ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΡΟΧΑΛΗΤΟ; ΟΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΠΟΥ ΟΙ ΓΙΑΤΡΟΙ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΑΓΝΟΟΥΜΕ

Ενοχλητική συνήθεια ή πιθανό σημάδι υπνικής άπνοιας; Δείτε πότε το ροχαλητό είναι αθώο, ποια συμπτώματα χρειάζονται έλεγχο και ποιες θεραπείες προτείνουν οι ειδικοί.

Ενοχλητική συνήθεια ή επικίνδυνη κατάσταση για την υγεία; Το ροχαλητό αποτελεί πηγή ανησυχίας για πολλούς ανθρώπους, καθώς μπορεί να προκαλέσει διαταραχές στα πρότυπα ύπνου και να δημιουργήσει ένταση στις σχέσεις, επηρεάζοντας την ηρεμία του/της συντρόφου και προκαλώντας ένα δύσκολο ξύπνημα την επόμενη μέρα.

Η κατανόηση των αιτιών και των συνεπειών μπορεί να κάνει όλη τη διαφορά, όταν έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 25 έως 50% των ενηλίκων ροχαλίζουν τακτικά. Μεταξύ των ενηλίκων αυτών, είναι πιο πιθανό να ροχαλίζουν:

• τα υπέρβαρα άτομα,
• οι μεσήλικες ή μεγαλύτεροι άντρες και
• οι γυναίκες που βρίσκονται σε στάδιο μετεμμηνόπαυσης.

ΟΙ ΕΡΕΥΝΕΣ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΟΤΙ ΠΕΡΙΠΟΥ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΟΥΝ ΔΥΝΑΤΑ ΕΧΟΥΝ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ.

Το ροχαλητό προκαλείται από δόνηση των ιστών

Το ροχαλητό προκαλείται από τη δόνηση των ιστών στο πίσω μέρος του λαιμού. Συγκεκριμένα, κατά τη διέλευση του αέρα οι ιστοί δονούνται και αυτό παράγει τον θόρυβο του ροχαλητού. Έτσι, διαπιστώνεται πιο συχνά:

• σε άτομα που μπορεί να έχουν λίγο περισσότερο ιστό στο πίσω μέρος του λαιμού ή
• όταν αυτοί οι μύες χαλαρώνουν λίγο περισσότερο ενώ κοιμούνται.

Το ροχαλητό από μόνο του δεν προκαλεί προβλήματα υγείας

Όταν πρόκειται για ροχαλητό χωρίς υπνική άπνοια και με φυσιολογική αναπνοή, εξ ορισμού δεν προκαλεί άλλα μακροπρόθεσμα προβλήματα. Υπάρχουν, ωστόσο, μελέτες που δείχνουν ότι το ροχαλητό μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση επειδή ίσως είναι σημάδι άπνοιας ύπνου.

Η υπνική άπνοια αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών στην υγεία, όπως καρδιακές παθήσεις, ενώ μπορεί να συμβάλει σε ευερεθιστότητα, κατάθλιψη, προβλήματα μνήμης, γνωστική έκπτωση, χαμηλή τεστοστερόνη και κάθε είδους προβλήματα.

Το ροχαλητό και η υπνική άπνοια

Αν και είναι δύσκολο να δοθεί ένα ακριβές ποσοστό, οι έρευνες δείχνουν ότι περίπου οι μισοί από τους ανθρώπους που ροχαλίζουν δυνατά έχουν αποφρακτική άπνοια ύπνου, ενώ οι άλλοι μισοί όχι. Αυτό που ονομάζουμε πρωτογενές ροχαλητό είναι το ροχαλητό χωρίς υπνική άπνοια: οι ιστοί δονούνται και κάνουν τον θόρυβο, αλλά το άτομο εξακολουθεί να παίρνει αρκετό αέρα και δεν διαταράσσεται ο ύπνος του. Το ροχαλητό μπορεί να αναστατώσει έναν σύντροφο στο κρεβάτι ή άλλα άτομα στο σπίτι, αλλά το πρωτογενές ροχαλητό δεν επηρεάζει το ίδιο το άτομο που ροχαλίζει.

