ΘΕΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΕΝΑ ΔΩΡΟ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΣΟΥ; ΜΑΘΕ ΤΙ ΛΕΝΕ ΝΕΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ

Σειρά μελετών αποδεικνύει πως μια συγκεκριμένη ψυχοβιολογική κατάσταση μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά για την καρδιά. Μάθε πώς θα την κατακτήσεις.

Για να διατηρηθεί η υγεία της καρδιάς απαιτείται η συμβολή διαφόρων παραγόντων, όπως η υγιεινή διατροφή, η άσκηση, η ρύθμιση της χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να αποφεύγει κανείς καταστάσεις που προκαλούν στρες, καθώς και το κάπνισμα.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, όλο και περισσότερες μελέτες καταλήγουν ότι υπάρχει ένας ακόμα, λιγότερο προφανής και σίγουρα όχι γνωστός παράγοντας που μπορεί να παίξει πολύ σημαντικό ρόλο: Η αισιοδοξία.

Οι μελέτες αυτές έχουν συνδέσει την πιο θετική ματιά στη ζωή με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιοπάθειας, εγκεφαλικού και πρόωρου θανάτου. Το 2021, μάλιστα, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία δημοσίευσε μια επιστημονική δήλωση σχετικά με τη σύνδεση εγκεφάλου-καρδιάς-σώματος, εξηγώντας ότι η ψυχολογική ευεξία είναι σημαντικός παράγοντας για την καρδιαγγειακή υγεία.

Πώς συνδέεται η καρδιά με τον εγκέφαλο;

Η σύνδεση μεταξύ της ψυχικής προοπτικής και της καρδιακής υγείας λειτουργεί τόσο βιολογικά όσο και συμπεριφορικά, λέει σε άρθρο ο Alan Rozanski, καθηγητής στην Ιατρική Σχολή Icahn στο Mount Sinai στη Νέα Υόρκη, με ειδίκευση στην Καρδιολογία Συμπεριφοράς.

Όταν οι άνθρωποι βιώνουν επίμονο άγχος, συναισθηματική ένταση ή απαισιοδοξία, το σώμα αντιδρά, εξηγεί ο ίδιος. Οι ορμόνες του στρες, η αντίσταση στην ινσουλίνη και η φλεγμονή αυξάνονται και «αυτό μπορεί να προκαλέσει έναν φαύλο κύκλο στην υγεία, που επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου».

ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΗ ΦΛΕΓΜΟΝΗ, ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ.

Φαίνεται, όμως, να ισχύει και το αντίθετο: η αισιοδοξία μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των ίδιων αρνητικών βιολογικών αντιδράσεων.

«Με την αισιοδοξία και την απαισιοδοξία βλέπουμε διαφορές στη φλεγμονή, τα επίπεδα κορτιζόλης και την αντίσταση στην ινσουλίνη», λέει ο Rozanski, ο οποίος ηγήθηκε μελέτης το 2019 που εξέταζε πώς η αισιοδοξία σχετίζεται με τα καρδιαγγειακά συμβάντα και τη θνησιμότητα λόγω οποιασδήποτε αιτίας.

Πέρα από τα βιολογικά αποτελέσματα που σχετίζονται με την καρδιά, η αισιοδοξία μπορεί να οδηγήσει και σε βελτιωμένες συμπεριφορές υγείας. Για παράδειγμα, οι αισιόδοξοι άνθρωποι τείνουν να ασκούνται συχνότερα, να τρώνε καλύτερα και να ακολουθούν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής συνολικά, σύμφωνα με έρευνα της Julia Boehm, καθηγήτριας ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Chapman.

«Αν νιώθουμε πιο αισιόδοξοι για το μέλλον μας, τότε πιθανώς πιστεύουμε ότι τα πράγματα που κάνουμε σήμερα θα έχουν αντίκτυπο στον τρόπο που αυτό θα εξελιχθεί σε βάθος χρόνου», δήλωσε στο ίδιο άρθρο η Boehm.

