ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ ΤΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ; ΓΙΑΤΡΟΣ ΑΠΑΝΤΑ

Καθώς όλο και περισσότερα στοιχεία έρχονται στο φως για τη σχέση του νευρικού συστήματος με την υγεία μας, μία Αμερικανίδα ολιστική γιατρός που ειδικεύεται στη φροντίδα ογκολογικών ασθενών συγκεντρώνει τα πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα για να απαντήσει στο ερώτημα: τι σημαίνει ισορροπημένο νευρικό σύστημα και πώς επηρεάζει τον καρκίνο;

Αν κάτι έχουμε καταλάβει πλέον –είτε εμπειρικά είτε επειδή το διαβάζουμε και το ακούμε από τους γιατρούς όλο και πιο συχνά το τελευταίο διάστημα– είναι ότι το στρες επιδεινώνει οποιοδήποτε σύμπτωμα ή πάθηση, αλλά και ότι εμπλέκεται στην πυροδότησή τους. Φυσικά, το στρες από μόνο του δεν αρκεί για να εκδηλωθεί μία νόσος, πόσο μάλλον όταν μιλάμε για τον καρκίνο. Το ισορροπημένο νευρικό σύστημα, όμως, είναι πολύ βοηθητικό στην ανάρρωση από τον καρκίνο.

«Το νευρικό σύστημα εμπλέκεται άμεσα στο πώς συμπεριφέρεται ο καρκίνος. Το χρόνιο στρες και η ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος μπορεί να τροφοδοτήσουν ακούσια όγκους, διεγείροντας τις οδούς ανάπτυξής τους, ενεργοποιώντας τους ινοβλάστες, αυξάνοντας την αγγειογένεση και καταστέλλοντας τις ανοσολογικές αποκρίσεις. Με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να δημιουργηθεί ένα μικρο-περιβάλλον που υποστηρίζει την ανάπτυξη του όγκου», αναφέρει η Αμερικανίδα Leigh Erin Connealy, M.D.

Η Dr Connealy είναι ολιστική γιατρός και διευθύντρια του Cancer Center for Healing, στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ, που εστιάζει στην εξατομικευμένη προσέγγιση καρκινοπαθών και εφαρμόζει συμπληρωματικά πρωτόκολλα για τη θεραπεία του καρκίνου.

Νευρικό σύστημα και καρκίνος: Ποια η σχέση τους;

​«Όταν ήμουν στην ιατρική σχολή, μας δίδασκαν ότι ο καρκίνος είναι μια γενετική ασθένεια, που ίσως επηρεάζεται από τις ορμόνες ή τη φλεγμονή, αλλά όχι από το νευρικό σύστημα. Η ιδέα ότι οι όγκοι θα μπορούσαν να σχηματίσουν λειτουργικές συνδέσεις με τα νεύρα, κάτι σαν συνάψεις, δεν αποτελούσε μέρος της ύλης.

Unsplash Bioscience image library by Fayette Reynolds

​»Ωστόσο, τα πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα αλλάζουν αυτή την προοπτική. Τώρα κατανοούμε ότι η επικοινωνία μεταξύ του καρκίνου και του νευρικού συστήματος είναι αμφίδρομη. Το νευρικό σύστημα μπορεί να επηρεάσει (όχι να καθορίσει) την έναρξη, την ανάπτυξη και την εξέλιξη του όγκου. Ταυτόχρονα, τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να στρατολογήσουν νευρικές οδούς για να υποστηρίξουν τη δική τους επιβίωση και εξάπλωση.

»​Αυτή η αμφίδρομη σηματοδότηση μπορεί να επιταχύνει τον πολλαπλασιασμό των όγκων και τις μεταστάσεις, ενώ συμβάλλει επίσης σε δυσλειτουργία μέσα στο ίδιο το νευρικό σύστημα», αναφέρει χαρακτηριστικά σε άρθρο της.

Πώς ενεργοποιούνται οι διαδικασίες της ανάπλασης

​Στους υγιείς ιστούς, τα νεύρα ρυθμίζουν σημαντικές διαδικασίες πολλαπλασιασμού, όπως:

• ​Τη δραστηριότητα των βλαστοκυττάρων.
• ​Την αγγειογένεση (δηλαδή τον σχηματισμό αιμοφόρων αγγείων).
• ​Τη μετανάστευση και διαφοροποίηση των κυττάρων.
• ​Τη στρατολόγηση κυττάρων του ανοσοποιητικού.
• ​Τον μεταβολισμό της ενέργειας.

