ΤΙ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΛΙΠΟΣ ΣΤΟ ΣΥΚΩΤΙ

Το λίπος στο συκώτι είναι μία από τις πιο συχνές παθολογικές καταστάσεις στον δυτικό κόσμο και δεν το αντιμετωπίζουν μόνο όσοι κάνουν κατάχρηση αλκοόλ. Ποια δυσλειτουργία προηγείται και τι μπορείς να κάνεις για να το αποφύγεις; Ένας γαστρεντερολόγος απαντά.

Όταν ακούς για λίπος στο συκώτι, ίσως φαντάζεσαι ότι δεν σε αφορά, ότι έχει να κάνει με ανθρώπους που κάνουν κατάχρηση αλκοόλ ή έχουν υπερβολικό βάρος. Όμως η μη αλκοολική λιπώδης διήθηση του ήπατος (όπως είναι ο επιστημονικός όρος) είναι μία από τις πιο συχνές παθολογικές καταστάσεις. Υπολογίζεται ότι στον σύγχρονο δυτικό κόσμο ζει με αυτήν 1 στους 4, δηλαδή το 25%, πολλές φορές χωρίς να το ξέρει.

Πολύ πρακτικά, η κατάσταση υποδεικνύει ότι έχει συσσωρευτεί υπερβολικό λίπος στα κύτταρα του συκωτιού. Φυσιολογικά, το συκώτι περιέχει μια μικρή ποσότητα λίπους. Όταν όμως υπερβεί το 5% με 10% του συνολικού βάρους του οργάνου, τότε μιλάμε για λιπώδη διήθηση. Μάλιστα, πρόσφατα η ιατρική κοινότητα τη μετονόμασε σε Μεταβολικά Σχετιζόμενη Στεατωτική Νόσο του Ήπατος, ονομασία που υποδηλώνει ότι η κατάσταση αυτή δεν προκαλείται από την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, αλλά σχετίζεται άμεσα με τον μεταβολισμό και τον τρόπο ζωής μας.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι μια «σιωπηλή» νόσος. Οι ασθενείς δεν νιώθουν τίποτα, ειδικά στα αρχικά στάδια. Συνήθως τους ενημερώνει ο γιατρός, μετά από έναν τυπικό υπέρηχο κοιλίας ή κάποια αξονική τομογραφία που έχει ζητήσει για άλλο λόγο. Μπορεί να φανεί και μέσω αιματολογικών εξετάσεων, όταν παρατηρηθούν αυξημένα ηπατικά ένζυμα (όπως οι τρανσαμινάσες ALT και AST). Αν υπάρξουν συμπτώματα, αυτά συνήθως είναι:

• Ανεξήγητη κόπωση ή αδυναμία.
• Ήπιος πόνος ή αίσθημα βάρους στο πάνω δεξιά μέρος της κοιλιάς (εκεί που βρίσκεται το συκώτι).

iStock

Λίπος στο συκώτι: Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Σύμφωνα με τον ειδικό γαστρεντερολόγο Γεώργιο Κοντιζά, την πάθηση αυτή μπορεί να έχουν ακόμη και άτομα με φυσιολογικό βάρος, τα οποία όμως έχουν εναπόθεση λίπους στην κοιλιά. Καθώς συνδέεται με τις παρακάτω καταστάσεις, οι άνθρωποι που κινδυνεύουν περισσότερο είναι όσοι έχουν:

Τι πρέπει να ξέρεις για την αντίσταση στην ινσουλίνη

Ποιος είναι όμως ο πιο συνηθισμένος ύποπτος για την ανάπτυξη λίπους στο συκώτι; «Πρόκειται για την αντίσταση στην ινσουλίνη, δηλαδή με απλά λόγια τη δυσχέρεια που έχει η ινσουλίνη να κάνει τη δουλειά της, η οποία είναι να βάζει τη γλυκόζη μέσα στα κύτταρα του σώματός μας. Η ινσουλίνη βέβαια δεν έχει μόνο αυτή τη δράση, έχει πάρα πολλές δράσεις στον οργανισμό μας, οι οποίες εξαρτώνται από το είδος των ιστών στους οποίους επενεργεί, και ρυθμίζει πάρα πολλές φυσιολογικές λειτουργίες του σώματος μας.

