ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΕΝΤΟΠΙΣΑΝ ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟ ΕΝΤΕΡΟ «ΠΡΟΤΙΜΑ» ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου πλήττει κυρίως τις γυναίκες, με τις ορμόνες του φύλου να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ευαισθησία του εντέρου και την αντίληψη του πόνου. Νέα έρευνα φωτίζει τη σχέση των οιστρογόνων με την ένταση των συμπτωμάτων.

Γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες ότι περίπου δύο στους τρεις ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, κοινώς σπαστική κολίτιδα, είναι γυναίκες. Αν και περιγράφεται ως πολυπαραγοντικό φαινόμενο, οι ορμόνες του φύλου και οι διακυμάνσεις τους έρχονται συχνά στο προσκήνιο ως κεντρικός παράγοντας.

Οι γυναίκες έχουν υψηλότερα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης, ορμονών που μεταβάλλονται έντονα κατά τη διάρκεια του μηνιαίου κύκλου, της εγκυμοσύνης και της περιεμμηνόπαυσης και επηρεάζουν άμεσα την κινητικότητα του εντέρου. Γι’ αυτό και πολλές αναφέρουν έξαρση συμπτωμάτων, όπως διάρροια, δυσκοιλιότητα ή εναλλαγές των δύο, τις ημέρες της περιόδου, όταν τα επίπεδα των δύο ορμονών πέφτουν απότομα.

Προς την κατεύθυνση αυτή κινείται και η πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύσαν στο Science ερευνητές από Αμερική και Αυστραλία, με τη διαφορά ότι προτείνει έναν ορισμένο μηχανισμό πίσω από την επίδραση των συγκεκριμένων ορμονών. Μέσα από πειράματα σε ποντίκια, διαπιστώθηκε ότι τα οιστρογόνα ενεργοποιούν μια αλυσίδα κυτταρικών σημάτων στο έντερο, η οποία ενισχύει την αίσθηση του πόνου και αυξάνει την ευαισθησία του παχέος εντέρου σε συγκεκριμένα ερεθίσματα, όπως σε ορισμένα τρόφιμα.

Πολλές αναφέρουν έξαρση συμπτωμάτων, όπως διάρροια, δυσκοιλιότητα ή εναλλαγές των δύο, τις ημέρες της περιόδου, όταν τα επίπεδα των δύο ορμονών πέφτουν απότομα. iStock

Οιστρογόνα, σεροτονίνη και δίαιτα FODMAP

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι τα οιστρογόνα προσδένονται στους υποδοχείς των κυττάρων L, που είναι μια ομάδα εντεροενδοκρινικών κυττάρων, και τα ωθούν να απελευθερώσουν την ορμόνη PYY. Η PPY πρωταγωνιστεί στη ρύθμιση του κορεσμού και λειτουργεί ως μοριακός ενισχυτής των σημάτων πόνου, ενεργοποιώντας τα εντεροχρωμαφινικά κύτταρα προς έκκριση σεροτονίνης. Η σεροτονίνη, νευροδιαβιβαστής και περιβόητη ορμόνη της ευτυχίας, παράγεται κυρίως στο έντερο και συμμετέχει στη ρύθμιση της εντερικής κινητικότητας και της αντίληψης του πόνου.

ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΕΝΤΕΡΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΩΣ ΠΙΟ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟ ΛΟΓΩ ΤΩΝ ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΩΝ, ΑΝΤΙΔΡΑ ΚΑΙ ΠΙΟ ΕΝΤΟΝΑ ΣΕ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΨΗ.

«Πρόκειται για μια αλληλουχία γεγονότων, έναν “διάλογο” μεταξύ δύο σπάνιων τύπων εντερικών κυττάρων, που μεσολαβεί στην αίσθηση του πόνου. Τα οιστρογόνα ενισχύουν ολόκληρο το μονοπάτι», εξήγησε η Holly Ingraham, μοριακή φυσιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, στο Λος Άντζελες. Σύμφωνα με τους ερευνητές, πιθανώς έτσι εξηγείται και γιατί μια δίαιτα χαμηλή σε FODMAP, που περιορίζει τρόφιμα με ζυμώσιμους υδατάνθρακες, όπως το γιαούρτι, το σκόρδο και τα φασόλια, ωφελεί πολλούς ασθενείς

Όταν τα βακτήρια του εντέρου διασπούν τους ζυμώσιμους υδατάνθρακες, παράγουν λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας. Τα οιστρογόνα φαίνεται πως πιέζουν τα κύτταρα L να παράγουν περισσότερους υποδοχείς για τα λιπαρά οξέα, με αποτέλεσμα να αντιδρούν πιο έντονα και να απελευθερώνουν ακόμη περισσότερη PYY.

Ένας λόγος που το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου διαγιγνώσκεται συχνότερα στις γυναίκες είναι ότι τελευταίες αναζητούν ιατρική βοήθεια συχνότερα από τους άνδρες. iStock

Με λίγα λόγια, το γυναικείο έντερο δεν είναι απλώς πιο ευαίσθητο από κατασκευής, λόγω της δράσης των οιστρογόνων, αλλά αντιδρά και πιο έντονα σε ουσίες που παράγονται φυσιολογικά κατά την πέψη. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, τα οιστρογόνα αυξάνουν τόσο τη βασική δραστηριότητα των κυττάρων L όσο και την ανταπόκρισή τους στα λιπαρά οξέα που παράγει το εντερικό μικροβίωμα. Το αποτέλεσμα είναι μια υπερενεργοποίηση του μονοπατιού PYY-σεροτονίνης, που ενισχύει τα σήματα πόνου προς τον εγκέφαλο.

Τι άλλο ξέρουμε για τη σπαστική κολίτιδα ως «γυναικεία υπόθεση»

Η νέα ανακάλυψη για τον ρόλο των οιστρογόνων προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη βιολογία του συνδρόμου. Πέραν των ορμονών, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που ενοχοποιούνται για την προτίμηση του ευερέθιστου εντέρου στις γυναίκες.

Η λειτουργία του άξονα εγκεφάλου-εντέρου

Το ευερέθιστο έντερο αποδίδεται και σε δυσλειτουργία της επικοινωνίας μεταξύ του νευρικού συστήματος και του γαστρεντερικού σωλήνα. Παράγοντες όπως το στρες, η άσκηση, οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και οι σκέψεις γύρω από τα συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν την ταχύτητα και την ένταση των σημάτων που κυκλοφορούν μέσω του άξονα εγκεφάλου-εντέρου. Κατ' επέκταση, η μεγαλύτερη συχνότητα άγχους και κατάθλιψης στον γυναικείο πληθυσμό φωτίζει μια άλλη πτυχή του φαινομένου.

Γυναικολογικές παθήσεις και διαταραχές

Η ενδομητρίωση φαίνεται να τριπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης σπαστικής κολίτιδας, ενώ το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών τον διπλασιάζει. Οι τρεις καταστάσεις μοιράζονται κοινούς μηχανισμούς, όπως η φλεγμονή, οι διακυμάνσεις στα επίπεδα ορμονών και η αυξημένη ευαισθησία στον πόνο, χωρίς να είναι σαφές αν το ευερέθιστο έντερο προηγείται ή ακολουθεί των γυναικολογικών προβλημάτων υγείας.

Κοινωνικοί παράγοντες

Δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι οι γυναίκες αναζητούν ιατρική βοήθεια συχνότερα από τους άνδρες, με αποτέλεσμα η εικόνα για τη σχέση του συνδρόμου με τα φύλα να είναι εν μέρει πλασματική.