ΦΑΣΜΑ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΑΥΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΕΞΗΓΟΥΝΤΑΙ ΕΥΚΟΛΑ

Οι περισσότερες από αυτές τις «προβληματικές» και παρεξηγήσιμες συμπεριφορές των ατόμων στο φάσμα του αυτισμού εξυπηρετούν σημαντικούς σκοπούς και βγάζουν απόλυτο νόημα, όταν κατανοήσει κανείς τι πραγματικά συμβαίνει κάτω από την επιφάνεια. Μάθε να τις αναγνωρίζεις κι εσύ.

Κάποτε μιλούσαμε για «αυτισμό» και είχαμε σχεδόν όλοι στο μυαλό μας μια συγκεκριμένη εικόνα για το πώς επηρεάζει τα άτομα. Συνηθίζαμε να λέμε «αυτιστικά παιδιά» και νομίζαμε ότι ξέρουμε για τι μιλούσαμε. Ήμασταν όμως μακριά νυχτωμένοι.

Καθώς οι διαγνώσεις αυξήθηκαν και η επιστήμη προχώρησε μπροστά, αρχίσαμε να μιλάμε για «φάσμα του αυτισμού» και να συνειδητοποιούμε ότι όλοι οι άνθρωποι δεν έχουν την ίδια εικόνα, ούτε όμοια συμπτώματα πάντα. Μάθαμε επίσης ότι ο αυτισμός δεν διαγιγνώσκεται σε όλους στην παιδική ηλικία.

Η υιοθέτηση του όρου «διαταραχές του αυτιστικού φάσματος» (ΔΑΦ) αντί του γενικού όρου «αυτισμός» ήταν το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την αναγνώριση των διαφορετικών εκφάνσεων της νευροαναπτυξιακής διαταραχής.

Η διαταραχή του αυτισμού δεν είναι αυτό που πιστεύαμε

Πλέον, υπάρχει μια ερμηνεία για τη μεγάλη ετερογένεια που χαρακτηρίζει το φάσμα. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Princeton και το Ίδρυμα Simons ταυτοποίησαν 4 υποτύπους του αυτισμού με διαφορετικά κλινικά και βιολογικά χαρακτηριστικά. 

iStock

Προφανώς, δεν είναι εφικτό να τα γνωρίζουμε όλοι όσοι δεν είχαμε σχετική εμπειρία με κάποιον δικό μας άνθρωπο. Παρεξηγήσεις συμβαίνουν σε κάθε ανθρώπινη αλληλεπίδραση, πόσο μάλλον για τα άτομα στο φάσμα του αυτισμού. Δυστυχώς, οι παρεξηγήσεις εδώ αποτελούν μια καθημερινή πραγματικότητα που μπορεί να προκαλεί έντονη απομόνωση και ψυχική κατάρρευση.

13 κλασικές συμπεριφορές των αυτιστικών ατόμων που παρερμηνεύονται

Αυτό που μοιάζει με αγένεια μπορεί στην πραγματικότητα να είναι ειλικρίνεια. Αυτό που φαίνεται ως ανυπακοή (ή αντίδραση) θα μπορούσε να είναι ένα νευρικό σύστημα σε υπερδιέγερση. Αυτό που μοιάζει με αδιαφορία μπορεί να είναι η πιο βαθιά μορφή ενδιαφέροντος, απλώς δοσμένη σε ένα ασυνήθιστο περιτύλιγμα.

Τι γίνεται όμως; Αυτές οι παρερμηνείες δεν δημιουργούν απλώς αμήχανες στιγμές. Μπορούν να φθείρουν σχέσεις, να περιορίσουν ευκαιρίες και να κάνουν τα αυτιστικά άτομα να νιώθουν ότι αποτυγχάνουν διαρκώς. Κι όμως, οι περισσότερες από αυτές τις «προβληματικές» συμπεριφορές εξυπηρετούν σημαντικούς σκοπούς και βγάζουν απόλυτο νόημα, όταν κατανοήσει κανείς τι πραγματικά συμβαίνει κάτω από την επιφάνεια.

Ακολουθούν 13 τέτοιες συμπεριφορές...

Επαναλαμβανόμενες/στερεοτυπικές κινήσεις

Tο κούνημα των χεριών ή το συνεχές λίκνισμα μπορεί να θεωρηθούν ενοχλητικές ή «ακατάλληλες» κινήσεις, αλλά στην πραγματικότητα βοηθούν στη ρύθμιση του νευρικού συστήματος.

ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΜΟΙΑΖΕΙ ΜΕ ΑΓΕΝΕΙΑ ΜΠΟΡΕΙ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑ, ΕΝΩ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΜΕ ΑΝΥΠΑΚΟΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΕ ΥΠΕΡΔΙΕΓΕΡΣΗ.

Παθιασμένα ενδιαφέροντα

Εξειδικευμένα ενδιαφέροντα, όπως η αγάπη και οι υπερβολικές γνώσεις για ένα συγκεκριμένο ζώο, μια λεπτομερέστατη συλλογή, οτιδήποτε απαιτεί αξιοπρόσεκτη και παθιασμένη αφοσίωση συχνά απορρίπτονται λανθασμένα από τους άλλους ως «εμμονές».

