ΝΕΑ ΕΡΕΥΝΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΠΟΙΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΘΕΩΡΟΥΜΕ ΠΙΟ ΡΙΨΟΚΙΝΔΥΝΕΣ

Ποιες αποφάσεις μας αγχώνουν περισσότερο και γιατί; Νέα έρευνα φωτίζει τη σχέση ρίσκου, φόβου και ψυχικής ευεξίας στη σύγχρονη ζωή.

Η καθημερινότητά μας περιλαμβάνει αμέτρητες αποφάσεις. Κάποιες δείχνουν ασήμαντες, άλλες όμως έχουν τη δύναμη να αλλάξουν την πορεία της ζωής μας, προκαλώντας μας άγχος, αμφιβολία ή φόβο. Τι θεωρούμε άραγε πιο ριψοκίνδυνο και πώς αυτό επηρεάζει την ψυχική μας ευεξία;

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελέτη των Renato Frey και Olivia Fischer, που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2025. Σε μια σειρά ερευνών που έγινε σε περισσότερους από 4.000 ενήλικες στην Ελβετία, εξετάστηκε ποιες αποφάσεις θεωρούν πιο ριψοκίνδυνες, τόσο για τον εαυτό τους όσο και για τους άλλους. Τα αποτελέσματα ίσως δεν είναι αυτά που φαντάζεσαι.

Ποια ρίσκα που μας τρομάζουν περισσότερο;

Στον πυρήνα της έρευνας βρίσκεται κάτι ξεκάθαρο: οι αποφάσεις που θεωρούμε πιο επικίνδυνες δεν είναι απαραίτητα αυτές που αφορούν τη ζωή και τον θάνατο, αλλά αυτές που αφορούν το επαγγελματικό μας μέλλον.

Οι συμμετέχοντες ανέφεραν ως πιο ριψοκίνδυνη απόφαση την αποδοχή μιας νέας δουλειάς ή την παραίτηση χωρίς άλλη εργασία εξασφαλισμένη. Η τρίτη πιο συχνή αναφορά αφορούσε τις επενδύσεις, η τέταρτη την οδήγηση αυτοκινήτου και η πέμπτη την επιλογή να γίνει κανείς αυτοαπασχολούμενος.

iStock

Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι οι καθημερινά αυξανόμενες απαιτήσεις της ζωής, αλλά και η παρουσία της τεχνητής νοημοσύνης (AI) δημιουργούν ολοένα μεγαλύτερη ανασφάλεια για την εργασία. Εξάλλου, το επάγγελμα δεν είναι μόνο πηγή εσόδων, αλλά αποτελεί κομμάτι της ταυτότητας και της αυτοεκτίμησής μας, γι’ αυτό το ρίσκο της καριέρας βιώνεται συχνά πολύ έντονα.

Άλλες ριψοκίνδυνες αποφάσεις

Εκτός από την εργασία, που όπως φαίνεται κρατάει την πρωτιά στις ριψοκίνδυνες αποφάσεις, η έρευνα ανέδειξε και άλλα ζητήματα της καθημερινότητας για τα οποία θεωρούμε ότι παίρνουμε ρίσκο, όπως:

• Η αγορά σπιτιού. Είναι μια καθοριστική απόφαση, που μας επηρεάζει οικονομικά και ψυχολογικά, ειδικά στην περίπτωση δανειοληψίας.
• Μια χειρουργική επέμβαση. Ακόμα κι αν πρόκειται για επέμβαση ρουτίνας, η λέξη «χειρουργείο» και μόνο ενεργοποιεί αυτόματα ένα σύστημα συναγερμού στον εγκέφαλο.
• Ο γάμος. Έρχεται όγδοος στη λίστα, ίσως γιατί οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουμε πλέον τη δυνατότητα να παίρνουμε αυτή την προσωπική απόφαση πιο αβίαστα, σε σχέση με προηγούμενες γενιές.
• Ο εμβολιασμός. Ειδικά μετά την πανδημία, τα υπάρχοντα ή και τα επερχόμενα εμβόλια είναι μια απόφαση που θεωρήθηκε ρίσκο από τους συμμετέχοντες για τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειές τους.
• Η απόκτηση παιδιών. Στη συγκεκριμένη έρευνα εμφανίζεται σχετικά χαμηλά στη λίστα, ίσως γιατί η Ελβετία, όπου έγινε η έρευνα, παρέχει στους πολίτες εχέγγυα που μειώνουν τις σχετικές αγωνίες.

