε οι ειδικοί, η συμπεριφορά επηρεάζεται από βιολογικούς, ψυχολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Η κόπωση, το άγχος, οι κοινωνικές πιέσεις, οι συνήθειες που έχουν διαμορφωθεί από την παιδική ηλικία και οι γενετικές προδιαθέσεις παίζουν σημαντικό ρόλο.

Αντί να αποδίδουμε τα πάντα στη θέληση, μπορούμε να αναγνωρίσουμε την πολυπλοκότητα των συνθηκών και την ιδιαιτερότητα κάθε ανθρώπου λέγοντας π.χ.: Οι συνθήκες της ζωής μας επηρεάζουν πολύ περισσότερο τις επιλογές μας απ’ όσο συχνά πιστεύουμε.

«Με παχαίνει αυτό το τζιν;»

Τα αρνητικά σχόλια για το δικό μας σώμα δεν επηρεάζουν άσχημα μόνο εμάς αλλά και όσους μας ακούν. Όταν εκφράζουμε συνεχώς δυσαρέσκεια για την εμφάνισή μας, δημιουργούμε ένα περιβάλλον όπου το σώμα γίνεται αντικείμενο διαρκούς αξιολόγησης. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν στη συζήτηση παρευρίσκονται παιδιά ή άτομα που έχουν ιστορικό διατροφικών διαταραχών.

Μια πιο λειτουργική ερώτηση θα ήταν: Ταιριάζει αυτό το τζιν στο στιλ, στο σώμα και στις ανάγκες μου;