​Oι ίδιες διαδικασίες εμπλέκονται τόσο στη φυσιολογική ανάπλαση, όπως η επούλωση πληγών και η εμβρυϊκή ανάπτυξη, όσο και στην καρκινογένεση. Για να το πούμε πιο απλά, πολλές αναπλαστικές διαδικασίες συνεξαρτώνται από τα νεύρα.

TA KAΡΚΙΝΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΗΣΟΥΝ ΝΕΥΡΙΚΕΣ ΟΔΟΥΣ ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΠΛΩΣΗ.

Νευρικό σύστημα και αιμοφόρα αγγεία

​Μια άλλη σημαντική για τον οργανισμό συσχέτιση είναι αυτή μεταξύ νεύρων και αιμοφόρων αγγείων. Τα νεύρα και τα αιμοφόρα αγγεία είναι αλληλένδετα. Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης και μετά από κάποιον τραυματισμό, επικοινωνούν αμφίδρομα για τη ρύθμιση είτε της ανάπτυξης, είτε της ανάπλασης. Η διακοπή της φυσιολογικής επικοινωνίας μεταξύ νεύρων και αγγείων μπορεί να συμβάλει στον αποδιοργανωμένο και ετερογενή σχηματισμό αιμοφόρων αγγείων που χαρακτηρίζει τον καρκίνο.

iStock

​Οι νευρώνες κοντά σε όγκους μπορούν να απελευθερώσουν νευροδιαβιβαστές και αυξητικούς παράγοντες που διεγείρουν τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων, βοηθούν στο σχηματισμό νέων αιμοφόρων αγγείων και μεταβάλλουν τη συμπεριφορά των κυττάρων του ανοσοποιητικού με τρόπους που υποστηρίζουν την επιβίωση του όγκου.

​Αυτές οι αλληλεπιδράσεις νεύρων-όγκου μπορούν επίσης να επηρεάσουν το πόσο καλά λειτουργούν θεραπείες όπως η ανοσοθεραπεία, καθιστώντας το νευρικό σύστημα σημαντικό παράγοντα στην εξάπλωση του καρκίνου και στον τρόπο με τον οποίο το σώμα ανταποκρίνεται στη θεραπεία.

Τι δείχνουν οι μελέτες

Μια πρόσφατη μελέτη χρησιμοποίησε τεχνικές τρισδιάστατης (3D) απεικόνισης και διαπίστωσε ότι το νευρικό σύστημα βοηθά ενεργά στην ανάπτυξη του όγκου ακόμη και πριν σχηματιστούν ορατοί όγκοι. Η μελέτη αφορούσε έναν πολύ συγκεκριμένο τύπο καρκίνου, του παγκρεατικού. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι ορισμένα κύτταρα που σχετίζονται με τον όγκο (οι μυοϊνοβλάστες - myCAFs), απελευθερώνουν σήματα που προσελκύουν νευρικές ίνες μέσα στο πάγκρεας προτού σχηματιστεί ο όγκος.

​Μόλις παρουσιαστούν, αυτά τα νευρικά κύτταρα απελευθερώνουν νορεπινεφρίνη, η οποία διεγείρει τους ινοβλάστες. Αυτό δημιουργεί μία αλυσίδα ανατροφοδότησης: οι ινοβλάστες στρατολογούν νεύρα, τα νεύρα διεγείρουν τους ινοβλάστες και μαζί βοηθούν στη δημιουργία ενός μικρο-περιβάλλοντος που καθοδηγεί την ανάπτυξη του όγκου.

​Όταν οι ερευνητές διέκοψαν τη σηματοδότηση του συμπαθητικού νεύρου σε πειραματικά μοντέλα, η ανάπτυξη του όγκου μειώθηκε κατά σχεδόν 50%!

iStock

​Η έρευνα για τον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού (μη ορμονοεξαρτώμενο) προσφέρει επίσης ιδιαίτερα πειστικά δεδομένα. Γυναίκες που χρησιμοποιούσαν τυχαία β-αναστολείς (beta-blockers) για καρδιαγγειακές παθήσεις (υπέρταση, αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια) πριν ή κατά τη διάρκεια της διάγνωσης του καρκίνου τους, παρουσίασαν μειωμένη εξέλιξη της νόσου και χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας.

