ΤΙ ΚΡΥΒΕΤΑΙ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ «ΜΕΝΟΥΜΕ ΜΑΖΙ ΑΚΟΜΗ ΚΙ ΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΔΥΣΤΥΧΙΣΜΕΝΟΙ»

Τι γίνεται όταν η σχέση φτάνει σε ένα σημείο όπου και οι δύο σύντροφοι αποφασίζουν να είναι «ευτυχισμένα» δυστυχισμένοι μαζί;    

«Ο γάμος είναι μία από τις σημαντικότερες αιτίες της χρόνιας κατάθλιψης. Το 80% των ζευγαριών στην Ελλάδα δεν τα πάνε καλά, το 50% χωρίζουν, το 30% δεν χωρίζουν για κοινωνικο-οικονομικούς λόγους, το 20% είναι σε σχετικά καλό επίπεδο και από αυτούς μόνο το 5%-10% είναι πραγματικά ευτυχισμένοι. Επομένως, η πλειονότητα των σχέσεων είναι ψεύτικες και βολεμένες. Δεν βρήκαν ποτέ το ιδανικό». Την πρώτη φορά που άκουσα τα λόγια αυτά του Έλληνα ψυχίατρου-ψυχαναλυτή Ματθαίου Γιωσαφάτ, σκέφτηκα πως, επιτέλους, κάποιος είπε τα πράγματα με το όνομά τους.

Τα ανακαλώ κάθε φορά που διαβάζω κάτι σχετικό ή κουβεντιάζω με φίλους την απόφαση των δυστυχισμένων ζευγαριών να μένουν μαζί. Η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη και τα πράγματα δεν είναι ασπρόμαυρα και, έτσι, τις περισσότερες φορές, αφού θέσουμε επί τάπητος προβλήματα ψυχολογικά, όπως η ανασφάλεια, προβλήματα οικονομικά, όπως η... οικονομική ανασφάλεια, νοοτροπίες και κοινωνικά πρότυπα που κουβαλάμε όλοι, γυρίζουμε στο σπίτι μας, χωρίς να την έχουμε βρει.

«Οι λόγοι που τα δυστυχισμένα ζευγάρια παραμένουν μαζί μπορεί να είναι πολλοί. Η προσδοκία της διαρκούς ευτυχίας είναι ουτοπική και τα μέλη ενός ζευγαριού χρειάζεται να αποδεχτούν ότι σε μια σχέση θα υπάρξουν και δύσκολες στιγμές», αναφέρει η ψυχολόγος Ναταλία Κουτρούλη.

Αλλά είτε υπάρχει αυτή η αποδοχή, είτε όχι, έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσεις από μια άλλη οπτική, περισσότερο κοινωνιολογική, τι συμβαίνει σε μια σχέση όπου τελικά κανείς δεν είναι ευτυχισμένος.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Ανεκτό επίπεδο μόνιμης δυστυχίας: Μήπως το έχεις νιώσει κι εσύ;

Ο όρος δεν είναι επιστημονικά και καθολικά αποδεκτός, αλλά οι ειδικοί των σχέσεων μιλούν όλο και πιο πολύ για το «ανεκτό επίπεδο μόνιμης δυστυχίας», την κατάσταση εκείνη που σε αναγκάζει σε μια στωική αποδοχή μιας μίζερης προσωπικής ζωής, λες και υπάρχει μια άγραφη συμφωνία, ένα σιωπηλό κοινωνικό συμβόλαιο.

Πρόκειται για μια κοινωνική προσδοκία ότι οι σχέσεις, συνήθως οι γάμοι, συνεπάγονται μια δυστυχία, την οποία είτε και οι δύο σύντροφοι, είτε ο ένας από αυτούς πρέπει να υποφέρει.