Αποφυγή βλεμματικής επαφής

Μπορεί να παρερμηνευτεί ως αγένεια, δόλος ή έλλειψη προσοχής, ενώ στην πραγματικότητα η βλεμματική επαφή μπορεί να είναι σωματικά επώδυνη για ένα άτομο στο φάσμα του αυτισμού ή να αποσπά την ικανότητα ακρόασης.

iStock

Επικοινωνία χωρίς κοινωνικά «φίλτρα»

Η ειλικρινής και ευθεία έκφραση της γνώμης συχνά εκλαμβάνεται ως αγένεια, έλλειψη τακτ ή απουσία συναισθηματικής νοημοσύνης. Οι άνθρωποι όμως στο φάσμα αντιλαμβάνονται τα πράγματα κυριολεκτικά και μέσα σε αυτό το πλαίσιο νιώθουν ασφάλεια.

Δυσκολία με τους άγραφους κοινωνικούς κανόνες

Η αδυναμία ανάγνωσης «αόρατων» κοινωνικών σημαδιών (π.χ. πότε πρέπει να φύγουν από μια επίσκεψη) οδηγεί σε υποτιθέμενες παραβιάσεις ορίων.

Αισθητηριακή υπερφόρτωση

Εκφράζεται συνήθως με ξεσπάσματα. Αν προσέξουμε όμως καλύτερα, πρόκειται για κρίσεις λόγω έντονων ερεθισμάτων (φώτα, θόρυβοι, υφές). Αυτά τα ξεσπάσματα συχνά συγχέονται με θυμό, χειριστικότητα ή απείθαρχη συμπεριφορά. Στην πραγματικότητα, το νευρικό σύστημα αυτών των ανθρώπων δεν αντέχει άλλο «φόρτωμα ερεθισμάτων».

ΟΙ ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΦΘΕΙΡΟΥΝ ΣΧΕΣΕΙΣ, ΝΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΟΥΝ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΚΑΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΣΤΟ ΦΑΣΜΑ ΝΑ ΝΙΩΘΟΥΝ ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΟΙ ΔΙΑΡΚΩΣ.

Κυριολεκτική ερμηνεία της γλώσσας

Η κυριολεκτική κατανόηση λέξεων ή οδηγιών μπορεί να φανεί σαν σκόπιμη παρανόηση ή ειρωνεία. Όπως όμως είπαμε και παραπάνω, η αντίληψη των ανθρώπων αυτών βασίζεται στην κυριολεξία. Αδυνατούν να αντιληφθούν το μεταφορικό νόημα της γλώσσας.

Ανάγκη για ρουτίνα και προβλεψιμότητα

Η εξάρτηση από το πρόγραμμα μπορεί να μοιάζει με ανάγκη για απόλυτο έλεγχο, πείσμα ή ακαμψία, αλλά αποτελεί μηχανισμό επιβίωσης απέναντι στο άγχος.

iStock

Διαφορετική έκφραση της ενσυναίσθησης

Η παροχή πρακτικών λύσεων, αντί για αγκαλιές/παρηγοριά, μπορεί να παρεξηγηθεί ως έλλειψη συναισθήματος ή ενσυναίσθησης.

«Masking» του αυθεντικού εαυτού

Οι άνθρωποι στο φάσμα έχουν την τάση να κρύβουν τα αυτιστικά τους χαρακτηριστικά για να μοιάζουν «νευροτυπικοί». Αυτό όμως οδηγεί τους άλλους στο να υποτιμούν ή να μην πιστεύουν τις δυσκολίες τους.

Η ΕΝΤΟΝΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΔΙΚΙΑ Ή ΤΗΝ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ ΣΥΧΝΑ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΥΠΕΡΒΟΛΗ Ή ΣΚΟΠΙΜΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ.

Διαφορετική επεξεργασία των συναισθημάτων

Μπορεί να εμφανίζουν καθυστερημένες ή μη αναμενόμενες συναισθηματικές αντιδράσεις (π.χ. αδυναμία αναγνώρισης του συναισθήματος τη στιγμή που συμβαίνει), κάτι που παρερμηνεύεται ως απάθεια.

Έντονο αίσθημα δικαιοσύνης

Η έντονη αντίδραση στην αδικία ή την υποκρισία συχνά θεωρείται υπερβολική αντίδραση ή προσπάθεια δημιουργίας προβλημάτων.

Δυσκολίες στην εκτέλεση βασικών δραστηριοτήτων

Τα εμπόδια στην οργάνωση, τον προγραμματισμό και την έναρξη μιας εργασίας ερμηνεύονται λανθασμένα ως τεμπελιά ή έλλειψη κινήτρου.

Τώρα που ξέρεις (και πρέπει να ξέρεις) ποιες συμπεριφορές μπορεί να μην είναι εμπρόθετες, ούτε καν συνειδητές, φρόντισε να είσαι πιο προσεκτικός με το ποιον έχεις απέναντί σου και μην βιαστείς να κρίνεις κανέναν!