ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΕΝΑΣ ΩΡΙΜΟΣ ΕΝΗΛΙΚΑΣ;

Να είσαι ένας ώριμος ενήλικας σημαίνει να μην έχεις χάσει κάποιο από τα αναπτυξιακά στάδια ωρίμανσης. Όμως, τι ακριβώς σημαίνει αυτό;

Στις καθημερινές συναναστροφές μας με άλλους ανθρώπους, τόσο σε επαγγελματικό όσο και σε συναισθηματικό επίπεδο, συναντάμε συχνά άτομα που ενώ φαινομενικά δείχνουν σοβαρά, συγκροτημένα και «συμπαγή», σε βάθος χρόνου εμφανίζουν συμπεριφορές παιδιάστικες που μαρτυρούν παντελή έλλειψη ωριμότητας.

Μπορεί να είναι απόλυτα ικανά να λειτουργήσουν ως ενήλικες, να συμπληρώσουν τη φορολογική τους δήλωση και να συντάξουν ένα σαφές κείμενο, όμως δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους, να μιλήσουν ανοιχτά γι’ αυτό που νιώθουν ή να σταθούν ακέραια μπροστά σε μία δύσκολη κατάσταση. Κάποιοι από αυτούς τους ενήλικες κάνουν ghosting, άλλοι εμφανίζουν αλλοπρόσαλλα σημάδια ζήλιας, ορισμένοι «αρπάζονται» με το παραμικρό, τσακώνονται και πιάνονται ακόμα και στα χέρια.

Φαίνεται τότε πως η ωριμότητα δεν είναι κάτι που έρχεται αυτόματα και αναπόφευκτα, κεράκι με το κεράκι στις τούρτες γενεθλίων μας, αλλά πολύ πιο σταδιακά, με την ολοκλήρωση συγκεκριμένων φάσεων στη ζωή μας. Και αποδεικνύεται πως αν αυτές μείνουν ατελείς ή αν ολοκληρωθούν βιαστικά, κινδυνεύουμε στα 30 και στα 40 μας να χάσουμε τον τίτλο του «ώριμου ενήλικα».

Ποια είναι τα στάδια που οδηγούν στο να γίνεις ένας ώριμος ενήλικας;

Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο άνθρωπος είναι έτσι φτιαγμένος ώστε να χρειάζεται να περάσει από μία σειρά αναπτυξιακών σταδίων στην παιδική και νεαρή ηλικία προκειμένου να οδηγηθεί στην ωριμότητα. Αν κάποιο από αυτά τα στάδια χαθεί ή μείνει ανολοκλήρωτο, το άτομο πιθανότατα θα έχει πάντα, υποσυνείδητα, την ανάγκη να επιστρέψει σε αυτό για να το ολοκληρώσει – ακόμα κι αν πλέον έχει φτάσει στη μέση ηλικία.

«ΤΟ ΝΑ ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΠΙΟ ΣΟΒΑΡΟ Ή ΠΙΟ ΩΡΙΜΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΤΟΥ, ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΦΕΡΕΤΑΙ ΣΑΝ ΕΝΗΛΙΚΑΣ, ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΖΕΙ»

Ο σύγχρονος φιλόσοφος και συγγραφέας Αλέν ντε Μποτόν συνοψίζει τα στάδια αυτά ως εξής:

Το Στάδιο της Λατρείας

Κατά τους πρώτους μήνες και τα πρώτα χρόνια της ζωής μας, νιώθουμε βαθιά αποδοχή και επιδοκιμασία από τους φροντιστές μας, απλώς και μόνο επειδή υπάρχουμε στη γη. Είμαστε εντελώς ανυπεράσπιστοι, ευάλωτοι και απόλυτα χαριτωμένοι.

Το Στάδιο της Ανευθυνότητας

Έχουμε κάθε δικαίωμα να εξερευνήσουμε τον κόσμο με πνεύμα ελευθερίας και περιέργειας, χωρίς πολλές συνέπειες ή ευθύνες. Μπορούμε να κάνουμε ερωτήσεις, μπορούμε να δοκιμάσουμε πώς είναι να ρίχνουμε πράγματα στο πάτωμα, να εκτοξεύουμε φαγητό στον αέρα και να λέμε την ίδια λέξη ή να βγάζουμε την ίδια άναρθρη κραυγή αμέτρητες φορές.

