ΔΥΣΚΟΛΕΥΕΣΑΙ ΝΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΕΙΣ; ΔΕΣ ΠΩΣ ΘΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΙΣ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΟΥ

Υπάρχει τρόπος να κατευθύνεις την προσοχή σου με τον τρόπο που κατευθύνεις τους μυς στο γυμναστήριο; Ειδικός δείχνει τα βήματα που χρειάζεται να ακολουθήσεις.

Ειδοποιήσεις από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ασταμάτητα επαγγελματικά μέιλ και ένα ατέλειωτο σκρολάρισμα έχουν φέρει κρίση στην προσοχή μας, την οποία πολλές φορές δεν ξέρουμε πώς να διαχειριστούμε, ενώ αρκετά συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε καν. Είμαστε διαρκώς σε κατάσταση εγρήγορσης, κι όμως σπάνια είμαστε συγκεντρωμένοι.

Αυτή η έλλειψη «πλήρους» προσοχής σαμποτάρει την κατάκτηση των στόχων μας, καθώς κάθε εργασία φαίνεται πιο δύσκολη από όσο είναι, αφού μοιράζουμε τον χρόνο και την προσοχή μας σε πολλά (γιατί όλα έχουν προτεραιότητα). Το αποτέλεσμα; Τίποτα δεν προχωρά ουσιαστικά.

Η Emily Balcetis, κοινωνική ψυχολόγος που μελετά την οπτική αντίληψη και την επίτευξη στόχων, αναφέρει ότι η προσοχή δεν είναι ένα σταθερό χαρακτηριστικό που είτε το έχεις είτε όχι, αλλά μια δεξιότητα που καλλιεργείται.

Όπως τονίζει, ξεγελάμε τον εαυτό μας πιστεύοντας ότι το να αφιερώνουμε χρόνο σε μια εργασία σημαίνει ότι εστιάζουμε σε αυτήν. Στην πραγματικότητα, ένα κομμάτι της προσοχής μας είναι διασκορπισμένο αλλού. Έτσι, μπορεί να θεωρούμε ότι το μυαλό μας δουλεύει υπερωρίες, αλλά στην πράξη δεν παράγει ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Τα καλά νέα είναι μπορούμε να κατευθύνουμε την προσοχή μας με την ίδια πρόθεση που κινούμε και γυμνάζουμε τους μυς στο γυμναστήριο.

ΤΟ «ΔΙΝΩ ΠΡΟΣΟΧΗ» ΣΗΜΑΙΝΕΙ: ΤΙ ΚΟΙΤΑΖΩ, ΤΙ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΣΥΝΘΕΤΕΙ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΠΟΔΙΔΕΙ ΝΟΗΜΑ.

Πώς εκπαιδεύεται η προσοχή;

Η ειδικός συμβουλεύει να «δούμε» την προσοχή ως ένα σύνθετο σύστημα με επιμέρους λειτουργίες που μπορούν να εκπαιδευτούν ξεχωριστά. Όπως το σώμα σου έχει διαφορετικές μυϊκές ομάδες για τρέξιμο και για άρση βαρών, έτσι και η προσοχή διαθέτει διαφορετικούς «μυς» για διαφορετικές νοητικές διεργασίες.

Στην πράξη, το «δίνω προσοχή» σημαίνει τρία πράγματα μαζί: τι κοιτάζω, τι σκέφτομαι και πώς ο εγκέφαλος συνθέτει αυτές τις πληροφορίες και τους αποδίδει νόημα. Εκεί ακριβώς κρίνεται αν κάτι θα έχει την πλήρη ή τη μερική προσοχή μας.

Ο «μυς» της οπτικής εστίασης

Ο πρώτος «μυς»  που χρειάζεται να «γυμναστεί» είναι η οπτική εστίαση, η ικανότητα του εγκεφάλου να εστιάζει ή να διευρύνει τον «φακό» της προσοχής. Όταν αυτός ο μηχανισμός λειτουργεί σωστά, οι στόχοι είναι πιο ξεκάθαροι και πιο κοντινοί, άρα πιο εφικτοί.

Η Balcetis διαπίστωσε ότι όταν εστιάζουμε έντονα σε έναν συγκεκριμένο στόχο αντί να σαρώνουμε ολόκληρο το περιβάλλον, τον βιώνουμε ως πιο κοντινό από όσο είναι στην πραγματικότητα. Αυτό δεν αλλάζει μόνο την αντίληψη, αλλά και τη συμπεριφορά μας. Για παράδειγμα, δρομείς και περιπατητές που εστίαζαν το βλέμμα τους σε ένα συγκεκριμένο σημείο μπροστά τους κατάφερναν να διανύσουν μεγαλύτερη απόσταση σε σύγκριση με όσους άφηναν το βλέμμα τους να περιπλανιέται.