Με την υπνική άπνοια, αυτό που συμβαίνει όταν κοιμόμαστε είναι ότι αυτοί οι ιστοί χαλαρώνουν και πέφτουν πίσω. Έτσι, στην πραγματικότητα μπαίνει λιγότερος αέρας. Και όταν δεν παίρνει κανείς αρκετό αέρα, μιλάμε συνήθως για μια μερική απόφραξη του πίσω μέρους του λαιμού, επομένως εξακολουθεί να αναπνέει, απλώς δεν έχει πλήρη αναπνοή.

Τι είναι ακριβώς η υπνική άπνοια

Η υπνική άπνοια είναι μια κατάσταση κατά την οποία η αναπνοή σταματά και ξαναξεκινά επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Οι γιατροί τη χωρίζουν σε δύο βασικές μορφές:

• Την αποφρακτική υπνική άπνοια (OSA), η οποία είναι η πιο συνηθισμένη και οφείλεται σε απόφραξη του αεραγωγού όταν οι μύες του λαιμού χαλαρώνουν υπερβολικά.
• Την κεντρική υπνική άπνοια, η οποία είναι πιο σπάνια και εμφανίζεται όταν ο εγκέφαλος δεν στέλνει σωστά τα σήματα για αναπνοή. Τα συμπτώματα που συχνά αναφέρουν οι γιατροί είναι δυνατό, επίμονο ροχαλητό, παύσεις στην αναπνοή (τις παρατηρεί συνήθως ο/η σύντροφος), αίσθημα πνιγμού ή λαχάνιασμα στον ύπνο, πρωινός πονοκέφαλος και ξηροστομία, καθώς και υπερβολική υπνηλία μέσα στη μέρα ή δυσκολία συγκέντρωσης όταν ο ύπνος δεν ξεκουράζει.

ΟΙ ΓΙΑΤΡΟΙ ΤΟΝΙΖΟΥΝ ΟΤΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΜΕ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ, Η ΟΠΟΙΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΘΕΙ ΑΠΟ ΚΑΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, SMARTWATCH Ή ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ.

Πώς αντιμετωπίζεται η υπνική άπνοια

Οι ιατρικές παρεμβάσεις πραγματοποιούνται μόνο από ειδικό με διάφορα μέσα, όπως συσκευές CPAP που κρατούν τον αεραγωγό ανοιχτό με σταθερή ροή αέρα, στοματικούς νάρθηκες από εξειδικευμένο οδοντίατρο, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις χειρουργικές λύσεις (π.χ. αφαίρεση αμυγδαλών ή διόρθωση διαφράγματος).

Η υπνική άπνοια μπορεί να επηρεάσει την υγεία μακροπρόθεσμα

Σε γενικό επίπεδο, οι γιατροί αναφέρουν ότι η μη αντιμετωπισμένη άπνοια μπορεί να συνδεθεί με αυξημένη αρτηριακή πίεση, πονοκεφάλους, μειωμένη συγκέντρωση, κόπωση και διαταραχές διάθεσης, αλλά και αυξημένο κίνδυνο για πιο σοβαρά φαινόμενα όπως εγκεφαλικό επεισόδιο ή καρδιακές παθήσεις. Η διάγνωση γίνεται μόνο με μελέτη ύπνου και, όπως τονίζουν οι γιατροί, δεν μπορεί να αντικατασταθεί με καμία εφαρμογή, κανένα smartwatch και κανένα τεστ στο σπίτι.

