ΤΕΧΝΗΤΟ ΑΙΜΑ: ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙ ΤΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΜΕΤΑΓΓΙΣΕΙΣ

Ιάπωνες ερευνητές αναπτύσσουν τεχνητό αίμα χωρίς ομάδα αίματος, με αυξημένο χρόνο αποθήκευσης και ενθαρρυντικά πρώιμα αποτελέσματα.

Η μετάγγιση αίματος σώζει ζωές και βελτιώνει την υγεία. Ωστόσο, η προσφορά αίματος μέσω της εθελοντικής αιμοδοσίας είναι πολύ μικρότερη από τις ανάγκες που υπάρχουν. Ενδεικτικά, μελέτη που έγινε το 2017 σε 195 χώρες έδειξε ότι η ανάγκη είναι περίπου 304,7 εκατομμύρια μονάδες, ενώ η προσφορά περίπου 272,3 εκατομμύρια.

Είναι έντονο επίσης το χάσμα μεταξύ των χωρών, ανάλογα με το αν είναι υψηλού, μεσαίου ή χαμηλού εισοδήματος: οι χώρες υψηλού εισοδήματος, όπου ζει το 16% του παγκόσμιου πληθυσμού, συγκεντρώνουν ετησίως το 40% των αιμοδοσιών.

Οι ανάγκες για αίμα αυξάνονται και λόγω προηγμένων ιατρικών διαδικασιών, όπως η καρδιαγγειακή χειρουργική, οι μεταμοσχεύσεις, η φροντίδα τραυμάτων και η θεραπεία του καρκίνου. Έως και το 76% των μεταγγίσεων σε αυτές τις χώρες αφορούν ασθενείς άνω των 60 ετών.

Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, το ποσοστό αιμοδοσίας είναι μόνο 5 μονάδες αίματος ανά 1.000 άτομα. Το 54% των μεταγγίσεων γίνεται σε παιδιά κάτω των 5 ετών, κυρίως για σοβαρή αναιμία (π.χ. από ελονοσία) και για επιπλοκές που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη. Οι συγκεκριμένες χώρες αντιμετωπίζουν χρόνιες ελλείψεις, με 54 έθνη να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε οικογενειακούς/αντικαταστατικούς ή αμειβόμενους δότες, αυξάνοντας τους κινδύνους μη ασφαλών μεταγγίσεων.

iStock

Η ζήτηση για Ο-αρνητικό (ο καθολικός τύπος δότη) συχνά υπερβαίνει την προσφορά και οι δωρεές έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής. Φαίνεται, όμως, πως Ιάπωνες επιστήμονες μπορούν να λύσουν ένα πρόβλημα που δεν έχουν καταφέρει να διαχειριστούν δημόσιες πολιτικές υγείας.

Τεχνητό αίμα που αποθηκεύεται για μέχρι και 5 χρόνια

Ομάδα Ιαπώνων επιστημόνων του Nara Medical University με επικεφαλής τον Hiromi Sakai έχει αναπτύξει τεχνητό αίμα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για όλες τις ομάδες αίματος και να αποθηκευτεί για έως και δύο χρόνια.

Δημιουργείται με την εξαγωγή αιμοσφαιρίνης (πρωτεΐνης που περιέχει σίδηρο που διευκολύνει τη μεταφορά οξυγόνου στα ερυθρά αιμοσφαίρια) από ληγμένο αίμα δότη. Στη συνέχεια, η αιμοσφαιρίνη περιβάλλεται από ένα προστατευτικό κέλυφος για να δημιουργήσει σταθερά, απαλλαγμένα από ιούς τεχνητά ερυθρά αιμοσφαίρια. Καθώς αυτά τα τεχνητά κύτταρα δεν έχουν ομάδα αίματος, δεν υπάρχει ανάγκη για έλεγχο συμβατότητας.

iStock

Το συνθετικό αίμα μπορεί να αποθηκευτεί για έως και δύο χρόνια σε θερμοκρασία δωματίου και πέντε χρόνια υπό ψύξη. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια από τις αιμοδοσίες μπορούν να αποθηκευτούν μόνο σε ψυγείο για μέγιστο διάστημα 42 ημερών.

Το 2022 άρχισαν οι μελέτες μικρής κλίμακας, που είχαν θετικά αποτελέσματα: δεν υπήρξαν σημαντικές αλλαγές στα ζωτικά σημεία, συμπεριλαμβανομένης της αρτηριακής πίεσης. Η ομάδα επιτάχυνε τις διαδικασίες τον Ιούλιο του 2024 και τον Μάρτιο του επόμενου χρόνου άρχισε να χορηγεί μεταξύ 100 και 400 χιλιοστόλιτρα του διαλύματος τεχνητών αιμοσφαιρίων σε εθελοντές.

Εάν δεν επιβεβαιωθούν παρενέργειες, η δοκιμή θα στραφεί στην εξέταση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας της θεραπείας. Στόχος είναι η πρακτική εφαρμογή των τεχνητών ερυθρών αιμοσφαιρίων προς το 2030.