ΑΥΤΟ ΤΟ ΣΥΧΝΟ ΣΥΜΠΤΩΜΑ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ 172 ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Νέα μεγάλη μελέτη δείχνει πως ένα συγκεκριμένο πρόβλημα που αφορά μεγάλο μέρος του πληθυσμό μπορεί να συνδέεται με αμέτρητες ασθένειες, οπότε απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.

Πόσο καλά κοιμάσαι το βράδυ; Σε παίρνει εύκολα ο ύπνος; Κοιμάσαι χωρίς διακοπές μέσα στη νύχτα; Συμπληρώνεις έναν ικανό αριθμό ωρών; Φαίνεται πως οι απαντήσεις που θα δώσεις στα παραπάνω ερωτήματα μπορεί να απαντούν και σε κάτι που ίσως δεν είχες σκεφτεί μέχρι σήμερα: Το πόσο καλή είναι η υγεία σου.

Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2025, σύμφωνα με την οποία οι διαταραχές ύπνου μπορεί να συνδέονται άμεσα με τουλάχιστον 172 διαφορετικές ασθένειες. Το χειρότερο; Το ποσοστό των ενηλίκων που υποφέρει από αυτές είναι τεράστιο.

Για τις ανάγκες της μελέτης οι ερευνητές έλαβαν υπ’ όψιν στοιχεία περισσότερων από 88.000 Βρετανών που βρίσκονται καταχωρημένοι στη UK Biobank, μια μεγάλης κλίμακας βιοϊατρική βάση δεδομένων, τα οποία οδήγησαν στη διαπίστωση ότι ο κακός ύπνος σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο πολλών παθήσεων.

Χρειάζεται, βέβαια, να τονιστεί ότι το συμπέρασμα αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί, παρά στηρίζεται στις πιθανότητες, καθώς οι επιστήμονες διεξήγαγαν μια μελέτη παρατήρησης που δεν αποδεικνύει αιτιώδη συνάφεια. Δείχνει, δηλαδή, ότι όσο πιο πολύ υποφέρει κανείς με τον βραδινό ύπνο, τόσο πιο πολύ αυξάνεται η πιθανότητα να εμφανίσει αυτές τις ασθένειες.

Με ποιες ασθένειες μπορεί να συνδέεται ο κακός βραδινός ύπνος;

Οι 172 ασθένειες που φαίνεται πως σχετίζονται με τον κακό βραδινό ύπνο επηρεάζουν ποικίλα συστημάτων του οργανισμού, συμπεριλαμβανομένων του μεταβολικού, του νευρολογικού, του καρδιαγγειακού και του αναπνευστικού συστήματος. Οι ερευνητές εξέτασαν τον διαβήτη τύπου 2, τη νόσο του Πάρκινσον, τη νεφρική ανεπάρκεια, τις ηπατικές παθήσεις, τις καρδιακές παθήσεις, το εγκεφαλικό επεισόδιο, τις μεταβολικές διαταραχές, τις αναπνευστικές παθήσεις κ.ά.

iStock

Γιατί αποφάσισαν να ρίξουν φως στον ύπνο; «Σε έναν κόσμο που δείχνει να μην "αποσυνδέεται" ποτέ, ο ύπνος γίνεται ένας από τους πιο αθόρυβα απειλούμενους πυλώνες της ανθρώπινης υγείας», λέει μιλώντας σε άρθρο ο Dr. Martin L. Hopp, ΩΡΛ με ειδίκευση στην υπνική άπνοια. «Ο ύπνος, που κάποτε θεωρούνταν μια παθητική κατάσταση ηρεμίας, πλέον γίνεται αντιληπτός ως μια εξαιρετικά ενεργή βιολογική διαδικασία. Οι διαταραχές ύπνου είναι όλο και πιο συνηθισμένες και οι συνέπειες για την υγεία δεν γίνεται πια να αγνοούνται».

Τι σημαίνει «διαταραχές ύπνου»;

Οι διαταραχές ύπνου είναι οι δυσκολίες ή ανωμαλίες στον ύπνο που κάνουν το άτομο να δυσκολεύεται να αποκοιμηθεί ή να μείνει κοιμισμένο καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας. Συμβαίνει π.χ. σε πολλούς να ξυπνούν χωρίς να το θέλουν γύρω στις 3:00 το πρωί και να δυσκολεύονται μετά να ξανακοιμηθούν.

ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΕΙ ΝΑ ΜΗΝ "ΑΠΟΣΥΝΔΕΕΤΑΙ" ΠΟΤΕ, Ο ΥΠΝΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΙΟ ΑΘΟΡΥΒΑ ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΟΥΣ ΠΥΛΩΝΕΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΥΓΕΙΑΣ.

Οι διαταραχές αυτές μπορεί να οφείλονται στο στρες, στην υπερβολική έκθεση σε οθόνες που εκπέμπουν το λεγόμενο «μπλε φως», στα ωράρια εργασίας (π.χ. παρατηρούνται σε άτομα που εργάζονται σε βάρδιες), στον εθισμό στα social media και σε άλλες αιτίες, βέβαια, που μπορεί να σχετίζονται π.χ. με ορμονικές διαταραχές, λήψη κάποιων φαρμάκων, υπνική άπνοια.