Τι συμβαίνει κατά τη μελέτη ύπνου

Η μελέτη ύπνου (πολυυπνογραφία) είναι μια εξειδικευμένη εξέταση που καταγράφει τι κάνει το σώμα κατά τη διάρκεια του ύπνου με ορισμένα στοιχεία που παρακολουθούν την αναπνοή, το οξυγόνο στο αίμα, τους παλμούς, τις κινήσεις του θώρακα, το ροχαλητό, τη θέση του σώματος, τα στάδια του ύπνου και την εγκεφαλική δραστηριότητα (σε πλήρη μελέτη).

Υπάρχουν δύο βασικές μορφές:

• Η μελέτη ύπνου σε νοσοκομείο/κέντρο ύπνου (πλήρης πολυυπνογραφία), κατά την οποία ο ασθενής κοιμάται σε ειδικό δωμάτιο και παρακολουθείται από εξειδικευμένο προσωπικό. Οι γιατροί την προτιμούν όταν υπάρχει υποψία σοβαρής άπνοιας, όταν υπάρχουν άλλα προβλήματα υγείας και όταν χρειάζεται πολύ ακριβής διάγνωση.
• Η μελέτη ύπνου στο σπίτι (home sleep study). Γίνεται με μια μικρή συσκευή που δίνει ο γιατρός και μετρά κυρίως την αναπνοή, το οξυγόνο, τους παλμούς και το ίδιο το ροχαλητό. Η μορφή αυτή είναι πιο άνετη και αρκετά αξιόπιστη για τις περισσότερες περιπτώσεις.

Τι δείχνει η μελέτη ύπνου

Οι γιατροί εξετάζουν κυρίως τον δείκτη άπνοιας-υπόπνοιας (AHI), δηλαδή πόσες φορές σταματά ή μειώνεται η αναπνοή μέσα σε μία ώρα. Γενικά οι δείκτες 0–5 δηλώνουν φυσιολογική αναπνοή, 5–15 δηλώνουν ήπια άπνοια, 15–30 μέτρια άπνοια και 30+ σοβαρή άπνοια.

Πώς θα καταπολεμήσετε το ροχαλητό

Δοκιμάστε να κοιμάστε στο πλάι

Μερικοί άνθρωποι ροχαλίζουν ανεξάρτητα από τη θέση στην οποία βρίσκονται, αλλά ο ύπνος ανάσκελα είναι συνήθως ο χειρότερος, επειδή η βαρύτητα λειτουργεί εναντίον της σωστής αναπνοής. Μπορείτε λοιπόν να δοκιμάσετε να κοιμηθείτε στο πλάι – και στις δύο πλευρές. Άλλοι παράγοντες που βοηθούν είναι η ανύψωση του κεφαλιού με πιο ψηλό μαξιλάρι καθώς και ένα σταθερό ωράριο ύπνου.

Μπορείτε επίσης να δοκιμάσετε να κοιμηθείτε με ολόκληρο τον κορμό ανυψωμένο χρησιμοποιώντας ένα μαξιλάρι ή βάζοντας ένα μαξιλάρι κάτω από το κεφάλι και τον κορμό. Αυτό που δεν θέλετε είναι να τσακιστεί ο λαιμός. Υπάρχουν ακόμη πολλά διαφορετικά κόλπα που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε, για παράδειγμα μηχανικά τρικ που θα σας κάνουν να νιώσετε άβολα και να ξυπνήσετε αν κυλήσετε ανάσκελα, π.χ. μια μπάλα του τένις ραμμένη στην τσέπη μιας μπλούζας.

Η ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΟ ΒΑΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΣ ΡΟΧΑΛΗΤΟ.

Επιπλέον, υπάρχουν συσκευές που περνούν γύρω από τη μέση και δονούνται για να σας ξυπνούν. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές επιλογές, αλλά όλες θα διαταράξουν τον ύπνο σας, καθώς λειτουργούν με σκοπό να σας ξυπνήσουν και να γυρίσετε πάλι στο πλάι.

