ΓΙΑΤΙ ΧΑΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΕΞΗ ΜΑΣ ΟΤΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΡΡΩΣΤΟΙ; ΤΙ ΔΕΙΧΝΕΙ ΝΕΑ ΜΕΛΕΤΗ

Νέα μελέτη αποκαλύπτει γιατί η όρεξη μειώνεται όταν είμαστε άρρωστοι και ποιος είναι ο ρόλος του εντέρου.

Μια από τις «αντιστάσεις» που κάνω «κατά της αρχής» (της όποιας αρχής, γιατί ναι, θα μπορούσε να πει κάποιος πως είμαι κάπως αντιδραστική) είναι να τρώω ασταμάτητα όταν με έχει καταβάλει ένας ιός, όποιος κι αν είναι. Εκεί που μου κόβεται η όρεξη και αντιλαμβάνομαι πως κάτι έχει πάει λάθος, ανασυντάσσομαι και αυξάνω τις διαδρομές προς την κουζίνα, σκεπτόμενη ότι μπορεί να μην πεινάω, αλλά σίγουρα χρειάζομαι ενέργεια για να πολεμήσω τον «εχθρό».

Είμαι μεν να σκάσω, αλλά νιώθω πως κάνω την επανάστασή μου. Γιατί όμως κόβεται η όρεξή μας όταν έχουμε κάποιου είδους λοίμωξη; Αυτή ήταν μια ερώτηση στην οποία δεν είχαν απαντήσει μέχρι τώρα οι επιστήμονες.

Το έκανε ομάδα ερευνητών από το UC San Francisco. Αρχικά, χαρτογράφησε τη βιολογική οδό που συνδέει την ανοσολογική απόκριση του εντέρου με τον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια μιας παρασιτικής λοίμωξης. Τα ευρήματα αυτής της σύνδεσης δημοσιεύτηκαν στις 25 Μαρτίου 2026 στο Nature.

Η «κομψή λογική» που οδηγεί στην απώλεια όρεξης

Η μελέτη που έκαναν οι επιστήμονες έδειξε πως χάνουμε την όρεξή μας όταν αρρωσταίνουμε εξαιτίας της επικοινωνίας που αποκτούν κρυμμένα κύτταρα του εντέρου με τον εγκέφαλο.

«Το ερώτημα που θέλαμε να απαντήσουμε δεν ήταν μόνο πώς το ανοσοποιητικό σύστημα καταπολεμά τα παράσιτα, αλλά και πώς στρατολογεί το νευρικό σύστημα για να αλλάξει τη συμπεριφορά», εξήγησε στο Genetic Engineering & Biotechnology News ο Δρ David Julius, εκ των συγγραφέων της εργασίας, καθηγητής και πρόεδρος Φυσιολογίας στο UCSF και βραβευμένος με το Νόμπελ Ιατρικής το 2021.

Όπως είπε, αποδείχθηκε πως «υπάρχει μια πολύ κομψή μοριακή λογική στο πώς συμβαίνει αυτό».

iStock

Στο πλαίσιο της ίδιας έρευνας αποκαλύφθηκε μία –έως τώρα– άγνωστη μορφή επικοινωνίας μεταξύ δύο εξειδικευμένων τύπων κυττάρων. Αυτή η επικοινωνία μάλιστα μπορεί να βοηθήσει στην εξήγηση μιας ποικιλίας παθήσεων που σχετίζονται με το έντερο, συμπεριλαμβανομένων των τροφικών δυσανεξιών και του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου.