Σκέψου πώς παρουσιάζεται ο γάμος στη σύγχρονη κουλτούρα. Η γυναίκα τον περιμένει συνήθως ως μια ευτυχή συγκυρία, ως μία σχέση που θα την κάνει ευτυχισμένη, ενώ για τον άντρα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εκείνος θα «φυλακιστεί», θα ξεχάσει την ανεμελιά του και θα πρέπει να συμμορφωθεί με διάφορους αυστηρούς κανόνες, αλλιώς θα «πέφτει παντόφλα».

Πώς μας επηρεάζουν τα έμφυλα στερεότυπα;

Βαθιά στερεοτυπικό και σεξιστικό θα σκεφτείς, και θα έχεις δίκιο. Όμως αυτά τα πρότυπα χρειάζονται πολλά πολλά χρόνια για να ξεριζωθούν από τις αποσκευές που κουβαλάμε όλοι και όλες στο κεφάλι μας.

Δεν είναι τυχαίο που συχνότερα οι γυναίκες παίρνουν τη γενναία απόφαση να απομακρυνθούν από έναν γάμο. Οι άντρες μεγαλώνουν συνήθως με την πεποίθηση ότι ο γάμος ισοδυναμεί με ταλαιπωρία. Όταν λοιπόν βρίσκονται μέσα σε έναν γάμο, ακόμη κι αν δεν είναι ευτυχισμένοι, θεωρούν ότι τόσο οι ίδιοι όσο και οι σύζυγοί τους θα πρέπει να ζήσουν με αυτό.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΣΕ «ΑΝΑΓΚΑΖΕΙ» ΣΕ ΜΙΑ ΣΤΩΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΗ ΜΙΑΣ ΜΙΖΕΡΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΖΩΗΣ, ΣΑΝ ΜΙΑ ΑΓΡΑΦΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ.

Οι γυναίκες τείνουν να διαμορφώνουν την άποψή τους για τον γάμο μέσα από ρομαντικές ταινίες και να τον θεωρούν πηγή ευτυχίας. Αναμένεται από την κοινωνία οι γυναίκες να αποζητούν τη γαμήλια ευτυχία, ενώ οι άντρες να τρέχουν μακριά της. Όταν βρεθούν μέσα σε έναν δυστυχισμένο γάμο, οι προσδοκίες τους γκρεμίζονται, όμως θεωρούν κι εκείνες καθήκον τους να «κρατήσουν» τη σχέση όσο περισσότερο μπορούν.

Βλέπεις, παρόλο που η κοινωνία εκπαιδεύει τις γυναίκες να πιστεύουν ότι ο γάμος θα τους φέρει ευτυχία, τους στέλνει επίσης το μήνυμα ότι ο γάμος δεν έχει να κάνει με την ευτυχία. Τόσο εκείνες όσο και οι άντρες μαθαίνουν να ανέχονται όχι απλώς τις δυσκολίες, αλλά και τη δυστυχία μέσα στον γάμο. Είπαμε, είναι σεξιστικά όλα αυτά, αλλά υπάρχουν.

Ο γάμος είναι μαραθώνιος αντοχής ή πηγή ευτυχίας;

Έτσι, ο γάμος, σύμφωνα με τις κοινωνικές προσδοκίες, μοιάζει με μαραθώνιο όπου δύο άνθρωποι μένουν μαζί για τα παιδιά, γιατί δεν θα βρουν καλύτερα ή επειδή έτσι «πρέπει». Το μυστικό της «επιτυχίας» είναι να βρουν ένα ανεκτό επίπεδο μόνιμης δυστυχίας και να το διατηρήσουν.

Είναι πράγματι σοφή επιλογή να παραμένει κανείς σε έναν δυσλειτουργικό γάμο; Οι έρευνες απαντούν «όχι». «Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε ένα ψυχροπολεμικό κλίμα διδάσκονται πως η σιωπή, η ψυχρότητα, η παθητικο-επιθετική συμπεριφορά και η αποφυγή είναι ο τρόπος με τον οποίο η οικογένεια μένει μαζί», αναφέρει η Βασιλική Ντούμου, Συστημική Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια.

