ΠΟΙΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Υπάρχουν πρακτικές που εφαρμόζονται από δήθεν ειδικούς ή ακόμη και ασυνείδητους οφθαλμίατρους που ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία των ματιών. Η Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία εξέδωσε πρόσφατα μια ανακοίνωση για να προστατεύσει τους ασθενείς, κι εμείς αναζητήσαμε όλες τις επίφοβες «ιατρικές» πράξεις και το πώς αυτές μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα.

Με την επικαιρότητα να φέρνει στο φως επικίνδυνες πρακτικές που πραγματοποιούνται από ορισμένους δήθεν γιατρούς ή ακόμη και επαγγελματίες υγείας με πτυχίο Ιατρικής, είναι φυσικό κι επόμενο να ανησυχείς μήπως εσύ ή κάποιος δικός σου πέσει θύμα απάτης.

Βλέπεις, η ευεξία και η μακροζωία μπορούν να αποτελέσουν εύκολα πεδίο εξαπάτησης και πρέπει να είσαι πολύ προσεκτικός, γιατί κανένα app δεν μπορεί να αντικαταστήσει έναν σοβαρά οργανωμένο κρατικό μηχανισμό, με στόχο την προστασία του πολίτη.

Ίσως έτσι σκεπτόμενοι οι γιατροί της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας, εξέδωσαν πρόσφατα μία ανακοίνωση που εστιάζει στις πιο συνηθισμένες, επικίνδυνες πρακτικές οι οποίες σχετίζονται με την υγεία των ματιών. Μερικές διενεργούνται από εναλλακτικούς, μη ειδικευμένους επαγγελματίες υγείας οπότε είναι ίσως πιο εύκολο να τις αποφύγεις, όμως άλλες μπορεί να προταθούν ακόμη και από ασυνείδητους οφθαλμίατρους.

Γι' αυτό πρόσεχε τα παρακάτω:

Η ιριδοδιάγνωση δεν έχει καμία διαγνωστική αξία

Η ιριδοδιάγνωση (ή ιριδολογία) είναι μια πρακτική της εναλλακτικής ιατρικής, η οποία υποστηρίζει ότι τα μοτίβα, τα χρώματα και διάφορα άλλα χαρακτηριστικά στην ίριδα του ματιού (το χρωματιστό τμήμα) μπορούν να αποκαλύψουν πληροφορίες για τη γενικότερη κατάσταση της υγείας ενός ανθρώπου.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Οι υποστηρικτές της χρησιμοποιούν ειδικούς «χάρτες» της ίριδας, οι οποίοι χωρίζουν το μάτι σε ζώνες που υποτίθεται ότι αντιστοιχούν σε συγκεκριμένα όργανα του ανθρώπινου σώματος. Βάσει αυτών, ισχυρίζονται ότι μπορούν να εντοπίσουν φλεγμονές, τοξίνες, παθήσεις ή γενετικές προδιαθέσεις για ασθένειες.

Ποιοι την εφαρμόζουν και γιατί μπορεί να είναι και επικίνδυνη;

Όλες οι σοβαρές κλινικές μελέτες που έχουν γίνει διεθνώς έχουν δείξει επανειλημμένα ότι η μέθοδος δεν έχει καμία διαγνωστική ακρίβεια. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι διπλός: ψευδείς «διαγνώσεις» που προκαλούν άγχος και οδηγούν σε περιττές ή επικίνδυνες «θεραπείες» ή ψευδής καθησύχαση που καθυστερεί την έγκαιρη διάγνωση πραγματικών νόσων.

Η ιριδολογία δεν διδάσκεται σε καμία Ιατρική Σχολή, δεν αναγνωρίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και δεν αποτελεί μέρος της τεκμηριωμένης ιατρικής. Εφαρμόζεται σχεδόν αποκλειστικά από εναλλακτικούς «θεραπευτές», φυσιοπαθητικούς, ομοιοπαθητικούς ή βοτανολόγους, οι οποίοι στη συντριπτική τους πλειοψηφία δεν έχουν πτυχίο Ιατρικής.

«Η ίριδα του ανθρώπου σαν δομή είναι τόσο μοναδική και αμετάβλητη που σίγουρα δεν θα μπορούσε κάποιος μέσω της διαδικασίας της ιριδολογίας να βρει, για παράδειγμα, ασθένειες οι οποίες υπάρχουν, και αυτό έχει αποδειχθεί κιόλας», αναφέρει ο Γιώργος Δαλιάνης, ταμίας της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας και διευθυντής του οφθαλμολογικού τμήματος στο νοσοκομείο «Κωνσταντοπούλειο-Αγία Όλγα».

Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΗΣ ΙΡΙΔΟΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΔΙΠΛΟΣ: ΨΕΥΔΕΙΣ «ΔΙΑΓΝΩΣΕΙΣ» ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΑΓΧΟΣ Ή ΚΑΘΗΣΥΧΑΣΗ ΠΟΥ ΚΑΘΥΣΤΕΡΕΙ ΤΗΝ ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ.

«Ασκήσεις» που υπόσχονται να καταργήσουν τα γυαλιά

Πρόκειται για προγράμματα «γυμναστικής των ματιών», γνωστά και ως μέθοδος Bates, που υπόσχονται θεραπεία της μυωπίας, της πρεσβυωπίας ή του αστιγματισμού δεν στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα. Οι γιατροί εξηγούν ότι η μυωπία και ο αστιγματισμός έχουν να κάνουν με το ανατομικό σχήμα (μήκος) του βολβού του ματιού και την καμπυλότητα του κερατοειδούς.

«Ό,τι άσκηση λοιπόν και να κάνουμε, δεν μπορούν να διορθωθούν τα διαθλαστικά προβλήματα που μπορεί να έχει κάποιος ασθενής», υπογραμμίζει ο κ. Δαλιάνης, εφόσον δεν μπορεί να αλλάξει το ανατομικό μέγεθος του βολβού. Επομένως, τα προγράμματα αυτά, τα οποία συχνά προωθούνται και στο διαδίκτυο έναντι αμοιβής, είναι απλώς τρόποι εκμετάλλευσης.

Ποιες ασκήσεις είναι αξιόπιστες και για ποια προβλήματα;

Εξαίρεση αποτελούν συγκεκριμένες ορθοπτικές ασκήσεις για ειδικές διαταραχές της διόφθαλμης όρασης (η ικανότητα των δύο ματιών να συνεργάζονται αρμονικά, επιτρέποντας στον εγκέφαλο να συνθέτει τις εικόνες που λαμβάνει από κάθε μάτι σε μία ενιαία, τρισδιάστατη), οι οποίες συστήνονται μόνο μετά από διάγνωση από οφθαλμίατρο.

Οι ορθοπτικές ασκήσεις ή ασκήσεις οπτικής θεραπείας συνιστώνται αποκλειστικά για την αντιμετώπιση λειτουργικών προβλημάτων, όπως η ανεπάρκεια σύγκλισης (όταν τα μάτια δυσκολεύονται να στραφούν συντονισμένα προς τα μέσα για να διαβάσουν κάτι κοντά) και ο λανθάνων στραβισμός.

Αυτές οι ασκήσεις δεν έχουν καμία σχέση με τη βελτίωση της μυωπίας, της πρεσβυωπίας ή του αστιγματισμού. Λειτουργούν ως φυσιοθεραπεία για τους οφθαλμοκινητικούς μυς και το νευρικό σύστημα που τους ελέγχει, και προσαρμόζονται αυστηρά από οφθαλμίατρο ή οπτομέτρη/ορθοπτικό.

Επεμβάσεις για την αλλαγή του χρώματος των ματιών

«Οι επεμβάσεις για κοσμητική αλλαγή του χρώματος των ματιών δεν είναι απλές αισθητικές πράξεις. Είναι χειρουργικές επεμβάσεις σε υγιή μάτια, και ορισμένες τεχνικές, όπως τα κοσμητικά ενδοφθάλμια εμφυτεύματα ίριδας, έχουν συνδεθεί με σοβαρές και μη αναστρέψιμες επιπλοκές», αναφέρει η ανακοίνωση.

Ο κ. Δαλιάνης τονίζει την επικινδυνότητά τους (π.χ. φλεγμονές και σοβαρές επιπλοκές σε υγιή μάτια), ενώ ο Αναστάσιος Κανελλόπουλος, χειρουργός-οφθαλμίατρος και καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (NYU), έχει τονίσει επανειλημμένα μέσα από ιατρικά άρθρα και συνεντεύξεις του ότι επεμβάσεις που δεν γίνονται για αυστηρά θεραπευτικούς λόγους, εγκυμονούν τεράστιους κινδύνους (όπως λοιμώξεις, γλαύκωμα ή ακόμα και τύφλωση), καθώς το μάτι είναι ένα εξαιρετικά ευαίσθητο όργανο και όχι πεδίο για «αισθητικά παιχνίδια».

