RAGE BAIT: Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΡΓΙΣΜΕΝΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

Ο θυμός στα social media εξαπλώνεται γρήγορα. Για να μην πέφτεις του rage bait, μάθε πώς λειτουργεί και πώς να προστατεύσεις τον χρόνο και την ψυχραιμία σου από προκλητικές αναρτήσεις.

Κάθε χρόνο, το Λεξικό της Οξφόρδης εμπλουτίζεται με όρους που ξεχώρισαν. Το 2025, η λέξη που έκλεψε την παράσταση στον δημόσιο λόγο ήταν το rage bait, όρο που στα ελληνικά μπορούμε να αποδώσουμε ως προκλητικό περιεχόμενο το οποίο έχει ως στόχο να εξοργίσει.

Για να είμαι ειλικρινής, την έχω πατήσει πολλές φορές με τέτοιου είδους αναρτήσεις. Αφήνω τον θυμό μου να με παρασύρει και πέφτω στην παγίδα του σχολιασμού και της ανταπάντησης. Βέβαια, μόλις συνειδητοποιήσω πόσο χρόνο χάνω και πόσο ανούσιο είναι όλο αυτό, τα παρατάω και συνεχίζω τη μέρα μου.

Πώς λειτουργεί το rage bait

«Η ανάρτηση περιεχομένου που σκοπό έχει να προκαλέσει ή να εξοργίσει μπορεί να μην φαίνεται ως μια συνετή στρατηγική για έναν influencer. Ωστόσο, όσοι δημοσιεύουν περιεχόμενο στα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να κερδίζουν περισσότερα χρήματα αν το κανάλι τους έχει υψηλό επίπεδο αλληλεπίδρασης, ανεξάρτητα από το πόσο θετικά ανταποκρίνεται το κοινό», αναφέρει ο John McAlaney, καθηγητής Ψυχολογίας στο Bournemouth University.

Όπως εξηγεί, οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιούν αλγορίθμους που προσαρμόζουν το περιεχόμενο που βλέπουμε σε αυτό με το οποίο είναι πιο πιθανό να αλληλεπιδράσουμε. Όπως αντιλαμβάνεσαι, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα μας «σερβίρει» περιεχόμενο που θα μας βελτιώσει τη διάθεση. Ο αλγόριθμος «μαθαίνει» από κάθε αλληλεπίδρασή μας.

Γιατί είναι τόσο αποτελεσματικό

Οι προκλητικές αναρτήσεις οδηγούν σε περισσότερα κλικ, κοινοποιήσεις και σχόλια, γιατί τα αρνητικά συναισθήματα όπως ο θυμός διαδίδονται πιο γρήγορα και πιο έντονα στα κοινωνικά δίκτυα.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Από εξελικτική σκοπιά, είναι πιο σημαντικό να προσέχουμε κάτι που προκαλεί θυμό στην ομάδα μας, παρά κάτι που μας κάνει ευτυχισμένους. Ο θυμός σηματοδοτεί ότι κάτι δεν πάει καλά και χρειάζεται να αναλάβουμε δράση. Από την άλλη, όταν είμαστε χαρούμενοι, όλα πάνε μια χαρά και δεν απαιτείται καμία αλλαγή. Είμαστε προγραμματισμένοι να αναζητούμε κοινωνικές πληροφορίες, οτιδήποτε υποδηλώνει διαφωνία, σύγκρουση ή πιθανή απειλή μέσα στις κοινωνικές μας ομάδες, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι διαδικτυακές.

Οι άνθρωποι, λέει ο ειδικός, ευθυγραμμίζουν γρήγορα τις απόψεις τους γύρω από οτιδήποτε προκαλεί αρνητικό συναίσθημα. Η ασφάλεια που προσφέρει η «δύναμη των αριθμών» απέναντι σε μια πιθανή απειλή είναι ένα ακόμη εξελικτικό πλεονέκτημα. «Σε αυτό το πλαίσιο, το άτομο που δημοσιεύει rage bait παίρνει τον ρόλο του "κακού", εναντίον του οποίου το κοινό ενώνεται για να αποδοκιμάσει», συμπληρώνει.

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΜΕ ΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΟΣΑ ΕΠΙΛΕΓΟΥΜΕ ΝΑ ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΚΑΙ, ΚΥΡΙΩΣ, ΟΣΑ ΕΠΙΛΕΓΟΥΜΕ ΝΑ ΑΓΝΟΟΥΜΕ.

Η επίγνωση φέρνει δύναμη

Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε την κατάσταση; Μια καλή αρχή είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι πέρα από τους ανθρώπους που δημοσιεύουν αρνητικό περιεχόμενο επειδή το πιστεύουν, υπάρχουν κι αυτοί που σκοπός τους είναι η συλλογή likes. Το να γνωρίζουμε ότι πολλές αναρτήσεις δημιουργούνται για να αυξήσουν την αλληλεπίδραση μάς βοηθά να ανακτήσουμε τον έλεγχο. Μελέτη έδειξε ότι όταν οι άνθρωποι κατανοούν τις στρατηγικές χειραγώγησης που χρησιμοποιούνται στα μέσα ενημέρωσης, μπορούν να αντισταθούν πιο αποτελεσματικά σε αυτές.

Επίσης, όσο περισσότερο αποφεύγουμε να αλληλεπιδρούμε με περιεχόμενο που μας προκαλεί οργή, τόσο λιγότερο θα μας προβάλλεται. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είμαστε υποχρεωτικά παθητικοί δέκτες. Μπορούμε να τα επηρεάζουμε και να τα διαμορφώνουμε, μέσα από όσα επιλέγουμε να βλέπουμε και, κυρίως, όσα επιλέγουμε να αγνοούμε.