ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΓΙΑ ΝΑ ΝΙΩΘΟΥΜΕ ΝΕΟΤΕΡΟΙ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ ΧΑΡΒΑΡΝΤ

Τα αποτελέσματα του πειράματος που έκανε στα τέλη των 70s η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια ψυχολογίας του Harvard για το πώς να νιώθουμε νεότεροι, δεν έχουν γίνει όσο γνωστά θα έπρεπε.

«Δεν θέλω τούρτες και κεράκια!» μου είπε η μαμά μου που πριν από μερικές ημέρες είχε γενέθλια και της κανόνιζα ένα ωραίο τραπέζι. Συχνά την «πειράζω» για το γεγονός ότι δεν θέλει να θυμάται την ηλικία της και εκείνη επιμένει πως το εννοεί: «Δεν ξέρω πόσο χρονών είμαι, το έχω ξεχάσει. Και η αλήθεια είναι πως… δεν με νοιάζει. Εγώ νιώθω […]» – ο αριθμός στο πόσο νιώθει κάθε φορά, αλλάζει. Κάποιες μέρες λέει 60. Στα τρελά της κέφια λέει 50. Το μόνο σίγουρο είναι πως αν τη δεις και έπειτα μάθεις την πραγματική της ηλικία, δεν θα το πιστεύεις με τίποτα!

Δεν είναι, όμως, μόνο η εξωτερική της εικόνα. Η μαμά μου έχει νεανική ψυχή. Είναι κατά κανόνα χαμογελαστή, χωρίς συγκεκριμένο λόγο. Φροντίζει πολύ την υγεία της, δεν αφήνει καμία ενόχληση και κανέναν πόνο χωρίς αντιμετώπιση και προσπαθεί να είναι διαρκώς απασχολημένη με κάτι. Νιώθει νεότερη και αυτό μοιάζει να επιδρά πραγματικά στη βιολογική της ηλικία.

Είναι δυνατόν;

Απάντηση στο ερώτημα αποφάσισε να δώσει το 1979 η Ellen Langer, ψυχολόγος του Harvard –συχνά την αποκαλούν και «μητέρα της ενσυνειδητότητας»– μέσα από ένα συναρπαστικό ψυχολογικό πείραμα με το όνομα «Αντίθετα προς τη φορά των δεικτών του ρολογιού». Είμαι σίγουρη πως θες να μάθεις τι έδειξε.

Το πείραμα που έδειξε το πώς νιώθουμε νεότεροι

Το 1979, λοιπόν, η Langer κάλεσε μια ομάδα αντρών γύρω στα 70, να περάσουν μια εβδομάδα σε έναν παραθεριστικό χώρο σχεδιασμένο να προσομοιάζει απόλυτα τη ζωή όπως ήταν 20 χρόνια πριν, δηλαδή στο 1959.

Εκεί δεν τους ζητήθηκε απλά να αναπολήσουν το παρελθόν, αλλά να γίνουν αυτοί που ήταν 20 χρόνια πριν.

Η υπόθεση της Langer ήταν: Αν γυρίσουμε τον εγκέφαλο 20 χρόνια πίσω, θα αντανακλάσει στο σώμα αυτή η αλλαγή;

Πριν φτάσουν εκεί οι συμμετέχοντες, έγραψαν ο καθένας από μια σύντομη αυτοβιογραφία σα να ήταν 1959. Επίσης, φόρεσαν ρούχα εκείνης της εποχής.

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΩΤΙΣΤΩΣ Ο ΦΥΣΙΚΟΣ ΕΑΥΤΟΣ ΜΑΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΙ, ΑΛΛΑ ΜΑΛΛΟΝ Η ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ ΜΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΑΣ ΟΡΙΑ.

Ένα λεωφορείο τούς παρέλαβε από τα σπίτια τους, κουβάλησαν μόνοι τους τις βαλίτσες τους –κάτι που είχαν χρόνια να κάνουν–, ενώ τα δωμάτια στα οποία βρέθηκαν ήταν διακοσμημένα σύμφωνα με το ύφος και την τεχνολογία της εποχής: είχαν ασπρόμαυρες τηλεοράσεις, παλιά ραδιόφωνα και βιβλία, εφημερίδες και περιοδικά του 1959.

Το πιο σημαντικό: Τα άτομα έπρεπε να μιλούν για τη ζωή τους σε χρόνο Ενεστώτα, αλλά σα να είναι 1959. Έτσι, μίλαγαν για τα ενήλικα παιδιά τους σα να είναι ξανά στο Πανεπιστήμιο, δεν έκαναν κανέναν λόγο για τους πόνους ή τα προβλήματα υγείας τους, έπρεπε δηλαδή να επανέλθουν πλήρως στη ζωή τους όταν ήταν 50 χρονών.