Γιατί ο κακός ύπνος μπορεί να επιβαρύνει την υγεία;

Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν πως ότι το να αντιμετωπίζει κάποιος διαταραχές ύπνου δεν σημαίνει αυτόματα ότι θα προσβληθεί από αυτές τις 172 ασθένειες (ή έστω από μία από αυτές). Η συσχέτιση, δηλαδή, δεν ισοδυναμεί με αιτιώδη συνάφεια. Το εύρημα αυτό, όμως, έχει νόημα αν συνδεθεί με όσα γνωρίζουν ήδη οι επιστήμονες από άλλες έρευνες πάνω στην συμπεριφορική ιατρική ύπνου. Για παράδειγμα:

• Η κακή κιρκαδική ευθυγράμμιση ή η ακανόνιστη ώρα ύπνου διαταράσσει το εσωτερικό ρολόι του σώματος, το οποίο επηρεάζει την απελευθέρωση ορμονών, τον μεταβολισμό της γλυκόζης και την ανοσολογική λειτουργία.
• Ο κατακερματισμός του ύπνου ή το συχνό ξύπνημα κατά τη διάρκεια της νύχτας βλάπτει τις διαδικασίες αποκατάστασης, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης των μεταβολικών αποβλήτων και της ρύθμισης των φλεγμονών.
• Η αστάθεια του ρυθμού ύπνου-αφύπνισης αλλοιώνει τις βασικές φυσιολογικές διεργασίες που εμπλέκονται στην υγεία του καρδιαγγειακού, ενδοκρινικού και νευρικού συστήματος. Η υπνική άπνοια, για παράδειγμα, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο μακροπρόθεσμο κίνδυνο ανεπιθύμητων καρδιαγγειακών αποτελεσμάτων, όπως αυξημένη αρτηριακή πίεση, καρδιακές παθήσεις, αρρυθμίες και κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.

iStock

Ο Hopp τόνισε ότι ο ανεπαρκής ή ασταθής ύπνος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκία, καθώς διαταράσσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και τις ορμόνες που ρυθμίζουν την όρεξη.

Πρόσθεσε επίσης πως όταν οι διαταραχές ύπνου χρονίζουν, μπαίνει σε κίνδυνο και η υγεία του εγκεφάλου, αφού το άτομο μπορεί να εμφανίσει κατάθλιψη, άγχος και προβλήματα μνήμης. Η κατάσταση αυτή μπορεί να συμβάλει και σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και η άνοια, παρεμβαίνοντας στην ικανότητα του εγκεφάλου να απομακρύνει τα τοξικά απόβλητα κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου.

Η ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ Η ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΠΗΡΕΑΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΚΟ ΥΠΝΟ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ Η ΔΙΑΘΕΣΗ, Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΚΑΙ Η ΜΝΗΜΗ.

Ο πνευμονολόγος Dr. Sarathi Bhattacharyya λέει στο ίδιο άρθρο πως η «εκάστοτε ασθένεια που μπορεί να εμφανίσει κανείς ως αποτέλεσμα της διαταραχής του ύπνου εξαρτάται από την αιτία της διαταραχής. Ανεξάρτητα από αυτό, όμως, η έλλειψη σταθερού ύπνου αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα που αξίζει να αντιμετωπιστεί, γιατί οποιαδήποτε πάθηση επηρεάζει την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση μιας πολύ σημαντικής φάσης της ανθρώπινης φυσιολογίας». Ο ίδιος καταλήγει: «Η ορμονική ρύθμιση και η ανοσοποιητική λειτουργία μπορεί να επηρεαστούν από τον κακό ύπνο, καθώς και η διάθεση, η συγκέντρωση και η μνήμη».

8 συμβουλές για καλύτερο ύπνο

Οι ειδικοί δίνουν βασικές οδηγίες για να κοιμάσαι καλύτερα, ενώ τονίζουν πως αν τις εφαρμόζεις και συνεχίζεις να παρουσιάζει διαταραχές ύπνου, τότε χρειάζεται να μιλήσεις με κάποιον ειδικό που θα σου δώσει μια πιο στοχευμένη, εξατομικευμένη λύση – πολύ συχνά, για παράδειγμα, προτείνεται ως βέλτιστη λύση η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία για την αϋπνία.

iStock

Τα παρακάτω, πάντως, αποτελούν μια καλή αρχή για να κοιμάσαι καλύτερα και να αποφύγεις ασθένειες που συνδέονται με τον κακό ύπνο:

1. Να έχεις μια συνεπή ρουτίνα χαλάρωσης πριν τον ύπνο ύπνο (όπως διάβασμα, διατάσεις ή/και ασκήσεις αναπνοής).
2. Να ξυπνάς την ίδια ώρα κάθε μέρα για να διατηρείς τον κιρκάδιο ρυθμό σου σε ένα σταθερό πρόγραμμα (ναι, αυτό περιλαμβάνει και τα σαββατοκύριακα).
3. Μην τρως ή πίνεις (ειδικά αλκοόλ ή καφεΐνη) τουλάχιστον τρεις ώρες πριν τον ύπνο.
4. Απόφυγε την έκθεση σε έντονο φως τις βραδινές ώρες και έχε επαρκή έκθεση στο φως εντός των πρώτων 30 έως 60 λεπτών από το ξύπνημα.
5. Χαλάρωσε το βράδυ με μια χαλαρωτική τηλεοπτική εκπομπή ή σειρά (λέξη-κλειδί: χαλάρωση).
6. Αντιμετώπισε τις αιτίες των νυχτερινών αφυπνίσεων, όπως το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών και την ανάγκη για ούρηση στη μέση της νύχτας.
7. Διατήρησε το υπνοδωμάτιό σου δροσερό και σκοτεινό τη νύχτα, χρησιμοποιώντας κουρτίνες συσκότισης ή/και μάσκα ματιών αν είναι απαραίτητο.
8. Να ασκείσαι κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά όχι εντός δύο έως τριών ωρών πριν τον ύπνο.