Τι να κάνεις αν δεν είσαι φύσει αισιόδοξος

Πολύ ωραία τα λένε οι μελέτες, όμως πώς να είναι κανείς αισιόδοξος με όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μας και πώς να αλλάξει κάποιος που από τη φύση του βλέπει τη ζωή με ένα αρνητικό πρόσημο;

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Απάντηση σε αυτό δίνει νεότερη μελέτη στην οποία οι ερευνητές διαπιστώνουν πως οι «παρεμβάσεις θετικής ψυχολογίας» –συμπεριλαμβανομένων των ασκήσεων ευγνωμοσύνης και των πρακτικών ενσυνειδητότητας– σχετίζονται με συνεχείς βελτιώσεις στους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου.

Όλα τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι ζει κανείς «στον κόσμο του» ή ότι πρέπει να πιέζει τον εαυτό του να είναι χαρούμενος με το ζόρι. Η συναισθηματική ανθεκτικότητα, όμως, είναι κάτι που μπορεί να χτιστεί αν το θέλει. Ενώ υπάρχουν άνθρωποι που γεννιούνται με αυτήν, μπορεί κανείς να καλλιεργήσει την ψυχική και συναισθηματική του ανθεκτικότητα αν αποφασίσει να πάρει τη ζωή στα χέρια του, να αποκτήσει τον έλεγχο, να μπορεί να ρυθμίζει τα συναισθήματά του και να δημιουργεί ουσιαστικές σχέσεις. Ακόμα και τη συμβολή ενός ειδικού να ζητήσει προς αυτή την κατεύθυνση, δείγμα ανθεκτικότητας και αισιοδοξίας είναι.

Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cardiology Clinics, μια ομάδα επιστημόνων ανέλυσε τα ευρήματα από 18 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές παρεμβάσεων θετικής ψυχολογίας σε ενήλικες που διατρέχουν κίνδυνο ή ζουν ήδη με καρδιαγγειακές παθήσεις. Οι παρεμβάσεις σκοπό είχαν να διδάξουν στους ανθρώπους αυτούς συγκεκριμένες δεξιότητες:

• τον εντοπισμό των θετικών γεγονότων στη ζωή και την εκτίμησή τους,
• την πραγματοποίηση πράξεων καλοσύνης,
• τον διαλογισμό ενσυνειδητότητας και
• την αναγνώριση των προσωπικών δυνατών τους σημείων.

Οι δεξιότητες εξασκήθηκαν στο σπίτι του κάθε συμμετέχοντα μέσω εργασιών και ασκήσεων για αρκετές εβδομάδες, εκτός από κάποιες εβδομαδιαίες ομαδικές συνεδρίες που έλαβαν χώρα εκτός σπιτιού.

Σε όλες τις δοκιμές, οι συμμετέχοντες έδειξαν μετρήσιμες βελτιώσεις στην αρτηριακή πίεση και τους δείκτες φλεγμονής έπειτα από 8 έως 12 εβδομάδες. Για παράδειγμα, ορισμένες παρεμβάσεις μείωσαν τη συστολική αρτηριακή πίεση κατά 4 έως 8 μονάδες, κάτι που οι επιστήμονες είπαν ότι είναι κλινικά σημαντικό για την υγεία της καρδιάς.

Το κεντρικό εύρημα της μελέτης, πάντως, ήταν πως η συνέπεια είναι το κλειδί. Τα προγράμματα, δηλαδή, που συνδύαζαν την καθημερινή εξάσκηση με εβδομαδιαίες δομημένες συνεδρίες απέδωσαν τα ισχυρότερα αποτελέσματα συγκριτικά με εκείνα που επικεντρώθηκαν μόνο σε μία «άσκηση».

Φυσικά, κατέληξαν οι ερευνητές, οι πρακτικές αυτές δεν προορίζονται να αντικαταστήσουν τη φαρμακευτική αγωγή, την άσκηση ή μια υγιεινή διατροφή, όμως μπορούν να τη συμπληρώσουν με πολύ ουσιαστικό τρόπο.