»Η δράση της ινσουλίνης στρέφεται κυρίως σε 3 ιστούς, στο ήπαρ, στους μυς και στον λιπώδη ιστό. Αποδίδει τη γλυκόζη από το αίμα στα κύτταρα, που τη χρησιμοποιούν ως ενέργεια, ενώ όση δεν χρησιμοποιείται, αποθηκεύεται είτε σαν ένα μεγάλο αποθηκευτικό μόριο το οποίο ονομάζεται γλυκογόνο, κάτι που γίνεται στο ήπαρ και τους μυς, είτε ως λίπος, κάτι που γίνεται στον λιπώδη ιστό», εξηγεί ο κ. Κοντιζάς.

iStock

«Αυτό που πρέπει να καταλάβεις οπωσδήποτε είναι ότι η αντίσταση στην ινσουλίνη ξεκινά πάρα πολλά χρόνια πρωτού εμφανιστεί ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, μέχρι και 20, και τελικά οι ζημιές που προκαλούνται στον οργανισμό δεν οφείλονται μόνο στην αύξηση της τιμής της γλυκόζης στο αίμα.

»Είναι γνωστό ότι η παχυσαρκία και ιδίως η σπλαχνική παχυσαρκία, δηλαδή η εναπόθεση λίπος στην κοιλιά, σχετίζεται ισχυρά με την αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης. Επίσης, η αντίσταση στην ινσουλίνη σχετίζεται με την αυξημένη συγκέντρωση των τριγλυκεριδίων κυρίως στο εσωτερικό των μυϊκών κυττάρων αλλά και στο ήπαρ, δηλαδή όταν έχουμε την λιπώδη διήθηση του ήπατος, όπως επίσης και με την αυξημένη συγκέντρωση λίπους στο ίδιο το πάγκρεας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ποιοι παράγοντες επιβαρύνουν τη λειτουργία της ινσουλίνης

Στην πραγματικότητα, η αντίσταση στην ινσουλίνη δημιουργήθηκε ως παροδικός μηχανισμός επιβίωσης (π.χ. στον ύπνο, το στρες ή την άσκηση), προκειμένου να εξασφαλίζεται σταθερά γλυκόζη για τη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου.

iStock

Όταν υπάρχει ανάγκη για ενέργεια, όπως για παράδειγμα στην άσκηση, στην εφηβεία, στις λοιμώξεις, στην κύηση, αλλά και στον ύπνο, τότε οι αντι-ινσουλινικές ορμόνες κάνουν αντίσταση στην ινσουλίνη, έτσι ώστε η γλυκόζη να μην πηγαίνει για αποθήκευση.

«Όταν όμως εμείς δημιουργούμε κακές καταστάσεις λόγω του τρόπου ζωής μας, όταν δηλαδή τρώμε πολύ και παχαίνουμε, όταν τρώμε πάρα πολλά τρόφιμα με υδατάνθρακες (γλυκά και αναψυκτικά με ζάχαρη), όταν κάνουμε καθιστική ζωή και δεν ασκούμαστε, ή όταν από άγχος διαταράσσουμε τον ύπνο μας και αποκτούμε χρόνιο στρες, τότε η παρατεταμένη αντίσταση στην ινσουλίνη από μηχανισμός επιβίωσης γίνεται μηχανισμός δημιουργίας νόσου», εξηγεί ο γιατρός, τονίζοντας ότι θα πρέπει να κάνουμε συνειδητά υγιεινές επιλογές.

Μπορείς να αναστρέψεις το λίπος στο συκώτι;