ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΚΡΙΣΗ ΘΛΙΨΗΣ;

Όσοι έχουμε χάσει έναν αγαπημένο μας άνθρωπο, μάλλον έχουμε βιώσει κάποια στιγμή μια κρίση θλίψης. Εκεί που νιώθουμε σίγουροι πως έχουμε καταφέρει να διαχειριστούμε το πένθος μας, ότι το ελέγχουμε, ότι το έχουμε ταχτοποιήσει ή ακόμα και ξεπεράσει, έρχεται ξαφνικά μια έντονη, σαρωτική θλίψη και μας κατακλύζει.

Μπορεί να είμαι στο σούπερ μάρκετ και να δω ένα από τα αγαπημένα του φαγητά. Ξαφνικά η θλίψη με κατακλύζει. Νιώθω ένταση, ταχυπαλμία, τα συναισθήματα να με πλημμυρίζουν. Κανείς δεν με είχε προετοιμάσει γι’ αυτό το συναίσθημα, που μοιάζει με υπερβολικό άγχος. Βιώνω αυτό που κάποιοι ειδικοί ονομάζουν κρίση θλίψης.

Πρόκειται για μία ξαφνική έξαρση συντριπτικής αγωνίας που έχει τις ρίζες της στην έντονη λύπη. Μια τέτοια κρίση κυμαίνεται από δυσάρεστη έως εξουθενωτική. Είναι σαν μια κρίση πανικού, η οποία επιβαρύνεται από βαθιά στενοχώρια, με όλα τα συμπτώματα να εκτυλίσσονται ταυτόχρονα.

Ο Νίκος Βουλαλάς, ψυχολόγος και ψυχοθεραπευτής, μας εξηγεί ότι τέτοιες κρίσεις θλίψης μπορεί να βιώσουν όχι μόνο όσοι έχουν χάσει κάποιο αγαπημένο πρόσωπο που πέθανε, αλλά και όσοι πενθούν την απώλεια κάποιου από τη ζωή τους για άλλους λόγους, π.χ. εξαιτίας ενός χωρισμού.

Πόσο συχνά βιώνουν κρίσεις θλίψης τα άτομα που πενθούν;

Σε αμερικανική μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2025, συμμετείχαν 247 ενήλικες που είχαν χάσει κάποιο αγαπημένο τους πρόσωπο και δήλωσαν ότι είχαν βιώσει κρίσεις θλίψης. Σχεδόν οι μισοί από αυτούς ανέφεραν ότι οι κρίσεις θλίψης εμφανίζονταν μία ή δύο φορές την ημέρα.

Η μελέτη διαπίστωσε ότι συχνά εκδηλώνονται με συμπτώματα κρίσης πανικού, όπως ρίγη, εφίδρωση, μούδιασμα και ζάλη. Συνοδεύονται επίσης από ένα από τα τρία χαρακτηριστικά της θλίψης: λαχτάρα, απόγνωση ή διαταραχή της λογικής σκέψης.

iStock

Τι πυροδοτεί την εμφάνισή τους;

Αυτές οι κρίσεις θλίψης μπορεί να εμφανιστούν ανά πάσα στιγμή. Ο κ. Βουλαλάς εξηγεί ότι μπορεί να πυροδοτηθούν από αντικείμενα, επετείους, μυρωδιές, ήχους, εικόνες τοπίων και οτιδήποτε άλλο ξυπνά αναμνήσεις από το αγαπημένο πρόσωπο που έχουμε χάσει. Αυτό σημαίνει ότι συνήθως εμφανίζονται απροσδόκητα, ακόμα και σε ήσυχες στιγμές στο σπίτι, καθώς η ροή των ερεθισμάτων που μας θυμίζουν την απώλεια είναι συνεχής.

Αν και οι κρίσεις θλίψης είναι δύσκολες και δυσάρεστες τη στιγμή που συμβαίνουν, είναι συνηθισμένες και γενικά περνούν γρήγορα. Μπορεί να έχουν και κάποια θετικά οφέλη καθώς δυνητικά να αποτελούν ένα θεραπευτικό μέρος της διαδικασίας του πένθους.

ΜΙΑ ΚΡΙΣΗ ΘΛΙΨΗΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΩΘΗΣΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΜΙΑΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΚΑΤΑΦΕΡΟΥΜΕ ΝΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΟΥΜΕ.