Το Στάδιο της Αταξίας

Σ' αυτό μπορούμε να κάνουμε σχεδόν ό,τι μας κατέβει στο κεφάλι. Να προκαλούμε, να είμαστε κακοί, να ζηλεύουμε, να είμαστε λίγο αγενείς και να αψηφούμε τους κανόνες, ενώ παράλληλα συγχωρούμαστε για όλα και κανείς δεν μας λέει «κακά παιδιά».

Το Στάδιο των Καλών Τρόπων

Σ' αυτό το στάδιο μαθαίνουμε τη σημασία του να είμαστε «καλοί», να κάνουμε τους γύρω μας χαρούμενους και να προσαρμοζόμαστε στις απαιτήσεις τους.

«ΓΙΑ ΝΑ ΟΔΗΓΗΘΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΑΣΟΥΜΕ ΑΠΟ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΣΤΑΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΝ ΚΑΠΟΙΟ ΣΤΑΔΙΟ ΧΑΘΕΙ Ή ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΟΛΟΚΛΗΡΩΤΟ, ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΘΑ ΕΧΕΙ ΥΠΟΣΥΝΕΙΔΗΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΕΠΙΣΤΡΕΨΕΙ Σ' ΑΥΤΟ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΕΙ»

Μετά έρχεται η εφηβεία με τα δικά της στάδια ανάπτυξης:

Το Στάδιο της Επανάστασης

Στο στάδιο αυτό μπορούμε να φωνάξουμε στους γονείς μας, να δηλώνουμε ότι δεν θέλαμε ποτέ να γεννηθούμε, να αμφισβητούμε κάθε πιθανό είδος εξουσίας και να προσπαθούμε να είμαστε όσο το δυνατόν πιο παράξενοι και εκκεντρικοί.

Το Στάδιο της Σεξουαλικής Εξερεύνησης

Εδώ δίνουμε άδεια στην ακμάζουσα σεξουαλικότητά μας και ανακαλύπτουμε ποιοι πραγματικά είμαστε και τι θέλουμε στο κρεβάτι.

Το Στάδιο της Υπευθυνότητας

Αυτό έρχεται αφού έχουμε τελειώσει το σχολείο και καλούμαστε είτε να σταθούμε σε έναν επαγγελματικό χώρο είτε να υποταχθούμε στις απαιτήσεις του ακαδημαϊκού κόσμου. Στη φάση αυτή καλούμαστε, επίσης, να αποδεχτούμε τους περιορισμούς και τις απαιτήσεις της εργασίας.

Το Στάδιο της Συναισθηματικής Δέσμευσης

Σε αυτό ανταλλάσσουμε τις απολαύσεις της σεξουαλικής εξερεύνησης με σκοπό να οδηγηθούμε στις απολαύσεις μιας βαθιάς ένωσης.

Τι χρειάζεται το κάθε στάδιο για να σε οδηγήσει στην ωριμότητα;

Για να εξελιχθεί και να ολοκληρωθεί το καθένα από τα παραπάνω στάδια απαιτείται ένα περιβάλλον που να τα διευκολύνει. Στη φάση της Επανάστασης, για παράδειγμα, χρειάζεται οι γονείς να ανεχθούν έναν βαθμό απάθειας και οργής. Πιο πριν, στο στάδιο της Ανευθυνότητας, οι φροντιστές πρέπει να κάνουν υπομονή όσο το παιδί χοροπηδά για ώρες στον καναπέ.

Οι γονείς, όμως, δεν έχουν πάντα την απαιτούμενη υπομονή και συχνά υπάρχει λόγος γι’ αυτό: Μπορεί κάποιος να υποφέρει από κατάθλιψη, να υπάρχει μια ασθένεια στην οικογένεια, να προκύψει ένα διαζύγιο… καταστάσεις δύσκολες που ίσως αναγκάσουν το παιδί να βρεθεί σε μια φάση ψευδο-ωρίμανσης. Έτσι, μπορεί να πρέπει να επιδείξει υπευθυνότητα πριν ακόμα φτάσει να επαναστατήσει. Μπορεί να δεσμευτεί συναισθηματικά χωρίς να έχει ολοκληρώσει το στάδιο της σεξουαλικής εξερεύνησης. Μπορεί να καλείται να είναι «καλό παιδί», χωρίς πρώτα να έχει υπάρξει άτακτο.