Κρατήστε το στόμα σας κλειστό όταν κοιμάστε

Μερικές φορές, όταν οι άνθρωποι έχουν πολλή ρινική συμφόρηση, απόκλιση του διαφράγματος ή ρινικούς πολύποδες, μπορεί να ανοίγουν το στόμα τους όταν κοιμούνται. Όταν ανοίγετε το στόμα σας, επιδεινώνεται ο μηχανισμός της αναπνοής, επομένως προκαλείται περισσότερο μπλοκάρισμα στο πίσω μέρος του λαιμού, κάτι που ενδέχεται να προκαλέσει ροχαλητό. Έτσι, το να κρατάμε το στόμα κλειστό μπορεί να βοηθήσει. Υπάρχουν σχετικά εξαρτήματα, όπως η αντίστοιχη ταινία στο στόμα, αλλά μόνο εάν το ροχαλητό είναι πραγματικά ήπιο. Τα σχετικά εξαρτήματα δεν βοηθούν όταν πρόκειται για υπνική άπνοια.

Το σύνηθες φαινόμενο της ρινικής συμφόρησης

Εάν νιώθετε ότι το πρόβλημά σας δεν εστιάζεται στον λαιμό αλλά στη μύτη, την οποία αισθάνεστε μονίμως φραγμένη, μπορείτε να δοκιμάσετε ρινικά διαλύματα με φυσιολογικό ορό και να προσπαθήσετε να βελτιώσετε την υγρασία στον χώρο της κρεβατοκάμαρας. Θετική επίσης θεωρείται η αντιμετώπιση αλλεργιών, καθώς μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο στην απόφραξη της ρινικής κοιλότητας.

Οι στοματικές συσκευές ή η χειρουργική επέμβαση μπορεί να λειτουργήσουν

Πέρα από τη δοκιμή διαφορετικών θέσεων ύπνου ή τη χρήση άλλων συσκευών για να σας ωθήσουν να ξυπνήσετε, μια στοματική συσκευή από έναν οδοντίατρο μπορεί να βοηθήσει. Οι συσκευές αυτές μετακινούν το σαγόνι προς τα εμπρός όταν το άτομο κοιμάται, έτσι δημιουργούν λίγο περισσότερο χώρο στο πίσω μέρος του λαιμού.

Υπάρχουν επίσης χειρουργικές επεμβάσεις, οι οποίες συνήθως περιλαμβάνουν μια διαδικασία λέιζερ που σημαδεύει τους ιστούς, ώστε να μην δονούνται τόσο πολύ.

Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑΤΡΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙ ΟΤΙ ΤΟ ΡΟΧΑΛΗΤΟ ΕΙΝΑΙ ΠΙΘΑΝΟ ΣΗΜΑΔΙ ΓΙΑ ΚΑΤΙ ΠΙΟ ΣΟΒΑΡΟ ΚΑΙ ΟΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΘΕΙ.

Υπάρχουν τέλος συσκευές συνεχούς θετικής πίεσης αεραγωγών (CPAP) για τη θεραπεία της αποφρακτικής άπνοιας ύπνου, οι οποίες συνήθως καλύπτονται από τα περισσότερα ασφαλιστικά προγράμματα.

Οι ταινίες ροχαλητού μερικές φορές είναι επιτυχείς

Υπάρχουν συσκευές που μπορεί να φορέσει κανείς στη μύτη, όπως αυτές που μοιάζουν με τσιρότο, ή συσκευές που μπαίνουν πραγματικά μέσα στα ρουθούνια. Εκεί ουσιαστικά το άτομο εκπνέει ενάντια στην αντίσταση και αυτή ακριβώς η αντίσταση είναι που βοηθά στο ροχαλητό.