Πώς μπορεί να μας βοηθήσει μια κρίση θλίψης

Η Therese A. Rando, κλινική ψυχολόγος και πρωτοπόρος στην έρευνα για το πένθος, ονόμασε το φαινόμενο «αιφνίδια προσωρινή έξαρση του πένθους». Εξήγησε επίσης ότι αν, για παράδειγμα, κάποιος καταστέλλει τη θλίψη του για τον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου, μια τέτοια κρίση θλίψης μπορεί να τον βοηθήσει να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα, που δεν είναι άλλη από το ίδιο το γεγονός – και μαζί τη συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι ο άλλος άνθρωπος δεν υπάρχει πια στη ζωή μας.

iStock

Μια κρίση θλίψης μπορεί να μας φέρει αναμνήσεις από ένα αγαπημένο πρόσωπο και να μας ωθήσει να αναλογιστούμε διάφορες πτυχές αυτής της απώλειας, ώστε να καταφέρουμε να τη διαχειριστούμε. Άλλωστε, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι ποτέ δεν ξεπερνάμε τελείως την απώλεια, απλώς μαθαίνουμε να ζούμε με αυτήν.

Στρατηγικές αντιμετώπισης της κρίσης θλίψης

Η αντιμετώπιση μιας κρίσης θλίψης είναι παρόμοια με την αντιμετώπιση μιας κρίσης πανικού. Εστιάζοντας την προσοχή στην αναπνοή μας, μπορούμε να συνέλθουμε γρηγορότερα και να αντιμετωπίσουμε τόσο το στρες που μας προκαλεί η θλίψη όσο και την ίδια τη στενοχώρια. Πώς θα το κάνουμε;

• Παίρνουμε μια πλήρη εισπνοή από τη μύτη, διαστέλλοντας όσο μπορούμε το στήθος, τα πλευρά και την κοιλιά μας.
• Προσπαθούμε να κρατήσουμε τον αέρα όσο περισσότερο γίνεται.
• Στη συνέχεια εκπνέουμε, αφήνοντας ταυτόχρονα τον ήχο «χα» καθώς απελευθερώνουμε τον αέρα από τα πνευμόνια μας.

Συνεχίζουμε την ίδια διαδικασία χωρίς παύσεις για δύο λεπτά. Μπορούμε να εστιάζουμε και να επαναλαμβάνουμε την αναπνοή σε οποιαδήποτε στάση κι αν είμαστε, καθιστοί ή ξαπλωμένοι.

Ο ΣΤΟΧΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΔΙΑΓΡΑΨΟΥΜΕ ΕΝΤΕΛΩΣ ΤΗΝ ΑΠΩΛΕΙΑ, ΑΛΛΑ ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΟΥΜΕ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΧΑΣΕΙ.

Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι κάποιες συγκεκριμένες πρακτικές τους βοηθάνε να αισθάνονται καλύτερα, όπως το να κρατάνε τα χέρια τους κάτω από τρεχούμενο νερό ή να εστιάζουν το βλέμμα τους σε ένα σημείο, για παράδειγμα σε μία φωτογραφία (ίσως και του ανθρώπου που έχουν χάσει).

Όσον αφορά τα αντικείμενα, τις συνθήκες και τα ερεθίσματα που μας ωθούν στο να θυμόμαστε κάποιον, και ως εκ τούτου μας αναστατώνουν και μας γυρίζουν στη θλίψη, είναι σημαντικό να μην τα αποφεύγουμε, αλλά να εκτιθέμεθα συστηματικά και σταδιακά σε όλα αυτά. Έτσι, η «δύναμή» τους και κατ’ επέκταση η αρνητική επίδρασή τους επάνω μας να μειωθεί.

iStock

Σε κάθε περίπτωση, τονίζει ο κ. Βουλαλάς, αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι δεν πρέπει να ξεχάσουμε ούτε να αποφεύγουμε όσα μας θυμίζουν τον άνθρωπο που έχουμε χάσει, αλλά να βρούμε τρόπους να θυμόμαστε και να τον αγαπάμε ακόμα και εν τη απουσία του. Ο στόχος δεν είναι να διαγράψουμε εντελώς την απώλεια, αλλά να προχωρήσουμε διαμορφώνοντας μια νέα ταυτότητα χωρίς την παρουσία του ανθρώπου που έχουμε χάσει.

Ευχαριστούμε για τη συνεργασία τον κ. Νίκο Βουλαλά, ψυχολόγο–ψυχοθεραπευτή.