ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕ ΟΛΟΣΩΜΗ ΔΟΝΗΣΗ: ΠΟΙΟΥΣ ΩΦΕΛΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΝ

Οι πλατφόρμες δόνησης υπόσχονται καλύτερη ισορροπία, ταχύτερη αποκατάσταση και πιο «αποδοτική» άσκηση με ελάχιστη προσπάθεια. Τι λέει επιστήμη για τα οφέλη τους;

Οι πλατφόρμες δόνησης (vibration/power plates) δεν είναι καινούργιες στον χώρο του fitness και της ευεξίας, φαίνεται όμως πως περνούν νέα άνθηση χάρη στα social media. Διάφοροι χρήστες τις συστήνουν ως εύκολη λύση για καλύτερη φυσική κατάσταση, ταχύτερη αποκατάσταση και βελτίωση της κυκλοφορίας, με πολλούς να πίνουν νερό στο όνομά τους για τις αλλαγές στην εικόνα του σώματός τους.

Τι λέει όμως η επιστήμη για όσα ισχυρίζονται οι viral αναρτήσεις; Έχουν πράγματι τέτοια οφέλη οι πλατφόρμες δόνησης και ποια η θέση της άσκησης με ολόσωμη δόνηση στο πρόγραμμα γυμναστικής; Οι ειδικοί απαντούν.

Πώς λειτουργεί η ολόσωμη δόνηση

Οι πλατφόρμες δόνησης είναι συσκευές που προκαλούν γρήγορες ταλαντώσεις στην επιφάνεια όπου στέκεται ή ασκείται κάποιος. Οι δονήσεις, που συνήθως κυμαίνονται από 20 έως 60 ανά δευτερόλεπτο, δημιουργούν μικρές αλλαγές στη θέση του σώματος, αναγκάζοντας τους μυς να ενεργοποιούνται συνεχώς για να διατηρηθεί η ισορροπία.

«Το σώμα αντιλαμβάνεται διαρκώς αλλαγές στη θέση μέσω των μυών, των τενόντων και των αρθρώσεων», εξηγεί ο Mark Kovacs, PhD, φυσιολόγος άσκησης και ερευνητής μακροζωίας.

Όπως σημειώνει, η δόνηση προκαλεί αντανακλαστική ενεργοποίηση των μυών, βοηθώντας το σώμα να διατηρήσει τον έλεγχο και τη σταθερότητά του. Ο εν λόγω μηχανισμός έχει φέρει την ολόσωμη δόνηση στο μικροσκόπιο των επιστημόνων για πιθανές επιδράσεις στην ισορροπία, την κινητικότητα, τη μυϊκή λειτουργία και την αποκατάσταση.

Οι πλατφόρμες δόνησης είναι συσκευές που προκαλούν γρήγορες ταλαντώσεις στην επιφάνεια όπου στέκεται ή ασκείται κάποιος. Οι δονήσεις συνήθως κυμαίνονται από 20 έως 60 ανά δευτερόλεπτο. iStock

Πώς βελτιώνει ισορροπία, κινητικότητα και ευλυγισία

Τα πιο ενθαρρυντικά δεδομένα αφορούν τη βελτίωση της ισορροπίας και της κινητικότητας. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η προπόνηση με δόνηση μπορεί να βοηθήσει στο βάδισμα, στην ενδυνάμωση των κάτω άκρων και στον έλεγχο της στάσης του σώματος, στοιχεία ιδιαίτερα σημαντικά για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους ή για άτομα με κινητικές δυσκολίες.

Παράλληλα, η χρήση της πλατφόρμας σε συνδυασμό με διατάσεις ή ασκήσεις κινητικότητας φαίνεται να βελτιώνει προσωρινά το εύρος κίνησης, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως οι γάμπες, οι οπίσθιοι μηριαίοι και τα ισχία. «Η ρυθμική δόνηση μπορεί να μειώσει προσωρινά τη μυϊκή ακαμψία και να βοηθήσει στην κινητικότητα όταν χρησιμοποιείται στο πλαίσιο προθέρμανσης ή αποκατάστασης», αναφέρει ο Kovacs.