Πώς «γυμνάζεται»

Επιλέγουμε έναν συγκεκριμένο οπτικό στόχο που σχετίζεται με αυτό που θέλουμε να πετύχουμε. Δηλαδή, αν τρέχουμε, εστιάζουμε σε ένα σημείο μπροστά μας. Αν δουλεύουμε πάνω σε ένα πρότζεκτ, βάζουμε στο οπτικό μας πεδίο μια σαφή ένδειξη προόδου, όπως π.χ. έναν πίνακα ή μια λίστα, και γυρνάμε την προσοχή μας εκεί ξανά και ξανά.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Ο «μυς» της χρονικής σύνδεσης

Το δεύτερο βήμα είναι η εκπαίδευση της χρονικής σύνδεσης, της ικανότητας να συνδέουμε τις σημερινές μας πράξεις με μελλοντικά αποτελέσματα. Συχνά δυσκολευόμαστε να «δούμε» τον μελλοντικό μας εαυτό, έτσι οι θυσίες του παρόντος μοιάζουν υπερβολικές. Όμως, οι άνθρωποι που μπορούν να φανταστούν ζωντανά τον μελλοντικό τους εαυτό είναι πιο πρόθυμοι να επενδύσουν σε αυτόν.

Πώς «γυμνάζεται»

Αφιερώνουμε χρόνο στο να «ζήσουμε» νοητά το μέλλον που επιθυμούμε. Πώς είναι η πρώτη μέρα μετά την επίτευξη του στόχου μας; Πώς νιώθουμε; Καλό είναι να γίνουμε όσο μπορούμε πιο συγκεκριμένοι, να βάλουμε λεπτομέρειες στις εικόνες που θα σκεφτούμε.

ΟΠΩΣ ΟΙ ΔΡΟΜΕΙΣ ΚΑΝΟΥΝ ΓΙΟΓΚΑ ΓΙΑ ΝΑ ΒΕΛΤΙΩΣΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΥΣ, ΕΤΣΙ Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΣΧΕΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΕΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ.

Ο «μυς» επεξεργασίας εμποδίων

Η θετική σκέψη από μόνη της δεν αρκεί. Το να μείνουμε μόνο στη θετική οπτικοποίηση μπορεί να μας αποδυναμώσει, γιατί μας προσφέρει μια πρόωρη αίσθηση ικανοποίησης. Αντίθετα, συνδυάζοντας το θετικό όραμα με ρεαλιστική πρόβλεψη εμποδίων διατηρούμε υψηλότερη ετοιμότητα για δράση και τελικά υψηλότερο κίνητρο.

Πώς «γυμνάζεται»

Για αρχή, φανταζόμαστε με λεπτομέρεια το επιθυμητό αποτέλεσμα. Στη συνέχεια, εντοπίζουμε τα πιο πιθανά εμπόδια και στο τέλος σχεδιάζουμε πώς θα τα αντιμετωπίσουμε. Είναι βέβαιο ότι στην πορεία προς τον στόχο μας θα εμφανιστούν αρκετά εμπόδια, το θέμα είναι να είμαστε προετοιμασμένοι να τα αντιμετωπίσουμε και να μην μείνουμε αποσβολωμένοι να τα κοιτάμε.

Η ΘΕΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΑΠΟ ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ. ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΣΕΙ, ΓΙΑΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΜΙΑ ΠΡΟΩΡΗ ΑΙΣΘΗΣΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ.

Ο «μυς» της γνωστικής ευελιξίας

Το τελευταίο εκπαιδευτικό βήμα αφορά τη γνωστική ευελιξία, την ικανότητα δηλαδή να μεταβαίνουμε ομαλά από τη μία μορφή εστίασης στην άλλη. Όσο περίεργο κι αν ακούγεται αυτό, η συγκεκριμένη στρατηγική ενισχύεται μέσα από δραστηριότητες που δεν σχετίζονται άμεσα με τους βασικούς μας στόχους.

Πώς «γυμνάζεται»

Σταυρόλεξα, σκίτσο, ακόμη και μια καθημερινή άσκηση δημιουργικής παρατήρησης μπορούν να λειτουργήσουν ως cross training για τον εγκέφαλό μας. Όπως οι δρομείς κάνουν γιόγκα για να βελτιώσουν την απόδοσή τους, έτσι και η καλλιέργεια φαινομενικά άσχετων δεξιοτήτων ενισχύει την ικανότητά μας να συγκεντρωνόμαστε εκεί που χρειάζεται.

Η προσοχή, τελικά, δεν είναι θέμα ταλέντου και δεν θέλει απαραίτητα κόπο. Θέλει τρόπο και εξάσκηση.