Συναντιόντουσαν μέσα στη μέρα για να κουβεντιάσουν τα «νέα» που ήταν π.χ. ο πρώτος δορυφόρος των Η.Π.Α. στο διάστημα (εστάλη το 1958) και η προέλαση του Φιντέλ Κάστρο στην Αβάνα, και έβλεπαν αθλητικούς αγώνες και τηλεοπτικές σειρές από την ίδια χρονιά.

Την ώρα του φαγητού βοηθούσαν στην προετοιμασία, αλλά και στο καθάρισμα – κάτι που, επίσης, είχαν χρόνια να κάνουν – και συμμετείχαν σε αθλητικές δραστηριότητες. Στην αρχή έτρωγαν συντηρητικά (σύμφωνα με τις οδηγίες των γιατρών για τα 70 χρόνια τους) και κινούνταν προσεκτικά. Σταδιακά, όμως, άρχισαν να γίνονται πιο περιπετειώδεις και να δοκιμάζουν πιο απαιτητικές ασκήσεις.

Ποια ήταν τα αποτελέσματα;

Τόσο πριν όσο και με το πέρας της εβδομάδας οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε μια σειρά διαγνωστικών εξετάσεων: όρασης, ακοής, δύναμης της λαβής τους, μνήμης, ευλυγισίας των αρθρώσεων, ακόμα και μήκους δακτύλων (αυτό έχει να κάνει με την αρθρίτιδα) κ.ά. Τι έδειξαν αυτές; Ότι σε κάθε μέτρηση υπήρξε βελτίωση και ότι η βιολογική ηλικία των αντρών είχε μειωθεί. Πιο συγκεκριμένα:

• Κάποιοι χρειάζονταν νέα γυαλιά – η όρασή τους είχε βελτιωθεί.
• Η ακοή τους είχε βελτιωθεί.
• Η δύναμη λαβής και η ευλυγισία αυξήθηκαν.
• Η γεύση και η όσφρηση οξύνθηκαν.
• Το μήκος των δακτύλων αυξήθηκε (λόγω της βελτίωσης της αρθρίτιδας).
• Η γνωστική λειτουργία και η μνήμη βελτιώθηκαν.
• Η βάδιση και η στάση του σώματος βελτιώθηκαν.
• Ακόμα και το ύψος τους αυξήθηκε (λόγω της παραπάνω ορθοστασίας).

Ακόμα και ανεξάρτητοι «κριτές», δηλαδή άτομα που δεν γνώριζαν τίποτα για το πείραμα, εξέτασαν φωτογραφίες των αντρών «πριν» και «μετά» και υπολόγισαν πως στο τέλος του πειράματος ήταν κατά δύο χρόνια νεότεροι από την πραγματική τους ηλικία. Και όλα αυτά μέσα σε μόλις μία εβδομάδα!

Το συμπέρασμα αυτό ήταν εκπληκτικό και εντελώς απροσδόκητο, κι όμως δεν κέρδισε την απήχηση που του άξιζε – ας μην ξεχνάμε ότι η αλλαγή της αντίληψης δεν «πουλάει» όσο οι αντιγηραντικές κρέμες. Επιπλέον, δεν υπήρχαν και τα social media τότε για να διανεμηθεί η πληροφορία σε χρόνο μηδέν.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Η κατακλείδα στη μελέτη της Langer, ωστόσο, έχει νόημα να μπει καλά στο μυαλό μας: «Δεν είναι πρωτίστως ο φυσικός μας εαυτός που μας περιορίζει, αλλά μάλλον η νοοτροπία μας σχετικά με τα φυσικά μας όρια».

Θες να δοκιμάσεις να γίνεις νεότερος;

Αναφερόμενος στο πείραμα της αντίστροφης φοράς του ρολογιού, ο Dr. David R. Hamilton, χημικός, δημόσιος ομιλητής και επιστήμονας με προσανατολισμό στην… καλοσύνη, προτείνει βάσει αυτών των αποτελεσμάτων, να κάνουμε στον εαυτό μας τις εξής ερωτήσεις:

– Μήπως ο τρόπος που νιώθω τώρα βασίζεται εν μέρει στην αντίληψη που υπάρχει για το πώς πρέπει να είναι τα άτομα στη ηλικία μου;

– Κι αν αυτό είναι αλήθεια, ποια μικρή αλλαγή μπορώ να κάνω αυτή την εβδομάδα για να αμφισβητήσω αυτή την πεποίθηση; Μπορώ, για παράδειγμα, να:

• Φορέσω κάτι που με κάνει να νιώθω νεότερος/η;
• Αλλάξω χτένισμα;
• Συμμετέχω σε μια δραστηριότητα που στο μυαλό μου είναι για νεότερους;
• Κάνω κάτι με φίλους/φίλες που συνηθίζαμε να κάνουμε 20 χρόνια πριν;

Μικρές αλλαγές σαν τις παραπάνω μπορεί να φέρουν θεαματικά αποτελέσματα, όπως αποδεικνύει η επιστήμη, οπότε… γιατί να μην το δοκιμάσεις;