Βοηθά στη δύναμη και την αποκατάσταση;

Οι γρήγορες μυϊκές συσπάσεις που προκαλεί η δόνηση μπορεί να αυξήσουν προσωρινά την αιμάτωση, ιδιαίτερα στα πόδια. Οι ερευνητές θεωρούν ότι η διαδικασία ενδέχεται να βοηθά τη μεταφορά οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στους ιστούς, συμβάλλοντας στην αποκατάσταση μετά την άσκηση.

Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η προπόνηση με δόνηση μπορεί να βοηθήσει στο βάδισμα, στην ενδυνάμωση των κάτω άκρων και στον έλεγχο της στάσης του σώματος. iStock

Παράλληλα, η ολόσωμη δόνηση φαίνεται να προκαλεί και καρδιαγγειακές αποκρίσεις. Σύμφωνα με τον Ryan A. Harris, PhD, φυσιολόγο άσκησης και καθηγητή Ιατρικής στο Medical College of Georgia, η χρήση της πλατφόρμας μπορεί να αυξήσει τον καρδιακό ρυθμό και την καρδιακή παροχή, ενισχύοντας προσωρινά την κυκλοφορία του αίματος.

Ωστόσο, τα δεδομένα είναι πιο περιορισμένα σε ό,τι αφορά τους μυς. Η δόνηση μπορεί να βελτιώσει τη μυϊκή ενεργοποίηση, τη νευρομυϊκή συναρμογή (συνεργασία νευρικού και μυϊκού συστήματος για την εκτέλεση μιας κίνησης) και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τη δύναμη, αλλά δεν φαίνεται να οδηγεί σε αύξηση της μυϊκής μάζας. Δεν μπορεί επομένως να αντικαταστήσει την προπόνηση με αντιστάσεις, η οποία παραμένει ο βασικός τρόπος για την ανάπτυξη μυών.

Τι ισχύει για τα οστά και τον χρόνιο πόνο

Τους επιστήμονες απασχολεί και η πιθανή επίδραση της δόνησης στην οστική πυκνότητα, κυρίως σε μεγαλύτερους ανθρώπους και σε ομάδες με αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης. Παρότι κάποιες μελέτες έχουν δείξει μικρές βελτιώσεις σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, τα στοιχεία δεν επαρκούν για να θεωρηθεί εξίσου αποτελεσματική με τις ασκήσεις που αποδεδειγμένα ενισχύουν τα οστά, όπως η προπόνηση με αντιστάσεις και το περπάτημα.

Η δόνηση μπορεί να βελτιώσει τη μυϊκή ενεργοποίηση, τη νευρομυϊκή συναρμογή και τη δύναμη, αλλά δεν φαίνεται να οδηγεί σε αύξηση της μυϊκής μάζας. iStock

Άλλο πεδίο που εξετάζεται η χρήση της άσκησης με ολόσωμη δόνηση είναι ο χρόνιος πόνος και η αποκατάσταση μετά από τραυματισμούς. Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν μπορεί να σταθεί ως αυτόνομη θεραπεία.

Ποιοι πρέπει να προσέχουν

Παρότι οι πλατφόρμες δόνησης θεωρούνται γενικά ασφαλείς, χρειάζεται προσοχή και ιατρική συμβουλή πριν από τη χρήση τους σε περιπτώσεις:

• εγκυμοσύνης,
• βηματοδότη ή άλλων εμφυτεύσιμων συσκευών,
• θρομβώσεων,
• πρόσφατης χειρουργικής επέμβασης,
• σοβαρής οστεοπόρωσης,
• σημαντικών προβλημάτων ισορροπίας.

Η ολόσωμη δόνηση μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο συμπλήρωμα σε μια ενεργή καθημερινότητα, όχι όμως να υποκαταστήσει την άσκηση. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, τα μεγαλύτερα οφέλη φαίνεται να προκύπτουν όταν χρησιμοποιείται συμπληρωματικά σε μια καθιερωμένη ρουτίνα γυμναστικής.