ΠΟΣΗ ΒΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΝΕΙΣ ΣΤΟΝ ΔΕΙΚΤΗ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ;

Ο δείκτης μάζας σώματος είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται σε όλο τον πλανήτη. Πόσο χρειάζεται, όμως, να ανησυχούμε για το νούμερο αυτό;

Ο διάσημος δείκτης μάζας σώματος (Body Mass Index - BMI) αποτελεί εδώ και χρόνια έναν χρήσιμο ιατρικό δείκτη σε παγκόσμιο επίπεδο, που χρησιμοποιείται για να καθορίσει αν βρίσκεσαι σε ένα υγιές ή ανθυγιεινό εύρος βάρους.

Δημιουργήθηκε από έναν μαθηματικό του 19ου αιώνα, τον Adolphe Quetelet, που ήθελε να παρακολουθεί το ύψος και το βάρος ολόκληρων πληθυσμών. Στη δεκαετία του 1970,  άρχισε να γίνεται δημοφιλής, καθώς αποτελεί έναν γρήγορο, εύκολα προσβάσιμο και χαμηλού κόστους δείκτη της παχυσαρκίας, βασισμένο στο βάρος και το ύψος.

Το 1997, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, εντυπωσιασμένος από την απλότητά του, τον υιοθέτησε ως εργαλείο αξιολόγησης υγείας.

Τι είναι ο δείκτης μάζας σώματος;

Ο καθένας μπορεί να μπει στο διαδίκτυο και να υπολογίσει δωρεάν τον ΔΜΣ του, αρκεί να εισάγει στα σχετικά πεδία το βάρος και το ύψος του. Στη συνέχεια, πατάει το κουμπί και το νούμερο που εμφανίζεται τον κατατάσσει σε μία από τις εξής κατηγορίες:

• Λιποβαρής: Κάτω από 18,5
• Με φυσιολογικό βάρος: 18,5 – 24,9
• Υπέρβαρος: 25 – 29,9
• Παχύσαρκος: 30 ή παραπάνω.

Αν θες να τον υπολογίσεις με χαρτί και μολύβι, αρκεί να διαιρέσεις το βάρος σου (σε κιλά) με το τετράγωνο του ύψους σου (σε εκατοστά).

Να θυμάσαι, ωστόσο, ότι πρόκειται για ένα εργαλείο που δεν προορίζεται για τη διάγνωση της παχυσαρκίας ή ασθενειών που σχετίζονται με το βάρος, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, η αυξημένη χοληστερόλη και ο διαβήτης.

iStock

Γιατί ο δείκτης μάζας σώματος δεν είναι τέλειος

Κατ’ αρχάς, ο ΔΜΣ δεν διακρίνει μεταξύ οστών, μυών και λίπους. Έτσι, κάποιος πολύ μυώδης με λίγο λίπος μπορεί να καταταχθεί ως υπέρβαρος παρότι είναι σε καλή φυσική κατάσταση.

Επίσης, διαφέρει ανάλογα με την ηλικία και το επίπεδο δραστηριότητας. Αυτό σημαίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι παραπλανητικός. Για παράδειγμα, ένας αθλητής με πολύ περισσότερη μυϊκή μάζα από λίπος μπορεί να καταταχθεί στην κατηγορία «υπέρβαρος».

Επιπλέον,  δεν λαμβάνει υπόψη πού αποθηκεύεται το λίπος στο σώμα. Το σπλαχνικό λίπος, δηλαδή το λίπος γύρω από τα όργανα της κοιλιάς, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για παθήσεις όπως η καρδιοπάθεια, η υπέρταση και ο διαβήτης τύπου 2, περισσότερο από το λίπος σε άλλα σημεία του σώματος.

iStock

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ότι βασίστηκε σε Ευρωπαίους λευκούς άντρες και δεν έλαβε υπόψη ότι το σωματικό λίπος διαφέρει ανάλογα με το φύλο, τη φυλή και την εθνικότητα.

Πώς μπορείς να καταλάβεις αν έχεις υγιές βάρος;

Πριν λίγα χρόνια, η American Medical Association (AMA) επεσήμανε τις αδυναμίες του Δείκτη Μάζας Σώματος και υιοθέτησε νέα πολιτική που ενθαρρύνει τους γιατρούς να αποφεύγουν να βασίζονται αποκλειστικά σε αυτόν για τη διάγνωση της παχυσαρκίας. Η AMA δεν προτείνει την κατάργησή του, αλλά συνιστά να χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με άλλους δείκτες κινδύνου, όπως το σπλαχνικό λίπος.

«Το πρόβλημα δεν είναι ο ίδιος ο δείκτης, αλλά η τάση να χρησιμοποιείται ως το μοναδικό κριτήριο», λέει ο Wajahat Mehal, διευθυντής του Προγράμματος Μεταβολικής Υγείας και Απώλειας Βάρους του Γέιλ. Ο ΔΜΣ είναι απλώς ένα δεδομένο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη μαζί με πολλά άλλα (π.χ. μετρήσεις αρτηριακής πίεσης, χοληστερόλης και γλυκόζης) για να καθοριστεί η υγεία ενός ατόμου, εξηγεί ο ειδικός.

iStock

«Ένας εύκολος τρόπος για πιο ακριβή εικόνα της υγείας είναι η μέτρηση της περιφέρειας μέσης», λέει ο Mehal. «Μπορεί να έχω δύο άτομα με το ίδιο ύψος και βάρος, αλλά το ένα να είναι μυώδες και το άλλο να έχει περισσότερο λίπος στην κοιλιά». Το άτομο με το περισσότερο κοιλιακό λίπος θα έχει μεγαλύτερη περίμετρο μέσης, κάτι που σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας, διαβήτη και ηπατικών προβλημάτων, τονίζει.

Ποιο είναι, λοιπόν, το συμπέρασμα; Όποιος ανησυχεί για το βάρος ή την υγεία του, καλό είναι να συμβουλεύεται έναν επαγγελματία υγείας και να μην «κολλάει» αποκλειστικά σε ένα νούμερο. Το ανθρώπινο σώμα είναι ένας περίπλοκος μηχανισμός.