ΔΕΝ ΦΑΝΤΑΖΕΣΑΙ ΜΕΧΡΙ ΠΟΤΕ ΔΙΑΡΚΕΙ Η ΕΦΗΒΕΙΑ

Μία νέα, μεγάλη έρευνα αποδεικνύει ότι όσον αφορά τον σχηματισμό του ανθρώπινου εγκεφάλου, η εφηβεία δεν ολοκληρώνεται με την ενηλικίωση. Τι σημαίνει αυτό;

Αναφερθήκαμε πρόσφατα στην πολύ σημαντική έρευνα που διεξήγαγε το Πανεπιστήμιο του Cambridge, η οποία έδειξε πως υπάρχουν πέντε χαρακτηριστικές φάσεις ανάπτυξης του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής και τέσσερα ηλικιακά ορόσημα: τα 9 έτη, τα 32 έτη, τα 66 έτη και τα 83 έτη. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτές είναι οι ηλικίες κατά τις οποίες η επανασύνδεση του εγκεφάλου μετατοπίζεται.

Πολλά ήταν τα στοιχεία της έρευνας που κέρδισαν το ενδιαφέρον και την προσοχή των επιστημόνων, όμως η πραγματικά νέα πληροφορία για την οποία λίγοι είχαν μιλήσει μέχρι σήμερα έχει να κάνει με τη δεύτερη φάση. Συγκεκριμένα, με τον εφηβικό εγκέφαλο, η κατάσταση του οποίου φαίνεται να παραμένει σταθερή για πολλά παραπάνω χρόνια από όσα φανταζόμασταν, κάτι που μπορεί να εξηγήσει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που λειτουργούν οι άνθρωποι σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο.

Τι σημαίνει εφηβεία για τον ανθρώπινο εγκέφαλο;

Οι ερευνητές του Cambridge αναφέρονται στον εφηβικό εγκέφαλο ως τη δεύτερη «εποχή» του, αμέσως μετά τον παιδικό εγκέφαλο, που κατά κανόνα διαρκεί μέχρι τα 9 χρόνια. Μετά την ηλικία αυτή, η λευκή ουσία του εγκεφάλου συνεχίζει να αυξάνεται σε όγκο, επομένως η οργάνωση των δικτύων επικοινωνίας του εγκεφάλου βελτιώνεται όλο και περισσότερο.

Η εποχή αυτή χαρακτηρίζεται από την αποτελεσματικότητα των συνδέσεων εντός συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου, αλλά και από την ταχύτερη επικοινωνία των πληροφοριών μέσω των νευρώνων που χρησιμοποιούν ηλεκτρικά και χημικά σήματα. Έτσι, πρόκειται για μια φάση κατά την οποία παρατηρείται η καλύτερη από ποτέ γνωστική απόδοση.

Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο ότι στην εφηβεία ο άνθρωπος κατά κανόνα επεξεργάζεται πληροφορίες πιο γρήγορα, θυμάται καλύτερα και εστιάζει αποτελεσματικότερα. Στη φάση αυτή ο εγκέφαλος λειτουργεί με υψηλότερη επάρκεια και έλεγχο, ειδικά υπό συνθήκες πίεσης. Μάλιστα, σύμφωνα με την επικεφαλής της έρευνας, Alexa Mousley, η εφηβική εποχή είναι η μόνη στην οποία παρατηρείται αύξηση αυτής της αποτελεσματικότητας.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Ο εγκέφαλος μένει εφηβικός μέχρι τα 30

Σε αντίθεση με ό,τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, ότι η εφηβεία διαρκεί μέχρι περίπου τα 19 σύμφωνα με παλαιότερες μελέτες ή και μέχρι τα 24-25 σύμφωνα με πιο σύγχρονες, η νέα έρευνα απέδειξε ότι οι παραπάνω εξελίξεις κορυφώνονται στον εγκέφαλο στις αρχές της δεκαετίας των 30, που κατά τους ερευνητές είναι το «ισχυρότερο τοπολογικό σημείο καμπής» ολόκληρης της ζωής.

Όπως χαρακτηριστικά λέει η Mousley, «γύρω στην ηλικία των 32 ετών, βλέπουμε τις πιο έντονες αλλαγές στην κατεύθυνση της καλωδίωσης και τη μεγαλύτερη συνολική μετατόπιση στην τροχιά, σε σύγκριση με όλα τα άλλα σημεία καμπής».

ΑΝ Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΦΤΑΝΕΙ ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΤΟΥ ΜΟΡΦΗ ΓΥΡΩ ΣΤΑ 32, ΙΣΩΣ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΤΑΘΕΙΑΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟΤΕ.

Τονίζει, όμως, ότι «ενώ η εφηβεία προσφέρει μια σαφή αρχή, το τέλος της είναι πολύ πιο δύσκολο να προσδιοριστεί επιστημονικά. Βασιζόμενοι αποκλειστικά στη νευρωνική αρχιτεκτονική, διαπιστώσαμε ότι οι αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου που μοιάζουν με την εφηβεία τελειώνουν γύρω στις αρχές της δεκαετίας των τριάντα».

Αν ο εγκέφαλος μένει ίδιος έως τα 32, μήπως δικαιολογείται η παρατεταμένη εφηβεία;

Ο όρος «παρατεταμένη εφηβεία» χαρακτηρίζει τα άτομα που επιδεικνύουν εφηβική συμπεριφορά ακόμα και μετά τα 20-25 χρόνια και ενίοτε δέχοντες μομφές γι’ αυτό. Αυτή η «γκρίζα ζώνη» μεταξύ εφηβείας και ενηλικίωσης διαμορφώνεται κυρίως από κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες: τα άτομα, ειδικά στη σύγχρονη εποχή, αργούν να ενηλικιωθούν λόγω μακροχρόνιας εκπαίδευσης, αργοπορημένης οικονομικής ανεξαρτησίας και καθυστερημένης ανάληψης ρόλων (π.χ. γάμος και γονεϊκότητα).

Ωστόσο, η νέα αυτή έρευνα αποδεικνύει πως υπάρχει ξεκάθαρα και η νευρολογική παράμετρος, η οποία έχει να κάνει με τον σχηματισμό του εγκεφάλου – κάποιοι το χαρακτηρίζουν και ωριμότητα. Δεν αποκλείεται, λοιπόν, μέχρι ο εγκέφαλος να φτάσει στην τελική μορφή του, γύρω στα 32, δικαιολογημένα να παρουσιάζει χαρακτηριστικά αναζήτησης και αστάθειας, οπότε το άτομο άδικα να κατηγορείται ως ανώριμο.

Αν η δεκαετία των 20 βιώνεται από πολλούς κάπως χαοτικά, αν ακόμα και μέχρι τα 30 δεν έχει αποφασίσει κάποιος τι θέλει να κάνει στη ζωή του, η εξήγηση ίσως κρύβεται σε όσα συμβαίνουν στους νευρώνες του. Η έρευνα δίνει σε όλους τους κάτω των 32 μια επιστημονικά αξιόπιστη δικαιολογία για τη φαινομενική ανωριμότητά τους και αποτελεί απόδειξη ότι… η ενηλικίωση θέλει χρόνο. Οπότε, υπομονή: Η επόμενη φάση, αυτή του ενήλικου εγκεφάλου, χαρακτηρίζεται από απόλυτη σταθερότητα. Για τουλάχιστον 30 χρόνια.