ΠΩΣ ΝΑ ΒΑΖΕΙΣ ΟΡΙΑ ΠΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟ

Πώς μπαίνουν τα όρια στην πράξη και γιατί δεν είναι απαιτήσεις; Η κλινική ψυχολόγος Becky Kennedy εξηγεί τι σημαίνει όριο σε κάθε σχέση.

Ένα από τα μεγαλύτερα δώρα που μπορούμε να κάνουμε στον εαυτό μας είναι να μάθουμε να βάζουμε όρια σε συμπεριφορές και πράξεις που μας «πνίγουν». Που δεν μας αρέσουν και ενδεχομένως μας δημιουργούν δυσφορία ή άλλα ζητήματα που θέτουν σε κίνδυνο την ψυχική μας υγεία.

Το θέμα είναι πώς μπορείς να βάλεις ένα όριο, ώστε να είναι αποτελεσματικό, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που δεν θέλουν να καταλάβουν.

Η Δρ Becky Kennedy είναι κλινική ψυχολόγος, συγγραφέας βιβλίων best seller (όπως το Γίνε ο γονιός που θες) και μητέρα τριών παιδιών. Έχει ιδρύσει το Good Inside, ένα κίνημα γονικής που ανατρέπει πολλές συμβατικές πρακτικές γονικής μέριμνας, ώστε να ενδυναμώνει τους γονείς να μεγαλώσουν παιδιά με αυτοπεποίθηση. Το περιοδικό TIME τη χαρακτήρισε το 2021 ως The Millennial Parenting Whisperer.

Κατά την παρουσία της στο podcast The Tim Ferriss Show, αναφέρθηκε στο πώς βάζεις όρια στην πραγματικότητα, όχι μόνο στα παιδιά αλλά σε όλες τις σχέσεις, ώστε να υπάρχει αποτέλεσμα. Αρχικά, εξήγησε πώς προσδιορίζει η ίδια το όριο: «Ένα όριο είναι κάτι που λες σε κάποιον ότι θα κάνεις εσύ και απαιτεί από εκείνον να μην κάνει τίποτα. Αυτός είναι ένας πολύ σημαντικός, διττός ορισμός. Λέω, λοιπόν, στο παιδί μου, στους συνεργάτες μου κ.λπ. κάτι που θα κάνω εγώ, προκειμένου να μην αφήσω τον 9χρονο γιο μου να μου χαλάσει την ημέρα. Αγαπώ πολύ τον εαυτό μου και το παιδί μου, για να το επιτρέψω αυτό.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

»Άρα, το όριο είναι κάτι που λέω στο παιδί μου πως θα κάνω εγώ και για να πετύχει πρέπει το παιδί μου να μην κάνει τίποτα. Αν δηλαδή, επαναλαμβάνω στο παιδί μου “σήκω από τον καναπέ, σήκω από τον καναπέ”, γιατί χοροπηδάει πάνω σε αυτόν και είναι επικίνδυνο, δεν του λέω κάτι που θα κάνω εγώ, αλλά απαιτώ να κάνει κάτι εκείνο. Είναι σαν να του δίνω όλη τη δύναμη».

Αν πεις σε ένα παιδί «κατέβα από τον καναπέ», μάλλον θα συνεχίσει να χοροπηδάει πάνω σε αυτόν, «όχι γιατί δεν με σέβεται, αλλά επειδή ακόμα δεν έχει μάθει πώς να ελέγχει τις παρορμήσεις του», λέει η Kennedy. Και τότε «πρέπει να κάνουμε τη δουλειά μας».

Πώς μπαίνει σωστά το όριο

Θέλοντας να είναι αποτελεσματική στο θέμα των ορίων ενώ παράλληλα σέβεται τα συναισθήματα του παιδιού της, η ίδια του λέει: «Κοίτα τι θα γίνει: Θα έρθω εκεί, θα σε αγκαλιάσω, θα σε σηκώσω και θα σε αφήσω στο πάτωμα, γιατί δεν είσαι ασφαλής».

Προφανώς, αν γίνει κάτι τέτοιο, κανένα παιδί δεν θα αντιδράσει λέγοντας «σε ευχαριστώ που πήρες την πρωτοβουλία». Η Kennedy μιλάει ρεαλιστικά: «Αυτό που κάνουν είναι να ουρλιάξουν και θα εκνευριστούν – όλοι οι άνθρωποι εκνευρίζονται, όταν τους σταματούν από το να κάνουν αυτό που θέλουν. Θα επιχειρήσουν να ανέβουν πάλι στον καναπέ κι εσείς πρέπει να είστε έτοιμοι να τα κατεβάσετε ξανά – αυτό είναι το δεύτερο μέρος της δουλειάς σας. Η κεντρική ιδέα αυτής της τακτικής, που μπορεί να εφαρμοστεί σε όλες τις σχέσεις, είναι ότι μπορούμε να είμαστε ισόποσα δυνατοί και συνδεδεμένοι με κάποιον. Έτσι, κάνουμε τη δουλειά μας, θέτουμε όρια».

Όριο με το όριο, το παιδί και ο κάθε ενήλικας θα καταλάβει πως δεν μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, επειδή το θέλει.

ΑΝ ΔΕΝ ΘΕΣΟΥΜΕ ΕΝΑ ΞΕΚΑΘΑΡΟ ΟΡΙΟ, ΟΙ ΜΟΝΟΙ ΠΟΥ ΘΑ ΥΠΟΦΕΡΟΥΜΕ ΑΠΟ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΜΕΙΣ.

Η Kennedy έδωσε ένα ακόμα παράδειγμα: «Ο γιος μου έμπαινε στο ασανσέρ του κτηρίου μας και πατούσε όλα τα κουμπιά. Εγώ του έλεγα “Μην πατάς τα κουμπιά. Μην πατάς τα κουμπιά. Δεν πρόκειται να πατήσεις εσύ τα κουμπιά, εγώ τα πατάω”. Αλλά δεν με άκουγε. Θα επαναλάβω τον ορισμό των ορίων: Ένα όριο είναι κάτι που θα πω στο παιδί μου πως θα κάνω και απαιτεί από το παιδί μου να μην κάνει τίποτα. Με το “μην πατάς τα κουμπιά” δεν έθετα όριο. Υπέβαλα ένα αίτημα.

»Αν πραγματικά δεν θέλω το παιδί μου, που είναι μικρό και δεν έχει την ικανότητα να διαχειριστεί τις παρορμήσεις του, να πατάει αυτά τα κουμπιά, πρέπει να του πω ενώ φτάνουμε στο ασανσέρ: Για να ξέρεις, θα σταθώ ανάμεσα σε εσένα και τα κουμπιά και αν ορμήσεις μπροστά, θα σε μπλοκάρω, επειδή απλά δεν πρόκειται να σε αφήσω να πατήσεις όλα τα κουμπιά στο ασανσέρ».

Αν θέλουμε να σταματήσει να βλέπει τηλεόραση γιατί ξεπέρασε τον χρόνο που του επιτρέπουμε καθημερινά, το όριο θα είναι να πάρουμε το τηλεκοντρόλ και να την κλείσουμε, εξηγώντας τον λόγο. Κι αν το παιδί αρχίσει τα «άφησε με ήσυχο, εγώ θα έχω το τηλεκοντρόλ. Φέρε το τηλεκοντρόλ. Γιατί δεν μου δίνεις το τηλεκοντρόλ»;

«Αν συμβούν όλα αυτά, το πιο σύνηθες είναι να πούμε “ε, πάρτο” για να τελειώνουμε», παραδέχεται η Kennedy. «Αλλά τότε είμαστε οι μόνοι που υποφέρουμε από αυτή την απόφαση, απλά και μόνο γιατί δεν κάναμε τη δουλειά μας: να θέσουμε ένα ξεκάθαρο όριο».