Μάλιστα, η απώλεια ενός σταδίου τις περισσότερες φορές δεν γίνεται αντιληπτή τη στιγμή που συμβαίνει, ώστε κανείς να την προλάβει ή να την αντισταθμίσει έγκαιρα. Το αποτέλεσμα, λέει ο Αλέν ντε Μποτόν, είναι το «χαμένο» στάδιο να ζητήσει κάποια στιγμή να «ακουστεί». Μερικές φορές, μάλιστα, θα το κάνει ανατρέποντας σημαντικά τη ζωή μας. Όπως ο ίδιος λέει χαρακτηριστικά:

Κανένα στάδιο που έχει παραλειφθεί δεν θα μας αφήσει ήσυχους μέχρι να καταγραφεί, να τιμηθεί, να δοκιμαστεί και να εξαντληθεί. Κι αν προσπαθήσουμε να το καταστείλουμε, θα μας βασανίσει. Θα πολεμήσει την ψυχή και το σώμα μας, μέχρι να αναγνωρίσουμε τι έχει συμβεί και να λάβουμε μέτρα για να το διορθώσουμε.

Αυτό είναι που τις περισσότερες φορές συμβαίνει όταν π.χ. ένας μεσήλικας δικηγόρος εγκαταλείπει ξαφνικά την οικογένειά του και πάει να ζήσει μόνος του σε ένα βουνό. Ή όταν ένας εργαζόμενος έρχεται συστηματικά σε ρήξη με τους συναδέλφους του, με αποτέλεσμα να καταλήγει να απολυθεί. Ή ακόμα κι όταν ένας ηλικιωμένος αρχίζει να πίνει, βγαίνει στο μπαλκόνι και φωνάζει επιθετικά στους άλλους – μπορεί να βγάζει μια ενέργεια και έναν θυμό που ποτέ δεν του επιτράπηκε να έχει ως μικρό παιδάκι.

Τι κάνεις όταν διαπιστώνεις ότι δεν είσαι ένας ώριμος ενήλικας;

Όσο κι αν οι περισσότεροι από εμάς θα το θέλαμε, δεν μπορούμε να γυρίσουμε πίσω στα παιδικά μας χρόνια και να τα ξαναζήσουμε πιο «σωστά». Το να αναγνωρίζουμε, όμως, ότι κάτι τέτοιο μας έχει συμβεί, ότι κάτι από εκείνες τις εποχές μάς λείπει είναι το σημαντικότερο πρώτο βήμα. Τι κάνουμε μετά;

Ο Αλέν ντε Μποτόν λέει: Το καλύτερο που έχεις να κάνεις για να φτάσεις να γίνεις ένας ώριμος ενήλικας είναι να βρεις τον όσο το δυνατόν λιγότερο επικίνδυνο και περισσότερο αποτελεσματικό τρόπο να βιώσεις ένα δείγμα του χαμένου σταδίου, χωρίς να καταστρέψεις όσα έχεις καταφέρει στα επόμενα στάδια της ζωής σου.

Μπορεί, λοιπόν, να χρειαστεί να μιλήσουμε γι’ αυτό στον/στη σύντροφό μας που ίσως υποφέρει εξαιτίας της συμπεριφοράς μας ή σε κάποιον καλό συνάδελφο που δείχνει πρόθυμος να ακούσει πού οφείλονται τα νεύρα μας. Και μπορεί να μην είναι εύκολο για κανέναν όταν θα το κάνουμε αυτό.

Αυτό που σίγουρα έχει να μας μάθει αυτό το φαινόμενο, ειδικά σε όσους από εμάς έχουμε παιδιά, είναι ότι η ωριμότητα είναι κάτι που δεν θα πρέπει να έρχεται με βιασύνη ή με πίεση. Το να βλέπουμε ένα παιδί πιο σοβαρό ή πιο ώριμο από την ηλικία του, ένα παιδί που φέρεται σαν ενήλικας, είναι κάτι που θα πρέπει να μας προβληματίζει. Είναι ίσως λόγος ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης.

Γιατί, όπως καταλήγει ο Αλέν ντε Μποτόν, «ο κόσμος μας θα ήταν πολύ πιο ήρεμος αν όλοι μας, φαινομενικά ώριμοι ενήλικες μα κατά βάθος δυστυχισμένα μωρά, εξαγριωμένα νήπια ή εξαγριωμένοι έφηβοι, είχαμε την ευκαιρία να είμαστε αυτοί που είχαμε ανάγκη να είμαστε σε εκείνες τις ηλικίες που ήταν και πιο ασφαλές και πιο εύκολο».

Βρείτε εδώ τα audio articles που είναι διαθέσιμα αυτή τη στιγμή.

Για να ακούτε τα άρθρα του OW που είναι διαθέσιμα σε ηχητική μορφή, μπορείτε να μας ακολουθήσετε σε Spotify και σε Apple Podcasts.