ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΟΣΟΙ ΚΑΝΟΥΝ ΕΝΕΣΕΙΣ ΑΔΥΝΑΤΙΣΜΑΤΟΣ;

Οι ενέσεις αδυνατίσματος τύπου GLP-1 άλλαξαν τη διαχείριση της παχυσαρκίας και του διαβήτη, εγείρουν όμως και ερωτήματα για το αν ο οργανισμός χρειάζεται ενίσχυση με ειδικά συμπληρώματα διατροφής. Ένας ειδικός εξηγεί τι ισχύει.

Οι πασίγνωστες ενέσεις αδυνατίσματος, οι απλοί, διπλοί και τριπλοί αγωνιστές ορμονών που ρυθμίζουν την όρεξη και τον μεταβολισμό, όπως η GLP-1, έφεραν επανάσταση στη διαχείριση του διαβήτη και της παχυσαρκίας, έγιναν κομμάτι της ποπ κουλτούρας και αμφισβήτησαν την αυθεντικότητα του κινήματος body positivity. Ωστόσο, μαζί με τις εντυπωσιακές αλλαγές και περιπτώσεις θεαματικής απώλειας βάρους, έφεραν και αμέτρητα ερωτήματα, από την ασφάλεια και τη διάρκεια των αποτελεσμάτων τους, έως το τι προσαρμογές θα χρειαστεί να γίνουν στον τρόπο ζωής.

Ας μείνουμε στο τελευταίο, μιας και από τις συχνότερες παρανοήσεις σε ανθρώπους που αποφάσισαν να ξεκινήσουν, με ιατρική παρακολούθηση, τη χρήση τους ήταν πως αφήνεις τις μαγικές ενέσεις να κάνουν τη δουλειά μόνες τους. Στην αιτιολόγηση για την αδειοδότηση των σκευασμάτων, στα φύλλα οδηγιών αλλά και σε πρόσφατη ανακοίνωση από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, καθίσταται σαφές πως η αγωγή χορηγείται στο πλαίσιο ενός υγιεινού τρόπου ζωής με άσκηση και ισορροπημένη διατροφή.

Και αν το κομμάτι της σωματικής δραστηριότητας μοιάζει ξεκάθαρο, με τη διατροφή τι γίνεται; Αρκεί να τρως το φαγητό σου ή χρειάζεται επιπλέον φροντίδα, π.χ. με λήψη συμπληρωμάτων, για να μην απορρυθμιστεί ο οργανισμός από την ανορεξιογόνο δράση των φαρμάκων; Σε πρόσφατο άρθρο του, ο Jordan Beaumont, Senior Lecturer Διατροφής και Επιστήμης Τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Sheffield Hallam, δίνει απαντήσεις για ένα ζήτημα μάλλον σύνθετο.

Τα επιστημονικά ευρήματα για τον κίνδυνο θρεπτικών ανεπαρκειών σε χρήστες φαρμάκων τύπου GLP‑1 παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις, από 1% έως 20%. iStock

Προκαλούν οι αγωνιστές GLP-1 (π.χ. σεμαγλουτίδη) ανεπάρκεια σε θρεπτικά συστατικά;

Κάποια ερευνητικά στοιχεία δείχνουν ότι τα εν λόγω φάρμακα ενδεχομένως σχετίζονται με ελλείμματα σε μικροθρεπτικά συστατικά. Μια ανασκόπηση που επικαλείται ο Beaumont έδειξε ότι κάποιοι χρήστες φαρμάκων τύπου GLP‑1 δεν καλύπτουν διατροφικά, τις απαραίητες ποσότητες βασικών θρεπτικών συστατικών, όπως οι βιταμίνες A, C, D, E και K, οι φυτικές ίνες, καθώς και μέταλλα όπως ο σίδηρος, το ασβέστιο, το μαγνήσιο, ο ψευδάργυρος και ο χαλκός.

«Οι διατροφικές ανεπάρκειες εμφανίζονται όταν ο οργανισμός δεν λαμβάνει αρκετή ποσότητα ενός θρεπτικού συστατικού ώστε να λειτουργεί σωστά» εξηγεί και προχωρά σε διευκρινίσεις γύρω από τα ερευνητικά ευρήματα:

• Πρώτον, οι εκτιμήσεις για τη συχνότητα των ανεπαρκειών στην επίμαχη πληθυσμιακή ομάδα ποικίλλουν σημαντικά. Κάποιες έρευνες υποδεικνύουν ότι πάνω από το 20% των ανθρώπων που λαμβάνουν αγωνιστές GLP‑1 μπορεί να διατρέχουν κίνδυνο τον πρώτο χρόνο από την έναρξη της αγωγής, ενώ άλλες εντοπίζουν τέτοιες επιπτώσεις σε λιγότερο από το 1% των χρηστών,
• Δεύτερον, πρόκειται, στην πλειονότητά τους, για μελέτες παρατήρησης που δεν αποδεικνύουν αιτιώδη συνάφεια, ότι τα φάρμακα οδηγούν σε ανεπάρκεια θρεπτικών συστατικών.