Πώς συνδέεται η ανοσολογική απόκριση με τα σήματα του εγκεφάλου

Η έρευνα επικεντρώθηκε σε δύο σπάνιους τύπους κυττάρων που βρίσκονται στο έντερο:

• Τα κύτταρα tuft, που λειτουργούν ως αισθητήρες οι οποίοι ανιχνεύουν παράσιτα και ενεργοποιούν την ανοσολογική άμυνα.
• Τα κύτταρα εντεροχρωμαφίνης (EC), που απελευθερώνουν χημικά σήματα τα οποία διεγείρουν τις νευρικές ίνες που συνδέονται με τον εγκέφαλο. Αυτά τα κύτταρα είναι γνωστό ότι προκαλούν αισθήσεις όπως ναυτία, πόνο και γενική δυσφορία στο έντερο. Δεν ήταν σαφές εάν αλληλεπιδρούν άμεσα με τα κύτταρα tuft.

Ο πρώτος συγγραφέας της δημοσίευσης, Δρ Koki Tohara, σχεδίασε ένα πείραμα για να παρατηρήσει αυτή την αλληλεπίδραση. Τοποθέτησε ειδικά κατασκευασμένα κύτταρα αισθητήρων δίπλα σε κύτταρα tuft, υπό το μικροσκόπιο. Όταν τα κύτταρα tuft εκτέθηκαν σε ειδική χημική ουσία, τα κύτταρα αισθητήρων φωτίστηκαν. «Αυτό έδειξε ότι τα κύτταρα tuft απελευθέρωναν ακετυλοχολίνη, ένα σηματοδοτικό μόριο που συνήθως σχετίζεται με τα νευρικά κύτταρα».

Όταν η ακετυλοχολίνη εισήχθη σε εργαστηριακά καλλιεργημένο εντερικό ιστό που περιείχε κύτταρα EC, αυτά τα κύτταρα αντέδρασαν απελευθερώνοντας σεροτονίνη. Ακολούθως, ενεργοποιήθηκαν οι ίνες του πνευμονογαστρικού νεύρου που μεταδίδουν σήματα από το έντερο στον εγκέφαλο.

«ΤΟ ΕΝΤΕΡΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ ΝΑ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΕΙ ΟΤΙ Η ΑΠΕΙΛΗ ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΝΗ, ΠΡΙΝ ΠΕΙ ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙ ΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΑΣ».

Ο Δρ Tohara διευκρίνισε πως «αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι τα κύτταρα tuft κάνουν κάτι που κάνουν οι νευρώνες, αλλά με έναν εντελώς διαφορετικό μηχανισμό. Χρησιμοποιούν ακετυλοχολίνη για να επικοινωνήσουν, αλλά χωρίς κανέναν από τους συνηθισμένους κυτταρικούς μηχανισμούς στους οποίους βασίζονται οι νευρώνες για να την απελευθερώσουν».

Γιατί μπορεί να μη χάνουμε την όρεξή μας με το που αρρωσταίνουμε

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι τα κύτταρα tuft απελευθερώνουν ακετυλοχολίνη σε δύο στάδια. «Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί η απώλεια όρεξης συχνά δεν συμβαίνει αμέσως μετά τη μόλυνση», σχολίασε ο Δρ Julius.

iStock

Στο πρώιμο στάδιο, τα κύτταρα tuft απελευθερώνουν μια σύντομη έκρηξη ακετυλοχολίνης και αργότερα, μόλις το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιηθεί πλήρως, ο αριθμός των κυττάρων tuft αυξάνεται. «Σε αυτό το σημείο, παράγουν μια σταθερή και παρατεταμένη απελευθέρωση ακετυλοχολίνης, η οποία είναι αρκετά ισχυρή για να ενεργοποιήσει τα κύτταρα EC και να στείλει σήματα στον εγκέφαλο. Αυτό εξηγεί γιατί στην αρχή αισθάνεστε καλά, αλλά στη συνέχεια αρχίζετε να αισθάνεστε άρρωστοι καθώς η μόλυνση εδραιώνεται. Το έντερο ουσιαστικά περιμένει να επιβεβαιώσει ότι η απειλή είναι πραγματική και επίμονη, πριν πει στον εγκέφαλο να αλλάξει τη συμπεριφορά σας».

Τώρα που ξέρετε τι συμβαίνει, κάντε κι εσείς τη δική σας επανάσταση, αν το νιώσετε!