Αρκετοί θα συμφωνήσουν ότι οι άντρες επωφελούνται περισσότερο από έναν γάμο, «βολεύονται» με τα πλεονεκτήματα της συνύπαρξης και δεν τους απασχολεί αν οι γυναίκες είναι δυστυχισμένες. Συχνά χαρακτηρίζουν τα παράπονά τους ως γκρίνια, ενώ έχουν την απαίτηση να αντέξουν μια ήπια δυστυχία, εφόσον το κάνουν και οι ίδιοι. Δεν θα ήθελα να πούμε ότι αυτό είναι ο κανόνας, κατά πάσα πιθανότητα όμως ξέρεις για τι σου μιλάμε.

Ο ΓΑΜΟΣ ΔΕΝ ΟΔΗΓΕΙ ΑΠΟ ΜΟΝΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ ΚΑΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΠΟΛΛΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΕΣ. ΑΥΤΟ ΟΜΩΣ ΔEN ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΤΙ ΟΔΗΓΕΙ ΣΕ ΜΙΑ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΗ ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΕΧΤΕΙΣ.

Εξέλιξη ή ανοχή της δυστυχίας; Βρες τις διαφορές

Είναι διαφορετικό πράγμα να αντιμετωπίζεις τις δυσκολίες και τις αλλαγές που διέπουν έναν γάμο και άλλο να αποδέχεσαι σιωπηλά την ανεκτή δυστυχία ως μια κανονικότητα των σχέσεων. Είναι επόμενο οι μακροχρόνιες σχέσεις να περνάνε από διάφορα στάδια, να αντιμετωπίζουν συγκρούσεις και να εξελίσσονται, αλλά δεν είναι καθόλου ευνόητο ότι θα βαλτώνουν στην αποξένωση και την απουσία επαφής.

Ο γάμος δεν οδηγεί από μόνος του στην ευτυχία και χρειάζεται πολλή προσπάθεια και από τις δύο πλευρές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οδηγεί σε μια αναμενόμενη δυστυχία που πρέπει να ανεχτείς. Τα κοινωνικά στερεότυπα που προετοιμάζουν τους ανθρώπους να αποδεχτούν ένα ανεκτό επίπεδο μόνιμης δυστυχίας, τους προετοιμάζουν στην πραγματικότητα για κακοποίηση και κακομεταχείριση. Διότι αν μπορείς να ανεχτείς τη συναισθηματική μιζέρια, είναι πιο πιθανό να υπομείνεις και τη συναισθηματική κακοποίηση.

ΕΙΝΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΝΑ ΕΞΕΛΙΣΣΟΝΤΑΙ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΝΑ ΒΑΛΤΩΝΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΠΟΞΕΝΩΣΗ.

Τώρα, λοιπόν, που ξέρεις πώς λέγεται το «μένουμε μαζί ακόμη κι αν είμαστε δυστυχισμένοι» και πόσο υποσυνείδητα το έχεις μάθει, είναι καιρός να αναθεωρήσεις. Μένεις, επειδή είσαι καλά με τον/τη σύντροφό σου, ακόμη κι αν ο πρώτος ενθουσιασμός έχει περάσει ή επειδή συμφωνήσατε σιωπηλά να είστε «ευτυχισμένα» δυστυχισμένοι μαζί;

Όπως λέει και η Δρ. Ναταλία Κουτρούλη: «Η αφορμή που θα μας κινητοποιήσει να αναθεωρήσουμε και να διεκδικήσουμε τη σχέση που μας αξίζει στο μέλλον ας είναι η αγάπη, η εκτίμηση, η αποδοχή και η συμπόνια προς τον ίδιο μας τον εαυτό στο σήμερα».

Βρείτε εδώ τα audio articles που είναι διαθέσιμα αυτή τη στιγμή.

Για να ακούτε τα άρθρα του OW που είναι διαθέσιμα σε ηχητική μορφή, μπορείτε να μας ακολουθήσετε σε Spotify και σε Apple Podcasts.