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Ποιες ακριβώς είναι οι επίφοβες επεμβάσεις;

Το πρόβλημα με τις επεμβάσεις αλλαγής χρώματος των ματιών είναι ότι τις πραγματοποιούν οφθαλμίατροι, και πιο συγκεκριμένα χειρουργοί που εξειδικεύονται στον κερατοειδή ή στο πρόσθιο ημιμόριο του οφθαλμού. Οι τρεις βασικές μέθοδοι που διαφημίζονται (συνήθως από κλινικές του εξωτερικού ή στα social media) και οι κίνδυνοί τους είναι:

• Κερατοχρωμάτωση (Keratopigmentation / Τατουάζ κερατοειδούς): Γίνεται διάνοιξη με λέιζερ μέσα στον κερατοειδή χιτώνα (το διάφανο κάλυμμα του ματιού) και εισάγεται χρωστική ουσία.

Κίνδυνοι: Μόλυνση, μόνιμη θόλωση της όρασης, διάτρηση του ματιού, ευαισθησία στο φως.

• Κοσμητικά εμφυτεύματα ίριδας: Χειρουργική τοποθέτηση μιας τεχνητής ίριδας σιλικόνης πάνω από την πραγματική.

Κίνδυνοι: Είναι ίσως η πιο επικίνδυνη μέθοδος. Προκαλεί σχεδόν βέβαια σοβαρό γλαύκωμα, καταρράκτη, χρόνιες φλεγμονές (ραγοειδίτιδα) και έχει οδηγήσει πολλούς ανθρώπους σε τύφλωση ή στην ανάγκη μεταμόσχευσης κερατοειδούς.

• Λέιζερ αποχρωματισμού (Laser Depigmentation): Χρήση λέιζερ για την καταστροφή της μελανίνης στην ίριδα, ώστε τα καστανά μάτια να γίνουν γαλάζια.

Κίνδυνοι: Η χρωστική που καταστρέφεται απελευθερώνεται μέσα στο μάτι, φράζοντας το αποχετευτικό του σύστημα. Αυτό οδηγεί σε ταχύτατη και μη αναστρέψιμη αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης (γλαύκωμα).

Η συντριπτική πλειοψηφία των σοβαρών και ηθικών οφθαλμιάτρων αρνείται κατηγορηματικά να εκτελέσει αυτές τις επεμβάσεις για καθαρά αισθητικούς (κοσμητικούς) λόγους. Ιατρικά αποδεκτή η αλλαγή χρώματος θεωρείται μόνο σε καθαρά επανορθωτικές/θεραπευτικές περιπτώσεις.

Ένας οφθαλμίατρος θα κάνει τέτοια επέμβαση αν ο ασθενής έχει υποστεί σοβαρό τραύμα στο μάτι, αν έχει γεννηθεί χωρίς ίριδα (ανιριδία) ή αν έχει παθήσεις όπου το φως μπαίνει ανεξέλεγκτα στο μάτι προκαλώντας αφόρητο πόνο (φωτοφοβία). Εκεί το ιατρικό όφελος υπερτερεί. Ωστόσο, όποιος γιατρός διαφημίζει στο διαδίκτυο αυτές τις μεθόδους ως απλές διαδικασίες ρουτίνας για αισθητικούς σκοπούς, παραβιάζει τους κανόνες ασφαλείας των διεθνών ιατρικών πρωτοκόλλων.

ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ, ΕΓΚΥΜΟΝΟΥΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ, ΟΠΩΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ, ΓΛΑΥΚΩΜΑ ΚΑΙ ΤΥΦΛΩΣΗ, ΚΑΘΩΣ ΤΟ ΜΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟ ΟΡΓΑΝΟ.

Αγορά προϊόντων από το διαδίκτυο

Η Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία αποθαρρύνει την αγορά οφθαλμικών σκευασμάτων από το διαδίκτυο χωρίς ιατρική συνταγή ή υπόδειξη. Ακόμη και φάρμακα με πραγματική δράση, όπως οι σταγόνες που προσωρινά βελτιώνουν την κοντινή όραση σε άτομα με πρεσβυωπία, απαιτούν προηγούμενο οφθαλμολογικό έλεγχο, επειδή μπορεί να έχουν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες σε ορισμένους ασθενείς.