Οι επαναστατικές πένες αδυνατίσματος έφεραν και «επαναστατικά» συμπληρώματα, φτιαγμένα ειδικά για να αντισταθμίζουν παρενέργειες όπως η απώλεια μυϊκής μάζας και οι ανεπάρκειες βιταμινών. iStock

Είναι τα διατροφικά συμπληρώματα η λύση;

Οι πένες για τη μείωση βάρους αποδείχθηκαν χρυσός, όχι μόνο για τις φαρμακευτικές εταιρείες. Σύμφωνα με τον Beaumont, τον κουρνιαχτό που σήκωσε ο τυφώνας «ενέσεις αδυνατίσματος» δε θα μπορούσε να αφήσει ανεκμετάλλευτο η βιομηχανία διατροφικών συμπληρωμάτων, που έσπευσε να κυκλοφορήσει ειδικά προϊόντα για υποστήριξη ατόμων υπό αγωγή με GLP-1. Στις περιγραφές τους, αναφέρουν ότι μπορούν να αντισταθμίσουν παρενέργειες όπως η απώλεια μυϊκής μάζας και οι ανεπάρκειες βιταμινών, παρέχοντας τα αναγκαία θρεπτικά συστατικά.

Όπως εξηγεί ο ίδιος, τα συμπληρώματα βιταμινών και ιχνοστοιχείων υπήρξαν ανέκαθεν αιτία επιστημονικών διαφωνιών. Αφενός, υπάρχουν λίγα στοιχεία που να αποδεικνύουν απτά οφέλη σε ανθρώπους χωρίς προβλήματα υγείας ή διαγνωσμένη ανεπάρκεια σε κάποιο θρεπτικό συστατικό. Αφετέρου, είναι το πιθανότερο η λήψη τους να μην κάνει κάποια διαφορά.

«Αν χρειάζονται συμπληρώματα, τα τυπικά σκευάσματα βιταμινών και μετάλλων που διατίθενται ευρέως στο εμπόριο συνήθως αρκούν. Σπάνια θα χρειαστεί να πληρώσεις ακριβότερα τα προϊόντα που προωθούνται ως ειδικά για χρήστες GLP-1, τα οποία δεν υποστηρίζονται από επαρκή στοιχεία, παρότι παρουσιάζονται ως "επιστημονικά τεκμηριωμένα”».

Φρούτα και λαχανικά, προϊόντα ολικής άλεσης, ξηροί καρποί και σπόροι, γαλακτοκομικά ή εμπλουτισμένα υποκατάστατα, καθώς και άπαχες ή φυτικές πηγές πρωτεΐνης, μπορούν να αποτρέψουν ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά. iStock

Μπορεί να καλύψει τις ανάγκες η σωστή διατροφή;

Παρά τις εύλογες ανησυχίες, δεδομένου ότι τα φάρμακα αυτά περιορίζουν την πείνα και την κατανάλωση φαγητού (κατ’ επέκταση και την πρόσληψη θρεπτικών συστατικών), για τον Beaumont αρκούν προσεκτικές διατροφικές παρεμβάσεις για να αποφευχθούν τυχόν ανεπάρκειες. «Η κατανάλωση μιας ποικιλίας τροφών πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά, όπως φρούτα και λαχανικά, προϊόντα ολικής άλεσης, ξηροί καρποί και σπόροι, γαλακτοκομικά ή εμπλουτισμένα υποκατάστατα, καθώς και άπαχες ή φυτικές πηγές πρωτεΐνης, μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση επαρκούς πρόσληψης θρεπτικών συστατικών».

Κάθε πλάνο πρέπει να εξατομικεύεται

Η διατροφική και γενικότερη υποστήριξη για ανθρώπους που λαμβάνουν φάρμακα GLP-1 χρειάζεται να προσαρμόζεται στις προσωπικές ανάγκες και στόχους. Η εξατομικευμένη φροντίδα, καταλήγει ο Beaumont, λαμβάνει υπ' όψιν τις ατομικές διαφορές στη διατροφή, την κατάσταση υγείας και τον κίνδυνο για ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά.

Για τον λόγο αυτό, οι οδηγίες συστήνουν η υποστήριξη να σχεδιάζεται με τη βοήθεια ειδικών, όπως διαιτολόγων ή διατροφολόγων, ιδιαίτερα για όσους έχουν αυξημένες πιθανότητες για ανεπάρκειες. Όταν εντοπίζονται ή θεωρούνται πιθανές τέτοιες ελλείψεις, πιθανώς να χρειαστούν μικρές αλλαγές στη διατροφή ή απλά συμπληρώματα, όχι τα ειδικά που έχουν κατακλύσει τα online καταστήματα.