ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΒΟΗΘΟΥΝ ΑΓΝΩΣΤΟΥΣ;

Τι είναι αυτό που οδηγεί ορισμένους ανθρώπους στην ανιδιοτέλεια; Η επιστήμη αρχίζει να ξεσκεπάζει τα μυστικά του εγκεφάλου και της προσωπικότητας των ανθρώπων αυτών, προσφέροντας μια νέα ματιά στον τρόπο που η αλτρουιστική συμπεριφορά συνδέεται με τη βιολογία και την ψυχολογία μας.

Όλοι μας έχουμε παρατηρήσει στα κοινωνικά δίκτυα πόση απήχηση έχουν τα βίντεο με ανθρώπους που βοηθούν ζώα που κινδυνεύουν ή συνανθρώπους τους που βρίσκονται σε ανάγκη. Μέσα στη μαυρίλα των ημερών, αυτά τα δείγματα καλοσύνης και αλτρουισμού μάς δίνουν μια μικρή ελπίδα όχι για τη σωτηρία του πλανήτη, αλλά για το ότι η σαπίλα δεν έχει παρασύρει στο διάβα της τους πάντες.

Ίσως αυτός να είναι ο λόγος που οι επιστήμονες μελετούν φαινόμενα όπως ο αλτρουισμός. Ίσως γιατί αποτελούν την εξαίρεση του κανόνα. Ίσως γιατί πρόκειται για απόκλιση από την εγωιστική μας φύση κι χρειάζεται να ερμηνεύσουμε την παράδοξη αυτή συμπεριφορά.

Σε αυτό το πεδίο έρευνας κινείται και η Abigail Marsh, καθηγήτρια ψυχολογίας και νευροεπιστήμης στο Georgetown University. Όπως μοιράζεται η ίδια σε συνέντευξή της, αφορμή για μελετήσει τον αλτρουισμό, στάθηκε η δική της προσωπική εμπειρία, καθώς η Marsh σήμερα βρίσκεται ανάμεσά μας χάρη σε έναν άγνωστο, ο οποίος σταμάτησε το αυτοκίνητό του, διέσχισε έξι λωρίδες κυκλοφορίας, μπήκε στο τρακαρισμένο αυτοκίνητό της και το οδηγήσει σε ασφαλές σημείο.

Υπάρχει ορισμός για τον αλτρουισμό;

Οι περισσότεροι άνθρωποι επιδίδονται σε πράξεις αλτρουισμού. Άρα, όλοι έχουμε υπάρξει αλτρουιστές κάποια στιγμή στη ζωή μας. Στην ψυχολογία, ο αλτρουισμός ορίζεται ως συμπεριφορά του να κάνεις κάτι για κάποιον με σκοπό να τον βοηθήσεις κι όχι για κάποιον άλλο λόγο.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Τα χαρακτηριστικά ακραίων αλτρουιστών

Η Marsh και η ομάδα της εστίασαν κυρίως στη μελέτη ατόμων που έχουν δωρίσει το νεφρό τους σε έναν ξένο. Όπως παρατήρησαν, οι πραγματικά αλτρουιστές είναι ταπεινοί και λιγότερο εγωιστές. Δεν θεωρούν τον εαυτό τους ιδιαίτερο. Αν θεωρείς ότι είσαι ξεχωριστός άνθρωπος γιατί να βοηθήσεις τους λιγότερο ξεχωριστούς;

Επιπλέον, οι αλτρουιστές δωρητές νεφρού τείνουν να έχουν μεγαλύτερη αμυγδαλή, το μέρος του εγκεφάλου που παίζει σημαντικό ρόλο στην επεξεργασία συναισθημάτων. Είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι στην οδύνη των άλλων και ανταποκρίνονται με ενσυναίσθηση. Αντίθετα, άτομα με ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά έχουν μικρότερη αμυγδαλή, δυσκολεύονται να αισθανθούν φόβο και να τον κατανοήσουν στους άλλους.

Οι αλτρουιστές που μελέτησε η Marsh λένε ότι η απόφασή τους να δωρίσουν το νεφρό τους ήταν ενστικτώδης και χρησιμοποιούσαν φράσεις, όπως «Δεν έχει να κάνει με μένα» ή «Έμοιαζε με αυτονόητο». Αναφέρει επίσης ότι σχεδόν όλοι ήταν και αιμοδότες.

Ωστόσο, όπως τονίζει, δεν πρόκειται για υπεράνθρωπους, ούτε για άγιους. Έχουν κι αυτοί τις αδυναμίες και τα ελαττώματά τους.

ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΛΤΡΟΥΙΣΤΕΣ ΔΕΝ ΘΕΩΡΟΥΝ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ. ΑΝ ΘΕΩΡΕΙΣ ΟΤΙ ΕΙΣΑΙ ΞΕΧΩΡΙΣΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ, ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΞΕΧΩΡΙΣΤΟΥΣ;

Πώς να γίνουμε πιο αλτρουιστές

Ας ξεκινήσουμε με κάτι εύκολο και σύμφωνο με τις αξίες μας. Αν αγαπάμε τη συναναστροφή με άλλους, μπορούμε να βοηθήσουμε σε μια κοινωνική κουζίνα. Αν μας αρέσουν τα ζώα, μπορούμε να γίνουμε εθελοντές σε κάποιο καταφύγιο.

Ένα αναλυτικό πλάνο δράσης, που καθορίζει πότε, πού και πώς θα γίνει η πράξη, θα μας βοηθήσει να τηρήσουμε τη δέσμευσή μας.

Αν έχουμε περιορισμένο χρόνο ή χρήματα, μικρές πράξεις κάνουν τη διαφορά. Ένα χαμόγελο, ένα κομπλιμέντο, μια καλημέρα, αυτές οι μικρές καθημερινές, θετικές αλληλεπιδράσεις μπορούν να αλλάξουν την αντίληψη των ανθρώπων και να αυξήσουν την εμπιστοσύνη και τη συνεργασία στην κοινωνία.

Στο τέλος της μέρας, όπως έλεγε και ο Martin Luther King Jr., «Κάθε άνθρωπος πρέπει να αποφασίσει αν θα βαδίσει στο φως του δημιουργικού αλτρουισμού ή στο σκοτάδι της καταστροφικής εγωιστικής συμπεριφοράς».