ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΟ ΜΑΣΗΜΑ ΤΣΙΧΛΑΣ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ;

Μπορεί το μάσημα μιας τσίχλας να σε βοηθήσει να διαχειριστείς έστω και λίγο το στρες ή να βελτιώσει τη συγκέντρωσή σου;

Δεν μασάμε τσίχλα μόνο για να φρεσκάρουμε την αναπνοή μας. Τη μασάμε όταν θέλουμε να αποσπάσουμε την προσοχή μας από το φαγητό ή το τσιγάρο, όταν είμαστε νευρικοί, αγχωμένοι ή στεναχωρημένοι. Τουλάχιστον αυτό έχω παρατηρήσει στον εαυτό μου και στους συναδέλφους που, σε ανύποπτο χρόνο, ρωτούν αν υπάρχει καμιά τσίχλα στο γραφείο.

«Νομίζω ότι οι άνθρωποι μασούν πιο δυνατά όταν είναι λυπημένοι», είχε δηλώσει στις αρχές του 20ού αιώνα ο William Wrigley Jr., ο άνθρωπος πίσω από τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία τσίχλας στον κόσμο. Μάλιστα, διαφήμιση της εταιρείας του το 1918 παρουσιάζει, μεταξύ άλλων, την τσίχλα ως κάτι που «ηρεμεί τα νεύρα».

Δεν χρειάζεται, όμως, να γυρίσουμε τόσο πίσω στον χρόνο. Στις ελληνικές τηλεοράσεις σήμερα παίζει διαφήμιση τσίχλας που λέει: «Όταν η φωνή στο κεφάλι σου προσπαθεί να σε δυσκολέψει, ΜΗ ΜΑΣΑΣ».

Μελετώντας το μάσημα της τσίχλας

Ναι, υπάρχουν επιστήμονες που μελετούν συστηματικά την επίδραση της τσίχλας στον εγκέφαλο, αλλά τα ευρήματά τους είναι ποικίλα. Το μάσημά της, για παράδειγμα, δεν φαίνεται να βελτιώνει τη μνήμη. Δεν θυμόμαστε καλύτερα λίστες λέξεων ή ιστορίες απλώς επειδή μασάμε τσίχλα.

Από την άλλη, φαίνεται να αυξάνει την εγρήγορση και την εστιασμένη προσοχή κατά περίπου 10%, σύμφωνα με τον ψυχολόγο Andrew Smith από το Πανεπιστήμιο του Cardiff, ο οποίος μελετούσε την τσίχλα για περίπου 15 χρόνια (αν και ορισμένες έρευνές του χρηματοδοτήθηκαν από τη Wrigley).

Το όφελος είναι πιο εμφανές όταν κάνουμε βαρετές, επαναλαμβανόμενες εργασίες και όχι όταν είμαστε ήδη αρκετά συγκεντρωμένοι, διευκρινίζει η Crystal Haskell-Ramsay, καθηγήτρια βιολογικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Northumbria, η οποία δεν έχει λάβει χρηματοδότηση από την παραπάνω εταιρεία.

pexels Lany

Βοηθάει στη διαχείριση του στρες;

Υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ότι η τσίχλα μειώνει το στρες, λέει η Haskell-Ramsay. Σε εργαστηριακά πειράματα, άνθρωποι που έπρεπε να μιλήσουν δημόσια και να λύσουν μαθηματικά προβλήματα ένιωθαν λιγότερη ένταση όταν μασούσαν τσίχλα. Ακόμη και σε ιατρικά πλαίσια, όπως πριν από προγραμματισμένα χειρουργεία, γυναίκες που μασούσαν τσίχλα εμφάνισαν χαμηλότερο άγχος.

Υπάρχουν, βέβαια, και όρια. Σε ιδιαίτερα στρεσογόνες καταστάσεις, όπως π.χ. λίγο πριν από μια καισαρική τομή ή σε δοκιμασίες που είναι εκ φύσεως αδιέξοδες, η τσίχλα δεν φαίνεται να κάνει διαφορά.

ΕΡΕΥΝΕΣ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΟΤΙ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΕΣ ΑΣΥΝΕΙΔΗΤΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΒΟΗΘΟΥΝ ΚΑΠΟΙΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΝΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΟΥΝ ΚΑΛΥΤΕΡΑ Ή ΝΑ ΗΡΕΜΗΣΟΥΝ.

Γιατί μας αρέσει να μασάμε;

Το μεγάλο ερώτημα, βέβαια, είναι γιατί το μάσημα έχει αυτή την επίδραση πάνω μας. Οι ερευνητές δεν έχουν καταλήξει ακόμα σε ένα ξεκάθαρο συμπέρασμα. Κάποιες θεωρίες μιλούν για αυξημένη ροή αίματος στον εγκέφαλο, που οδηγεί στη μεταφορά περισσότερων θρεπτικών συστατικών στην περιοχή, άλλες για τη διέγερση των μυών του προσώπου και τη σχέση τους με την προσοχή.

Υπάρχει και η θεωρία ότι το μάσημα λειτουργεί ως αντιπερισπασμός από στρεσογόνα ερεθίσματα, επηρεάζοντας τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA axis), το βασικό σύστημα αντίδρασης του σώματος στο στρες. Ωστόσο, οι μετρήσεις της κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες, δίνουν αντικρουόμενα αποτελέσματα.

iStock

Είναι το μάσημα της τσίχλας θέμα εξέλιξης;

Τα ζώα συχνά μασούν όταν είναι στρεσαρισμένα. Είναι πιθανό να υπάρχει κάτι πρωτόγονο και παρηγορητικό στην πράξη αυτή, το οποίο έχει περάσει από τους προγόνους που έχουμε κοινούς με άλλα ζώα.

Ωστόσο, ο εξελικτικός βιομηχανικός Adam van Casteren υποστηρίζει το αντίθετο, δηλαδή το γεγονός ότι η ικανότητα του ανθρώπου να μασά λιγότερο είναι αυτή που μας έκανε αυτό είμαστε σήμερα. Σε αντίθεση με τους χιμπαντζήδες, που μασούν ώρες κάθε μέρα, ο σύγχρονος άνθρωπος μασά πολύ λιγότερο.

Η έλξη της τσίχλας, θεωρεί, μάλλον δεν έχει να κάνει με την προϊστορία μας. Έχει να κάνει με κάτι πιο απλό, το ότι οι άνθρωποι αγαπάμε τις επαναλαμβανόμενες κινήσεις. Όπως χτυπάμε το πόδι μας ή παίζουμε με ένα στιλό, έτσι και η τσίχλα λειτουργεί ως μια μορφή «νευρικής κίνησης». Έρευνες για τις νευρικές μικροκινήσεις δείχνουν ότι αυτού του τύπου η κινητικότητα μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ανθρώπους να συγκεντρωθούν ή να ηρεμήσουν.