Οι β-αναστολείς (beta-blockers) είναι μια κατηγορία φαρμάκων που μπλοκάρουν τη δράση της αδρεναλίνης και της νοραδρεναλίνης στους β-υποδοχείς του σώματος. Με απλά λόγια, κάνουν την καρδιά να χτυπά πιο αργά και με λιγότερη δύναμη, μειώνοντας έτσι την αρτηριακή πίεση.

ΟΙ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΝΕΥΡΩΝ ΚΑΙ ΟΓΚΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΕΠΙΣΗΣ ΝΑ ΕΠΗΡΕΑΣΟΥΝ ΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΩΝ, ΟΠΩΣ Η ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ.

Το χρόνιο στρες επιβαρύνει και τον καρκίνο

​Η εξέλιξη του καρκίνου δεν καθοδηγείται αποκλειστικά από γενετικές μεταλλάξεις. Ξεδιπλώνεται μέσα σε ένα δυναμικό βιολογικό περιβάλλον που διαμορφώνεται από τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, τη μεταβολική κατάσταση, την ορμονική ισορροπία και τη νευρική σηματοδότηση.

​Το χρόνιο στρες μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη και την εξάπλωση του όγκου. Και θα ρωτήσει κάποιος εύλογα: είναι δυνατόν να μη στρεσάρεται ένας ασθενής με καρκίνο; Μπορεί εν μέσω εξαντλητικών θεραπειών θεραπειών να παραμένει ζεν; Η απάντηση είναι όχι και κανένας δεν περιμένει κάτι τέτοιο.

iStock

Συμπληρωματική φροντίδα: με ποιους τρόπους μειώνεται το κυτταρικό στρες

Πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό, μπορεί κάποιος ασθενής να βοηθήσει το σώμα του με μια συμπληρωματική φροντίδα, η οποία θα βελτιώσει τη μεταβολική υγεία και θα περιορίσει το κυτταρικό στρες. Τι μπορεί να κάνει;

• ​Ο ύπνος έχει σημασία: Είναι σημαντικό να κοιμάται όσο καλύτερα μπορεί και να ξεκουράζεται επαρκώς.
• ​Υποστήριξη του μεταβολισμού της γλυκόζης: Να συνδυάζει εύπεπτους υδατάνθρακες (ώριμα φρούτα, μέλι, λαχανικά) με πρωτεΐνη για να διατηρήσει σταθερή την οξείδωση της γλυκόζης και να αποτρέψει τις αιχμές των ορμονών του στρες.
• ​Υποστήριξη της λειτουργίας του θυρεοειδούς: Μια συμπληρωματική εξέταση από ενδοκρινολόγο δεν είναι χάσιμο χρόνου.
• Σωστή αναπνοή: Η αργή αναπνοή από τη μύτη και οι ήρεμες εκπνοές βοηθούν στη διατήρηση των επιπέδων διοξειδίου του άνθρακα, το οποίο υποστηρίζει την παροχή οξυγόνου και μειώνει το διεγερτικό στρες.
• ​Επαρκές ασβέστιο: Τα γαλακτοκομικά και άλλες τροφές πλούσιες σε ασβέστιο βοηθούν στην εξουδετέρωση της παραθυρεοειδούς ορμόνης, η οποία αυξάνεται σε καταστάσεις στρες.
• ​Αναπλήρωση μαγνησίου: Το μαγνήσιο βοηθά στη μείωση της νευρομυϊκής διεγερσιμότητας και ηρεμεί το νευρικό σύστημα.

Καθώς δεν μπορούν όλοι οι ογκολογικοί ασθενείς να παίρνουν συμπληρώματα διατροφής, είναι σημαντικό να συζητήσουν με τον γιατρό τους και να καταστρώσουν ένα εξατομικευμένο πλάνο με στόχο την ξεκούραση, την ενίσχυση του ανοσοποιητικού και τη χαλάρωση του νευρικού συστήματος.