Σε ακόμα χαμηλότερες θέσεις είναι το κάπνισμα, το ταξίδι με αεροπλάνο και η έλλειψη ιδιωτικής ασφάλισης.

iStock

Το ρίσκο δεν είναι πάντα αντικειμενικό

Καθώς μεγαλώνουμε, ο «χάρτης» των ρίσκων αλλάζει: εκτιμούμε κάτι ως ριψοκίνδυνο ανάλογα με την ηλικία μας και το στάδιο στο οποίο βρισκόμαστε. Σε γενικές γραμμές, σύμφωνα με τους ειδικούς, φαίνεται ότι:

• Οι νεότεροι ενήλικες ανησυχούν περισσότερο για την καριέρα και τις σχέσεις.
• Οι μεσήλικες εστιάζουν σε οικονομικά και οικογενειακά ζητήματα.
• Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία θεωρούν πιο ριψοκίνδυνες τις αποφάσεις που αφορούν την υγεία.

Τι ρόλο παίζει το ρίσκο στην ψυχική μας ευεξία;

Παρατηρώντας τα ευρήματα της έρευνας, καταλαβαίνουμε ότι το ρίσκο δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τον κίνδυνο. Από τον Ίκαρο της Μυθολογίας, που ρίσκαρε και έλιωσε τα φτερά του πετώντας προς τον ήλιο, μέχρι κάποιον που παραμένει σε μια δουλειά η οποία τον δυσαρεστεί φοβούμενος ότι η επόμενη θα είναι χειρότερη, υπάρχει αρκετή απόσταση.

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, ΠΡΙΝ ΠΑΡΕΙΣ ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ, ΑΦΟΥΓΚΡΑΣΟΥ ΤΟ ΠΩΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΝΙΩΘΕΙΣ ΕΣΥ.

Όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί, η αποφυγή ενός ρίσκου μπορεί να προσφέρει ανακούφιση προσωρινά, αλλά όταν επαναλαμβάνεται, οδηγεί συχνά σε στασιμότητα και μειωμένη ψυχική ευεξία. Η αβεβαιότητα που υπάρχει σε μια ριψοκίνδυνη απόφαση ενισχύει την επιθυμία να παλέψεις για κάτι, εντείνει τα συναισθήματά σου και εξάπτει το ενδιαφέρον σου για νέα πράγματα.

Πώς να πάρεις μια απόφαση που σε ζορίζει

Οι ειδικοί προτείνουν να ακολουθήσεις τα εξής βήματα, εάν βρεθείς μπροστά σε μια απόφαση που θεωρείς ότι ενέχει μεγάλο ρίσκο:

• Κάνε διάκριση ανάμεσα στο ρίσκο και στον φόβο. Ο φόβος είναι ένα συναίσθημα, ενώ το ρίσκο είναι η αξιολόγηση της πράξης σου. Μην τα συγχέεις.
• Σκέψου όχι μόνο τι μπορεί να πάει λάθος, αλλά και τι μπορεί να πάει σωστά. Οι άνθρωποι συχνά υπερτιμούμε τον κίνδυνο και υποτιμούμε την πιθανότητα της επιτυχίας.
• Αναζήτησε τα δεδομένα και μην εμμένεις στις υποθέσεις. Η ενημέρωση μειώνει την αβεβαιότητα και ενισχύει τη λήψη αποφάσεων.
• Επικοινώνησε με ανθρώπους που έκαναν ένα παρόμοιο βήμα. Οι πραγματικές ιστορίες των ανθρώπων μειώνουν την απόσταση από το «φοβάμαι» στο «δοκιμάζω».
• Συνδύασε τη λογική με τη διαίσθηση. Πέρα από κάθε έρευνα και ενημέρωση, πριν πάρεις μια σημαντική απόφαση, αφουγκράσου το πώς πραγματικά νιώθεις εσύ.