Λάβετε μέτρα για τη διαχείριση του βάρους σας

Γνωρίζουμε ότι το βάρος επηρεάζει το ροχαλητό και την υπνική άπνοια, επομένως η απώλεια βάρους μπορεί να βοηθήσει. Η παχυσαρκία και το υπερβολικό βάρος είναι σημαντικοί παράγοντες κινδύνου για υπνική άπνοια και πρωτοπαθές ροχαλητό, επομένως η διατήρηση φυσιολογικού βάρους μπορεί σίγουρα να είναι χρήσιμη. Παρ’ όλα αυτά, παρατηρείται συχνά υπνική άπνοια και ροχαλητό σε άτομα που δεν είναι υπέρβαρα και έχουν φυσιολογικό βάρος.

Περιορίστε το αλκοόλ, το κάπνισμα και ελέγξτε τα φάρμακα που λαμβάνετε

Οτιδήποτε καταστέλλει την αναπνοή και χαλαρώνει περισσότερο τους μυς μπορεί να επηρεάσει το ροχαλητό και την υπνική άπνοια. Για παράδειγμα, το αλκοόλ και το τσιγάρο είναι οι σημαντικότεροι και ίσως οι πιο συνηθισμένοι παράγοντες. Πολλοί άνθρωποι, για παράδειγμα, διαπιστώνουν ότι όταν πίνουν αλκοόλ, το ροχαλητό χειροτερεύει αρκετά. Το ίδιο ισχύει και για όσους λαμβάνουν φάρμακα που μπορεί να επηρεάσουν την αναπνοή και τον μυϊκό τόνο, όπως τα υπνωτικά και οι βενζοδιαζεπίνες, οι δύο μεγάλες κατηγορίες που επηρεάζουν την αναπνοή.

Η διόρθωση ενός αποκλίνοντος διαφράγματος καταπολεμά το ροχαλητό;

Μερικοί μπορεί να υποθέτουν ότι η διόρθωση του αποκλίνοντος διαφράγματός τους θα βοηθήσει στην ελαχιστοποίηση του ροχαλητού, αλλά είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς εάν θα λειτουργήσει. Γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι που έχουν μεγάλη απόφραξη στη ρινική ροή –είτε πρόκειται για απόκλιση του διαφράγματος, συμφόρηση ή πολύποδες– τείνουν να έχουν χειρότερη ποιότητα ύπνου. Και όταν επιλυθούν αυτά τα προβλήματα, κοιμούνται καλύτερα τη νύχτα γιατί μπορούν να αναπνέουν καλύτερα.

Το αν θα βοηθήσει το ροχαλητό εξαρτάται πραγματικά από την περίπτωση, γιατί ο ήχος του ροχαλητού παράγεται από το λαιμό. Αν η επέμβαση βοηθήσει τον ασθενή να κρατά το στόμα του κλειστό, τότε αυτό μπορεί να βοηθήσει το ροχαλητό.

Μην αγνοείτε το ροχαλητό

Όσον αφορά το ροχαλητό, η μεγαλύτερη πρόκληση για τους γιατρούς είναι να κάνουν τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν ότι είναι ένα πιθανό σημάδι για κάτι πιο σοβαρό και να καταλάβουν ότι είναι απαραίτητο να αξιολογηθούν. Πολλοί άνθρωποι εκπλήσσονται πραγματικά όταν ανακαλύπτουν ότι έχουν υπνική άπνοια και ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Επικοινωνήστε εάν επηρεάζεται η ποιότητα του ύπνου σας

Αν αισθάνεστε ότι το ροχαλητό σας επηρεάζει την ποιότητα του ύπνου σας, αν ξυπνάτε το πρωί κουρασμένοι, ζαλισμένοι, όχι τόσο ανανεωμένοι όσο θα έπρεπε, εάν έχετε κάποιο σύμπτωμα όπως ευερεθιστότητα ή εάν κάποιος σας πει ότι φαίνεται ότι σταματάτε να αναπνέετε στον ύπνο σας, επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό ώστε να λάβετε μαζί τα κατάλληλα μέτρα.