ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ: ΕΝΑΣ ΑΚΟΜΗ ΜΕΓΑΛΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Το κάπνισμα παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για καρκίνο του πνεύμονα, όμως δεν είναι ο μόνος. Επιστημονικά δεδομένα στρέφουν την προσοχή σε έναν ακόμη σοβαρό κίνδυνο.

Tο κάπνισμα σκοτώνει περισσότερους από 8 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο, συμπεριλαμβανομένων 1,3 εκατομμυρίων που δεν καπνίζουν μεν, αλλά είναι παθητικοί καπνιστές, εκτίθενται δηλαδή στον καπνό τσιγάρων. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κάνει λόγο για επιδημία «που είναι μια από τις μεγαλύτερες απειλές δημόσιας υγείας που έχει αντιμετωπίσει ποτέ ο κόσμος».

Σε έκθεση που είχε δημοσιεύει ο ΠΟΥ το 2019 είχε τονιστεί η τεράστιας κλίμακας σχέση μεταξύ του καπνίσματος και των ασθενειών στους πνεύμονες. Tα στοιχεία έδειχναν πως ποσοστό μεγαλύτερο του 40% όλων των θανάτων που σχετίζονται με το κάπνισμα προέρχονται από πνευμονικές παθήσεις όπως ο καρκίνος, οι χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις και η φυματίωση.

Άλλα στοιχεία του ΠΟΥ αποκάλυψαν πως ο καρκίνος στους πνεύμονες είναι η πρώτη αιτία θανάτου που σχετίζεται με τον καρκίνο σε όλον τον πλανήτη και ευθύνεται για το 85% όλων των περιστατικών.

Σε ό,τι αφορά τους παθητικούς καπνιστές, είναι η πέμπτη μεγαλύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως, σύμφωνα με το International Agency for Research on Cancer (IARC) που επανήλθε με νέα δεδομένα.

Ο αέρας που αναπνέουμε μπορεί να μας σκοτώσει

Η αντικαρκινική υπηρεσία του ΠΟΥ αναφέρει την ατμοσφαιρική ρύπανση ως «σημαντική και εκτεταμένη απειλή για τη δημόσια υγεία, καθώς το 99% του παγκόσμιου πληθυσμού αναπνέει ανθυγιεινό αέρα».

iStock

Εργασία που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Lancet Respiratory Medicine δείχνει ότι το αδενοκαρκίνωμα έχει εξελιχθεί στον συχνότερο τύπο καρκίνου του πνεύμονα παγκοσμίως. Είναι επίσης ο τύπος που εμφανίζεται στη μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων που δεν έχουν καπνίσει ποτέ.

Όπως διευκρίνισε το IARC, «το αδενοκαρκίνωμα ευθύνεται για το 70% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα μεταξύ των μη καπνιστών».

Το αδενοκαρκίνωμα αντιπροσώπευε το 30,9% στους άντρες και το 57,1% στις γυναίκες σε περιπτώσεις καρκίνου του πνεύμονα το 2020. Το 2022, τα ποσοστά ήταν 45,6% και 59,7% αντίστοιχα, με 200.000 περιπτώσεις να σχετίζονται με έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση εντοπίστηκε στην ανατολική Ασία και ιδιαίτερα στην Κίνα.

Προστέθηκε επίσης ότι ενώ τα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα στους άντρες έχουν γενικά μειωθεί στις περισσότερες χώρες τα τελευταία 40 χρόνια, τα ποσοστά μεταξύ των γυναικών τείνουν να συνεχίσουν να αυξάνονται.

iStock

Τι σημαίνουν όλα αυτά

Οι ερευνητές έγραψαν στη σχετική δημοσίευση πως «η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί σημαντικός παράγοντας που εξηγεί εν μέρει την αναδυόμενη επικράτηση του αδενοκαρκινώματος, το οποίο ευθύνεται για το 53% έως 70% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα μεταξύ των ανθρώπων που δεν έχουν καπνίσει ποτέ παγκοσμίως».

Ο Δρ  Freddie Bray, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και επικεφαλής του κλάδου επιτήρησης του καρκίνου της IARC, εξήγησε στην Guardian πως τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για επείγουσα παρακολούθηση του μεταβαλλόμενου κινδύνου καρκίνου του πνεύμονα.

«Με τη μείωση του επιπολασμού του καπνίσματος –όπως φαίνεται στη Μεγάλη Βρετανία και τις ΗΠΑ– το ποσοστό των καρκίνων του πνεύμονα που διαγιγνώσκονται μεταξύ εκείνων που δεν έχουν καπνίσει ποτέ έχει τάση προς αύξηση. Το αν θα αυξηθεί η παγκόσμια αναλογία αδενοκαρκινωμάτων που αποδίδονται στην ατμοσφαιρική ρύπανση είναι κάτι που εξαρτάται από τη σχετική επιτυχία των μελλοντικών στρατηγικών για τον περιορισμό της χρήσης καπνού και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης παγκοσμίως.

»Η μελέτη μας παρείχε σημαντικές πληροφορίες για το πώς εξελίσσονται τόσο ο καρκίνος του πνεύμονα όσο και οι υποκείμενοι παράγοντες κινδύνου, προσφέροντας ενδείξεις για το πώς μπορούμε να αποτρέψουμε βέλτιστα τον καρκίνο του πνεύμονα παγκοσμίως. Οι αλλαγές στα πρότυπα καπνίσματος και η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση είναι από τους κύριους καθοριστικούς παράγοντες του μεταβαλλόμενου προφίλ κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα, ανά υποτύπο, που βλέπουμε σήμερα.

»Οι αποκλίνουσες τάσεις ανά φύλο στις πρόσφατες γενιές προσφέρουν γνώσεις στους ειδικούς στην πρόληψη του καρκίνου και στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής που επιδιώκουν να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν στρατηγικές ελέγχου του καπνού και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης προσαρμοσμένες σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου».